Death Wish (1974): Khi quyền tự vệ bằng súng biến thành quyền tự xử

Poster phim Death Wish (1974). Nội dung phim gây tranh luận về quyền sở hữu và sử dụng súng cá nhân tại Mỹ (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Một người đàn ông trung niên, công việc kiến trúc sư ổn định, sống cùng vợ trong căn hộ giữa lòng New York (Mỹ). Ông không phải gangster, không phải cảnh sát, càng không phải tay súng chuyên nghiệp. Quan điểm sống của ông ban đầu cực kỳ ôn hòa. Rồi bi kịch giội xuống. Vợ ông bị những kẻ lạ mặt đánh đến chết, con gái bị xâm hại và rơi vào sang chấn tinh thần nặng nề. Cảnh sát hoàn toàn bất lực trong việc tìm kiếm thủ phạm. Trở về sau một chuyến công tác tại Arizona, ông mang theo khẩu súng lục Colt .32. Trong đêm tối New York, một tên cướp chĩa súng tấn công ông. Ông rút súng, nổ phát bắn đầu tiên. Tên cướp gục chết. Người đàn ông ấy là Paul Kersey.

* Ý nghĩa của vụ án George Zimmerman bắn Trayvon Martin năm 2012

Vụ án Dan White 1978: Phát súng ở tòa thị chính San Francisco

Tòa thị chính San Francisco, nơi xảy ra vụ án. Đây là điểm du lịch tham quan rất nổi tiếng tại Mỹ (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

Sáng 27/11/1978, Tòa nhà Thị chính San Francisco (Hoa Kỳ) chấn động khi cựu Giám sát viên Dan White xả súng sát hại Thị trưởng George Moscone và Harvey Milk - chính trị gia công khai đồng tính đầu tiên của California. Do bất đồng chính trị và bị từ chối tái bổ nhiệm, White đã lẻn vào tòa nhà ra tay thảm sát. Phiên tòa năm 1979 gây phẫn nộ đỉnh điểm khi chiến lược bào chữa "Twinkie Defense" giúp White chỉ nhận án phạt nhẹ 7 năm 8 tháng tù về tội sát nhân vô ý. Bản án bùng nổ cuộc bạo loạn White Night Riots, làm thay đổi vĩnh viễn luật hình sự California và biến Milk thành biểu tượng nhân quyền toàn cầu. 

Mộng chiếm Kinh Châu, Chu Du ba lần thất bại

Kinh Châu (khu vực màu vàng) có vị trí quan trọng và đặc biệt do nằm ở trung tâm tiếp giáp với ba phía. Việc nhà Thục (Lưu Bị) chiếm được Kinh Châu tạo ra thế trận chia ba thiên hạ (tam quốc) (minh hoạ)

Hoa Văn

(Tam quốc diễn nghĩa) - Trong toàn bộ chiều dài lịch sử Tam quốc diễn nghĩa, Kinh Châu (hay thành Kinh Châu) không chỉ là một địa danh. Do vị trí địa lý đặc biệt, Kinh Châu chính là "chiếc chìa khóa vàng" có tầm ảnh hưởng mang tính định hình, xoay chuyển và quyết định vận mệnh của cả ba tập đoàn Ngụy - Thục - Ngô. Chính vì vậy, bao trận đánh, âm mưu và sự kiện khốc liệt, hấp dẫn đã xảy ra xunh quanh việc tranh đoạt quyền trấn giữ Kinh Châu, tạo nên những bi kịch và những cuộc chuyển giao quyền lực đẫm máu. Đại Đô đốc nhà Ngô là Chu Du nuôi tham vọng chiếm bằng được Kinh Châu, đã ba lần ra tay nhưng thảy đều thất bại, cuối cùng chết thảm vì uất ức với câu than "Trời đã sinh Du sao còn sinh ra Lượng" (Gia Cát Lượng, Khổng Minh).

Giải mã cái chết của Dương Khang

Hoàng Dung bị Dương Quá nghi ngờ đã hãm hại cha mình là Dương Khang 18 năm trước. Sự thực Hoàng Dung có liên quan đến cái chết khủng khiếp của Dương Quá, nhưng theo cách không ai ngờ đến (minh hoạ)

Bạch Y 

(Kiếm hiệp Kim Dung) - Trong Thần điêu hiệp lữ, Dương Quá nghi ngờ Hoàng Dung chính là người đã giết chết cha mình là Dương Khang, vì có nhiều dấu hiệu liên quan, mờ ám. Cái chết của Dương Khang xảy ra ở Anh hùng xạ điêu, tập trước Thần điêu hiệp lữ (trong Xạ điêu tam bộ khúc). Câu chuyện bắt đầu từ dã tâm tàn độc khi y (Dương Khang) ám toán Âu Dương Khắc (con trai của Tây độc Âu Dương Phong) để bịt miệng và tranh đoạt vị thế, dẫn đến nỗi khiếp sợ tột độ khi bị Hoàng Dung vạch trần. Trong cơn hoảng loạn vung chưởng giết người diệt khẩu, Dương Khang đã tự kết liễu đời mình khi đánh trúng chiếc Nhuyễn vị giáp tẩm máu độc trên người Hoàng Dung. Hoàng Dung liên quan như thế nào đến cái chết này?

Giới thiệu và tóm tắt Hồi ký viết dưới hầm (Fyodor Dostoevsky, Nga, 1864)

Bìa cuốn Hồi ký viết dưới hầm do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2018, dịch giả: Thạch Chương, số trang: 230, giá bịa 90 ngàn đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Hồi ký viết dưới hầm) - Xuất bản năm 1864, Hồi ký viết dưới hầm của nhà văn người Nga Fyodor Dostoevsky là kiệt tác văn học Nga, cột mốc khởi đầu cho chủ nghĩa tồn tại hiện đại. Tác phẩm gồm 16 chương chia làm hai phần, xoay quanh dòng tâm tưởng và hồi ký cay đắng của "Người dưới hầm"—một cựu công chức 40 tuổi sống cô độc tại St. Petersburg. Qua những dằn dằn nội tâm, tranh luận triết học và bi kịch cá nhân với gái bán dâm Liza, Dostoevsky đã mổ xẻ sâu sắc bản chất tự do ý chí, sự tự cô lập và những góc khuất tăm tối trong tâm lý con người. Một tác phẩm không thể bỏ qua của những người yêu mến thiên tài Dostoevsky. 

Giới thiệu và tóm tắt Những đêm trắng - (Fyodor Dostoevsky, Nga, 1848)

Bìa cuốn Những đêm trắng do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2017, dịch giả: Phạm Mạnh Hùng, 191 trang, giá bìa: 60.000 đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Những đêm trắng) - Những đêm trắng (1848) là kiệt tác lãng mạn nhẹ nhàng, sâu lắng bậc nhất của Fyodor Dostoevsky. Lấy bối cảnh mùa đêm trắng ảo mộng tại thành phố Saint Petersburg, câu chuyện xoay quanh mối tình đơn phương đầy vị tha của một "kẻ mơ mộng" cô độc dành cho Nastenka — cô gái trẻ đang mòn mỏi chờ đợi người yêu. Với khả năng miêu tả diễn biến tâm lý vô cùng tinh tế, tác phẩm đã giải phẫu sâu sắc ranh giới giữa mộng tưởng và thực tại, tôn vinh lòng trắc ẩn cùng sự hy sinh cao đẹp trong tình yêu. Những đêm trắng là tác phẩm có chiều dài vừa phải, dễ đọc, dễ hiểu. Phù hợp như là "cánh cửa êm đềm" đầu tiên dẫn dắt độc giả vào thế giới văn chương nội tâm vĩ đại của Dostoevsky.

Giới thiệu và tóm tắt Lũ người quỷ ám - (Fyodor Dostoevsky, Nga, 1872)

Cuốn Lũ người quỷ ám do Nhà xuất bản Nguồn Sáng (Sài Gòn) phát hành năm 1973, dịch giả: Nguyễn Ngọc Minh, số trang: 1.000 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Lũ người quỷ ám) - "Lũ người quỷ ám" hay "Những kẻ bị quỷ ám" (Бесы, 1872) là kiệt tác chính trị - triết học dữ dội nhất của nhà văn người Nga Fyodor Dostoevsky. Tác phẩm lấy cảm hứng từ vụ án mạng Nechayev năm 1869, khắc họa sự xâm nhập của chủ nghĩa hư vô và các tư tưởng cực đoan vào giới trí thức Nga thế kỷ XIX. Qua những mâu thuẫn nảy sinh tại một tỉnh lẻ, Dostoevsky đã tiên tri chính xác về thảm họa của chủ nghĩa cuồng đoan khi con người vứt bỏ đức tin và đạo đức. Với cấu trúc đa thanh phức tạp, cuốn sách là lời cảnh tỉnh vượt thời gian về giá trị của tự do và nhân tính.

Giới thiệu và tóm tắt Gã khờ - (Fyodor Dostoevsky, Nga, 1869)

Cuốn Gã khờ do Nhà xuất bản (?) xuất bản tại Sài Gòn năm 1973. Dịch giả: Phạm Xuân Thảo, số trang: 1.100 trang (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Gã khờ) - Gã khờ (Идиот – 1869) của nhà văn người Nga Fyodor Dostoevsky là kiệt tác đỉnh cao của chủ nghĩa thực tại tâm lý Nga. Tác phẩm xoay quanh Thân vương Myshkin – một tâm hồn thuần khiết, giàu lòng trắc ẩn như Chúa Jesus trở về từ Thụy Sĩ. Đặt Myshkin vào tầng lớp thượng lưu Saint Petersburg đầy vị kỷ, Dostoevsky thực hiện thử nghiệm đớn đau: Chuyện gì xảy ra khi con người hoàn hảo xuất hiện giữa thế giới tha hóa? Cuối cùng, sự tử tế đơn độc bị nghiền nát, đẩy anh quay lại trạng thái điên dại, để lại thông điểm sâu sắc về cái đẹp và lòng tốt.

Giới thiệu và tóm tắt Tội ác và Hình phạt (Fyodor Dostoevsky, Nga, 1886)

Bìa cuốn Tội ác và Hình phạt do Nhà xuất bản Văn Đoàn Nguyên Lực (Sài Gòn) phát hành năm 1965, dịch giả Trương Đình Cử, dày 397 trang (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Tội ác và Hình phạt) - Tội ác và Hình phạt (Преступление и наказание, 1866) của nhà văn người Nga Fyodor Dostoevsky là một trong những kiệt tác vĩ đại nhất của văn học thế giới. Tác phẩm xoay quanh Rodion Raskolnikov, một cựu sinh viên nghèo tại Saint Petersburg, kẻ đã sát hại bà lão cầm đồ để thử nghiệm lý thuyết "người phi thường" của mình. Tuy nhiên, hành vi ấy đẩy anh vào bi kịch dằn xé tâm lý và sự cô lập khủng quếp. Qua hành trình thức tỉnh nhờ tình yêu chân thành của Sonya và đức tin, Dostoevsky đã mổ xẻ sâu sắc tâm lý con người, đưa ra lời cảnh báo về tư tưởng vị kỷ và tôn vinh sức mạnh cứu rỗi của lòng vị tha.

Giới thiệu và tóm tắt Nửa chừng xuân (Khái Hưng, Việt Nam, 1934)

Bìa cuốn Nửa chừng xuân, được ghi nhận trên bìa là "danh tác văn học Việt Nam" - do Nhà xuất bản Văn Học tái bản và phát hành năm 2022, 428 trang, giá bìa 110 ngàn đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong 

Nửa chừng xuân của nhà văn Khái Hưng là tiểu thuyết xuất sắc phản ánh cuộc xung đột gay gắt giữa luân lý phong kiến và khát vọng tự do cá nhân của giới trẻ trong xã hội giao thời những năm 1930. Tác phẩm xoay quanh cuộc đời đầy biến động của Mai, một cô gái kiên cường chịu đựng nghịch cảnh và hy sinh âm thầm sau khi cha qua đời. Qua mối tình trắc trở giữa Mai và Lộc, nhà văn không chỉ khắc họa bi kịch của tình yêu bị ngăn cấm bởi định kiến giai cấp mà còn tôn vinh lòng tự trọng kiêu hãnh, nghị lực tự cường và phẩm giá trong sạch của người phụ nữ Việt Nam. 

Giới thiệu và tóm tắt Truyện Kiều (Nguyễn Du, Việt Nam, 1805)

Bìa cuốn Truyện Kiều do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2015, 176 trang. Hiệu đính: Đào Duy Anh (minh hoạ)

Trần Hồng Phong 

(Truyện Kiều) - Kiệt tác Truyện Kiều (gốc: Đoạn Trường Tân Thanh) của Đại thi hào Nguyễn Du là đỉnh cao chói lọi của văn học trung đại Việt Nam. Gồm 3.254 câu thơ lục bát chuẩn mực bác học, tác phẩm xoay quanh bi kịch 15 năm lưu lạc, chìm nổi của Thúy Kiều – một nữ tử tài sắc vẹn toàn. Đứng trước biến cố gia đình vu oan, Kiều đành bán mình chuộc cha, chấp nhận nếm trải bao tủi nhục qua tay Mã Giám Sinh, Tú Bà, chịu đòn ghen Hoạn Thư, trước khi tìm thấy tự do ngắn ngủi bên anh hùng Từ Hải. 

Giới thiệu và tóm tắt Người tình của phu nhân Chatterley - (D. H. Lawrence, Anh, 1928)

Bìa cuốn Người tình của phu nhân Chatterley do Nhà xuất bản Hội Nhà Văn phát hành năm 2011, 472 trang (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Người tình của phu nhân Chatterley) - Người tình của phu nhân Chatterley (Lady Chatterley's Lover) của nhà văn người Anh D. H. Lawrence là kiệt tác văn học hiện đại gây tranh cãi bậc nhất trong thế kỷ 20. Hoàn thành năm 1928, tác phẩm từng bị cấm xuất bản suốt ba thập kỷ tại Anh và Mỹ do những miêu tả bị xem là quá táo bạo về tình dục. Lấy bối cảnh diễn ra tại nước Anh hậu Thế chiến I, kể về cuộc hôn nhân bế tắc giữa Connie và Nam tước tàn phế Clifford. Sự thức tỉnh bản năng tình dục đã xảy ra khi Connie tìm đến và gắn kết với người giữ rừng Mellors, mở ra hành trình giải phóng bản năng, chữa lành; và cũng là lời phê phán sự tha hóa do nền văn minh công nghiệp đè nén. Tác phẩm điện ảnh cùng tên được gắn mác phim 18+.

Giới thiệu và tóm tắt Ruồi trâu (Ethel Lilian Voynich, Anh, 1897)

Bìa cuốn Ruồi Trâu do Nhà xuất bản Dân TRí phát hành năm 2022, Dịch giả Hoàng Quỳnh, số trang 532 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Ruồi trâu) - Ruồi trâu (The Gadfly, 1897) là kiệt tác văn học kinh điển của nữ nhà văn Ethel Lilian Voynich, khắc họa trọn vẹn bức tượng đài quật cường về lý tưởng, đức tin và sự hy sinh. Bối cảnh tiểu thuyết đặt tại Ý những năm 1830–1840 trong phong trào "Nước Ý Trẻ". Truyện kể về Arthur Burton — từ một thanh niên sùng đạo ngây thơ, sau bi kịch bị dối lừa và sụp đổ niềm tin, đã giả vờ tự sát rồi trải qua 13 năm địa ngục ở Nam Mỹ. Anh trở lại với danh xưng "Ruồi trâu", một nhà báo trào phúng tàn phế nhưng mang ý chí thép, dấn thân vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Giới thiệu và tóm tắt Thành trì (A. J. Cronin, Scotland, 1937)

Bìa cuốn Thành Trì do Nhà xuất bản Trẻ phát hành, Dịch giả: Phí Hoàng Cường, số trang: 532 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Thành Trì) - Tiểu thuyết Thành Trì (The Citadel, 1937) của nhà văn kiêm bác sĩ A. J. Cronin là tác phẩm hiện thực xuất sắc, phơi bày bức tranh y tế Anh quốc đầu thế kỷ 20. Câu chuyện xoay quanh Andrew Manson, một bác sĩ trẻ tràn đầy lý tưởng dấn thân cứu người nơi hầm mỏ nghèo xứ Wales. Khi chuyển lên London, anh sa vào cám dỗ vật chất và sự tha hóa đạo đức. Chỉ sau cái chết bi thảm của người bạn thân Denny và người vợ Christine, Manson mới bừng tỉnh để đấu tranh tái thiết y đức. Thành Trì được khá nhiều độc giả Việt Nam yêu thích.

Giới thiệu và tóm tắt Thanh gươm công lý (A. J. Cronin, Scotland, 1953)

Bìa cuốn Thanh gươm công lý do Nhà xuất bản Trẻ phát hành, Dịch giả: Phan Minh Hồng, Mai Thái Lộc. Số trang: 346 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Thanh gươm công lý) - Thanh gươm công lý (Beyond This Place) là tiểu thuyết hình sự - xã hội xuất sắc của bác sĩ, nhà văn người Scotland A. J. Cronin, xuất bản năm 1953. Lấy cảm hứng từ vụ án oan Oscar Slater năm 1909, tác phẩm vừa là hành trình trinh thám kịch tính, vừa là đòn dã thẳng vào những bất công, tha hóa của bộ máy tư pháp Anh nửa đầu thế kỷ XX. Câu chuyện xoay quanh Paul Mathry, phát hiện người cha Reese Mathry chưa chết mà đang chịu án chung thân vì cáo buộc sát hại một phụ nữ. Tin vào sự vô tội của cha, Paul dấn thân vào hành trình kêu oan cho cha. Bất chấp sự đe dọa từ phe chính quyền tha hóa và những gian khổ, Paul đã thu thập đủ bằng chứng ngoại phạm, lật lại bản án và đòi lại tự do cho cha sau 15 năm tù oan. Khi đọc tác phẩm này, tôi ước mong những tử tù đang kêu oan sẽ có được một số phận như vậy. 

Giới thiệu và tóm tắt Lâu đài người bán nón (A. J. Cronin, Scotland, 1931)

Bìa cuốn Lâu đài người bán nón do Nhà xuất bản Trẻ phát hành, dịch giả: Phan Minh Hồng, Mai Thái Lộc, số trang 636 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Lâu đài người bán nón) - Lâu đài người bán nón (Hatter's Castle, 1931) là tiểu thuyết đầu tay xuất sắc của nhà văn, bác sĩ người Scotland A. J. Cronin. Tác phẩm kể về sự sụp đổ thảm khốc của gia đình James Brodie – một người đàn ông bán nón kiêu ngạo, độc đoán và tàn nhẫn với người thân tại thị trấn Levenford. Bằng ngòi bút phẫu thuật tâm lý sắc bén, Cronin đã xây dựng và phê phán bức tranh hiện thực u uất, tàn nhẫn về thói gia trưởng của người đàn ông, khi lòng tự trọng không còn, dục vọng thấp kém đã trở thành rào cản, phá hoại tương lai của những người con. Những người đàn ông có tính gia trưởng độc đoán mà xem cuốn sách này thì sẽ đỡ khổ cho nhiều gia đình lắm vậy.

Oppenheimer: Bom nguyên tử & bản án lương tâm của nhân loại

Poster chiếu rạp tại Việt Nam của bộ phim Oppenheimer (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

Oppenheimer (2023) là kiệt tác điện ảnh tiểu sử - tâm lý do Christopher Nolan làm đạo diễn, xoay quanh cuộc đời của J. Robert Oppenheimer — "cha đẻ của bom nguyên tử". Tác phẩm tái hiện hành trình chế tạo vũ khí hạt nhân tại Dự án Manhattan, cùng những dằn xé đạo đức và cuộc chiến chính trị khốc liệt sau Thế chiến II. Với kỹ thuật quay phim IMAX thực tế đỉnh cao, âm thanh bùng nổ cùng màn trình diễn xuất sắc của Cillian Murphy và Robert Downey Jr., bộ phim đã đại thắng 7 giải Oscar và trở thành một cột mốc nghệ thuật chói lọi của điện ảnh thế giới. Tôi đã xem bộ phim này khi mới ra mắt tại Sài Gòn, thấy hay, sâu sắc và suy nghĩ: loài người có thật sự cần đến bom nguyên tử không? 

5 đại mỹ nhân trong kiếm hiệp Kim Dung: Ai là số 1?

5 đại mỹ nhân này nói về sắc đẹp thì ai cũng xứng đáng thiên hạ đệ nhất. Quan trọng là mỗi người lại có quan điểm riêng và theo số đông (minh hoạ)

Bạch Y

Thế giới kiếm hiệp Kim Dung không chỉ mê hoặc độc giả bởi những pho võ học uyên thâm hay tranh đoạt giang hồ, mà còn bởi hình tượng những nhân vật nữ được khắc họa vô cùng sống động. Dưới đây là 5 mỹ nhân đẹp nhất, nổi bất nhất, mỗi người mỗi vẽ, như những đoá hoa ngát hương thơm, làm say đắm lòng người. Ai là đoá hoa đẹp nhất trong lòng bạn? Vì sao? 

Bảng vàng Hollywood: Top 50 bộ phim có doanh thu cao nhất 25 năm qua (2000 – 2026)

Bạn đã xem hết 10 bộ phim bom tấn này chưa? Và thích nhất phim nào? (minh hoạ)

Hoa Văn 

Hollywood từ hơn một thế kỷ qua là kinh đô của điện ảnh thế giới, nơi nghệ thuật "bắt tay" cùng sức mạnh đồng tiền, tạo nên những siêu phẩm điện ảnh ấn tượng, được mệnh danh là những "phim bom tấn" mà ai cũng háo hức đón chờ ngày đến rạp.  Cùng điểm qua 50 bộ phim có doanh thu khủng nhất từ năm 2000 đến nay (2025). Những con số và thông tin trong mỗi bộ phim cho thấy sức mạnh của điện ảnh Hoa Kỳ thật đáng ngưỡng mộ.

Tây Lương Nữ Quốc: Ái tình tha thiết và sự giằng xé của bậc chân tu

Nữ Vương Tây Lương nữ quốc si tình thiết tha như vậy mà Đường Tăng không chịu! Hình ảnh trong phim Tây Du Ký phiên bản 1986 của Đài CCTV Trung Quốc (minh hoạ)

Hoa Văn

(Tây Du Ký) - Tây Lương Nữ Quốc là kiếp nạn độc đáo và vương vấn nhiều cảm xúc bậc nhất trong hành trình thỉnh kinh của thầy trò Đường Tăng trong tác phẩm Tây Du Ký. Không đao to búa lớn hay yêu quái hung tợn, đây là cái bẫy khắc nghiệt về chữ "Tình" nhằm thử thách ý chí vững vàng của người tu hành. Cùng ôn lại hành trình sâu sắc và thú vị về một xã hội kỳ lạ của vương quốc nữ nhi Tây Lương, cùng vẻ đẹp và si tình của Nữ vương; mỉm cười ý nhị cho mối duyên dang dở, giằng xé tâm can của Đường Tam Tạng. Cuối cùng thử mổ xẻ giả thuyết táo bạo về sự sụp đổ lý tưởng nếu Đường Tăng "sa ngã", và nhìn lại phản ứng hài hước của ba đồ đệ trước ải sắc dục.