Bìa cuốn Sử ký Tư Mã Thiên do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2023, 892 trang (minh hoạ)
Trần Hồng Phong
(Sử ký Tư Mã Thiên) - Sử ký của Tư Mã Thiên (khoảng 145 TCN – 86 TCN) là bộ thông sử kinh điển đầu tiên của Trung Quốc, ghi chép hơn 3.000 năm lịch sử từ thời Hoàng Đế huyền sử đến đời Hán Vũ Đế. Với quy mô 130 thiên và hơn 52 vạn chữ, tác phẩm sáng tạo nên thể thức kỷ truyện hoàn chỉnh, kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị sử học chuẩn xác và đỉnh cao văn học tự sự. Được Lỗ Tấn ngợi ca là "Khúc tuyệt xướng của nhà sử học, tuyệt phẩm Ly Tao không vần", Sử ký không chỉ phản ánh các biến động vương triều mà còn ngợi ca phẩm giá con người, trở thành viên ngọc sáng của văn minh nhân loại. Tôi đánh giá Sử ký tuy là sách sử nhưng lạnh lùng tuyệt bút, nội dung ly kỳ, hấp dẫn không khác gì tiểu thuyết gián điệp, với những âm mưu, thủ đoạn tranh giành vương quyền, ngôi vị kinh hoàng, khó tưởng. Từ đây, chúng ta phải thấy "khiếp sợ" sự thâm hiểm, mưu mô trí trá của người Tàu - tựa như đã là "bản chất" từ nhiều ngàn năm trước là vậy.