Không nên hy vọng Putin làm điều gì, nếu điều đó đụng đến "ngai vàng" của Putin (minh hoạ)
Hoàng Hoa
Cuộc xâm lược của Nga tại Ukraine đã bước qua năm thứ 5 với những dấu hiệu bất lợi ngày càng rõ cho phía Nga. Trong tháng 3/2026 này, lần đầu tiên Ukraine dùng tên lửa tầm xa do mình chế tạo tấn công vào các cảng biển, nhà máy dầu của Nga, cách sâu chiến tuyến tới trên 1.000km trong đất Nga. Đây là điều mà khi bắt đầu cuộc chiến (tháng 2/2022) không ai có thể hình dung, khi mà Ukraine được Mỹ viện trợ pháo 120mm có tầm bắn khoảng 60-80km đã là kinh lắm rồi. Câu hỏi đặt ra là: Vì sao Putin không thể dừng cuộc chiến đã quá dài và tốn kém, mà mình cầm chắc sẽ không thể thắng? Lý do thật đơn giản: Đối với một người bị bệnh nghiện quyền lực đến mức hoang tưởng như Putin, thì sẽ không có thuốc nào chữa trị được và cũng không có "bác sỹ" nào dám khám bệnh, kê toa.
Qua quan sát các nhà chính trị trên toàn thế giới trong khoảng 30 năm qua, tôi đánh giá Putin có lẽ là người ham quyền lực, hay đúng hơn là đã bị căn bệnh ung thư ham quyền lực đã đến mức di căn, không còn có thể chữa khỏi được nữa. Ông ta "trị vì" nước Nga đã 25 năm, và đã dùng mọi biện pháp (như sửa Hiến pháp, tăng thời gian nhiệm kỳ...) để sẽ trị vì tiếp ít nhất đến năm 2036. Lúc đã trên 82 tuổi. Vĩnh viễn đi vào lịch sử nhân loại.
Đó là điều bất hạnh cho chính Putin và nước Nga; hay nói chính xác hơn là cho người dân nước Nga. Chứ còn những kẻ tay chân, làm giàu tỷ phú từ mối quan hệ với Putin thì đó có khi là "may mắn có phúc" không chừng.
Trong nhiều hệ thống chính trị trên thế giới, quyết định chiến tranh là của tập thể: nội các, quốc hội, các nhóm lợi ích...vv. Nhưng trong trường hợp Nga hiện nay, khi mà quyền lực hội tụ vào một cá nhân duy nhất, thì việc tiếp tục hay chấm dứt chiến tranh không còn là bài toán chiến lược, mà là vấn đề tâm lý – bản chất – và tính khí của Putin.
Để hiểu vì sao chiến tranh khó dừng lại, cần nhìn thẳng vào một điểm cốt lõi: Putin không chỉ điều hành cuộc chiến, mà đồng nhất bản thân với cuộc chiến đó.
Trong nhiều hệ thống chính trị trên thế giới, quyết định chiến tranh là của tập thể: nội các, quốc hội, các nhóm lợi ích...vv. Nhưng trong trường hợp Nga hiện nay, khi mà quyền lực hội tụ vào một cá nhân duy nhất, thì việc tiếp tục hay chấm dứt chiến tranh không còn là bài toán chiến lược, mà là vấn đề tâm lý – bản chất – và tính khí của Putin.
Để hiểu vì sao chiến tranh khó dừng lại, cần nhìn thẳng vào một điểm cốt lõi: Putin không chỉ điều hành cuộc chiến, mà đồng nhất bản thân với cuộc chiến đó.
Dưới đây là 10 lý do, giải thích vì sao Putin không thể dừng cuộc chiến.
1. Quyền lực tuyệt đối và sự vắng mặt của cơ chế kiềm chế
Trong cấu trúc quyền lực hiện tại tại Nga, có thể thấy không có đối trọng chính trị thực chất, không có cơ chế kiểm soát độc lập đủ mạnh. Cũng không có môi trường phản biện an toàn.
Hệ quả là: Không ai, không thế lực nào có thể buộc Putin dừng lại nếu chính ông không muốn.
Trong bối cảnh đó, mọi phân tích về “lợi ích quốc gia” hay “tính toán chiến lược” đều phải quay về một điểm: ý chí cá nhân của Putin - với tư cách là "vua" - là yếu tố quyết định.
Nói tới đây, mới sực nghĩ cuối tháng 3/2026 này, hàng triệu người Mỹ biểu tình phản đối tổng thống Trump với biểu ngữ "No King" - nghĩa là nước Mỹ không chấp nhận một vị vua. Việc biểu tình như thế này hiển nhiên không thể có tại Nga. Ở nước Nga, thực sự 25 năm năm qua có một vị vua.
2. Tâm lý “không lùi bước”: dấu ấn của quá khứ và nghề nghiệp
Putin trưởng thành từ môi trường an ninh – tình báo, cạnh tranh quyền lực khắc nghiệt.
Trong môi trường đó: nhượng bộ bị xem là yếu đuối, sai lầm không được thừa nhận công khai.
Chính mô hình này đã hình thành một đặc điểm tâm lý: đã quyết thì phải theo đến cùng, dù chi phí tăng lên, tổn thất thiệt hại thế nào.
Đây không chỉ là chiến lược, mà là phản xạ tâm lý đã ăn sâu. Không thể chữa trị.
Putin trưởng thành từ môi trường an ninh – tình báo, cạnh tranh quyền lực khắc nghiệt.
Trong môi trường đó: nhượng bộ bị xem là yếu đuối, sai lầm không được thừa nhận công khai.
Chính mô hình này đã hình thành một đặc điểm tâm lý: đã quyết thì phải theo đến cùng, dù chi phí tăng lên, tổn thất thiệt hại thế nào.
Đây không chỉ là chiến lược, mà là phản xạ tâm lý đã ăn sâu. Không thể chữa trị.
3. Đồng nhất bản thân với nước Nga
Putin nhiều lần thể hiện quan điểm: Nga không chỉ là một quốc gia, mà là một thực thể lịch sử – văn minh
Trong tư duy đó vai trò của ông ta không đơn thuần là lãnh đạo, mà là người bảo vệ và định hình lịch sử Nga.
Putin nhiều lần thể hiện quan điểm: Nga không chỉ là một quốc gia, mà là một thực thể lịch sử – văn minh
Trong tư duy đó vai trò của ông ta không đơn thuần là lãnh đạo, mà là người bảo vệ và định hình lịch sử Nga.
Khi đã đặt mình vào vị trí đó: việc dừng chiến tranh không chỉ là quyết định chính trị, mà trở thành vấn đề danh dự cá nhân gắn với lịch sử.
4. Nỗi sợ thất bại cá nhân hơn là thất bại quân sự
Một điểm quan trọng: Thất bại quân sự có thể giải thích bằng nhiều yếu tố.
Nhưng thất bại chính trị cá nhân lại khó che giấu.
Một điểm quan trọng: Thất bại quân sự có thể giải thích bằng nhiều yếu tố.
Nhưng thất bại chính trị cá nhân lại khó che giấu.
Nếu bây giờ dừng cuộc chiến lại trong thế yếu: hình ảnh lãnh đạo bị tổn hại, niềm tin của giới tinh hoa suy giảm.
Trong hệ thống quyền lực tập trung mất uy tín đồng nghĩa với mất quyền lực. Mà đối với một người ham muốn quyền lực, thì làm sao có thể chấp nhận điều đó xảy ra.
Trong hệ thống quyền lực tập trung mất uy tín đồng nghĩa với mất quyền lực. Mà đối với một người ham muốn quyền lực, thì làm sao có thể chấp nhận điều đó xảy ra.
5. Sự cô lập trong quá trình ra quyết định
Khi quyền lực tập trung thông tin đưa lên lãnh đạo có xu hướng “lọc”, ý kiến trái chiều sẽ bị hạn chế, thậm chí không ai dám nói khác, nói ngược ý Putin.
Hệ quả là: Putin càng tin mình đúng, mình giỏi, hoặc ít nhất là chưa đến mức phải dừng cuộc chiến.
6. Tư duy “được ăn cả, ngã về không”
Trong nhiều quyết định lớn, có thể thấy Putin có xu hướng chấp nhận rủi ro cao, rất ít khi lựa chọn phương án trung dung.
Tư duy của quan điểm này là không khó chấp nhận một kết thúc “lưng chừng”. Với kiểu tư duy này hoặc đạt mục tiêu, hoặc tiếp tục cho đến khi buộc phải thay đổi hoàn toàn cục diện
Trong nhiều quyết định lớn, có thể thấy Putin có xu hướng chấp nhận rủi ro cao, rất ít khi lựa chọn phương án trung dung.
Tư duy của quan điểm này là không khó chấp nhận một kết thúc “lưng chừng”. Với kiểu tư duy này hoặc đạt mục tiêu, hoặc tiếp tục cho đến khi buộc phải thay đổi hoàn toàn cục diện
7. Nỗi lo quân đội hồi hương
Bài học lịch sử: sau Chiến tranh Afghanistan (1979–1989), Liên Xô đối mặt: binh sĩ mất niềm tin, xã hội bất mãn gia tăng. Đây chính là hệ quả gián tiếp nhưng quan trọng góp phần vào sự sụp đổ năm 1991
Nguy cơ hiện tại: Nếu hàng trăm nghìn binh sĩ trở về từ chiến trường Ukraine, họ mang theo kinh nghiệm chiến đấu, tâm lý bạo lực, thất vọng nếu chiến tranh bị coi là thất bại.
Tình huống này dẫn đến nguy cơ hình thành các nhóm bán quân sự tự phát, gia tăng tội phạm có tổ chức, bị các phe chính trị lợi dụng.
Tình huống này dẫn đến nguy cơ hình thành các nhóm bán quân sự tự phát, gia tăng tội phạm có tổ chức, bị các phe chính trị lợi dụng.
Trường hợp của Wagner Group (cuộc nổi loạn năm 2023) là một cảnh báo rõ ràng: lực lượng vũ trang ngoài kiểm soát có thể nhanh chóng trở thành mối đe dọa chính trị.
8. Áp lực từ các thế lực đối kháng
Trong hệ thống Nga quyền lực dựa nhiều vào cân bằng giữa các nhóm lợi ích (an ninh, tài phiệt, quân đội). Nếu chiến tranh kết thúc bất lợi hoặc dừng lại các nhóm này có thể mất lợi ích, sẽ quay sang đấu đá nội bộ, tìm kiếm “phương án thay thế lãnh đạo”
Đối lập chính trị và xã hội: Dù bị kiểm soát chặt, nhưng bất mãn kinh tế, thương vong chiến tranh, trừng phạt quốc tế có thể tích tụ thành làn sóng phản kháng khi “cái cớ chiến tranh” không còn.
9. Tâm lý “nước Nga không thua”
Trong diễn ngôn lịch sử Nga chiến tranh là phép thử sức mạnh quốc gia, thất bại là điều khó chấp nhận về mặt biểu tượng.
Putin, với tư duy lịch sử rõ nét, khó có thể chấp nhận một kết thúc bị xem là “thua”
10. Không có ai đủ vị thế để “cản”
Trong diễn ngôn lịch sử Nga chiến tranh là phép thử sức mạnh quốc gia, thất bại là điều khó chấp nhận về mặt biểu tượng.
Putin, với tư duy lịch sử rõ nét, khó có thể chấp nhận một kết thúc bị xem là “thua”
10. Không có ai đủ vị thế để “cản”
Cuối cùng, yếu tố mang tính quyết định: không có cá nhân hay tổ chức nào đủ quyền lực để phản đối hiệu quả hay buộc Putin thay đổi quyết định.
Trong hệ thống như vậy ý chí của người đứng đầu (Putin) gần như đồng nghĩa với chính sách quốc gia.
Tóm lại:
Phân tích cuộc chiến Nga - Ukraine nếu chỉ dựa trên các yêu tố quân sự, kinh tế, ngoại giao là hoàn toàn không đủ, phiến diện. Không thể không nhận thấy: đây là một cuộc chiến mang dấu ấn cá nhân của Putin.
Khi quyền lực quá tập trung vào một người, cơ chế kiểm soát yếu và tâm lý lãnh đạo không chịu nhường ghế, thì khả năng Putin ra lệnh dừng cuộc chiến là không thể.
....
Bài liên quan:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét