Vụ bắt cóc, giết người hàng loạt Ted Bundy: Ác quỷ dưới lớp mặt nạ hào hoa

Ted Bundy có vẻ ngoài thông minh, dễ mến, nhưng đây thực sự là một ác quỷ đã sát hại và hãm hiếp ít nhất 30 phụ nữ trẻ trong thập niên 1970 tại Mỹ (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

Vụ án Ted Bundy là một trong những chương đen tối và rúng động trong lịch sử tội phạm hình sự nước Mỹ. Ted Bundy – một trong những kẻ sát nhân hàng loạt khét tiếng nhất lịch sử nước Mỹ. đã thực hiện loạt bắt cóc, giết người hàng loạt một cách tàn nhẫn, lạnh lùng khủng khiếp dưới lớp vỏ bọc không ai có thể ngờ tới. Vụ án Bundy đã làm thay đổi định kiến của xã hội Mỹ về chân dung thực tế một kẻ giết người hàng loạt, đồng thời phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống thực thi pháp luật Mỹ vào thập niên 1970.

Hội chợ phù hoa: nhà văn Thackeray, danh tiếng và góc nhìn văn hoá, lịch sử Anh

Bìa cuốn Hội chợ phù hoa (tập 1) do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2015, dày 488 trang (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Hội chợ phù hoa) - Hội chợ phù hoa của William Makepeace Thackeray là tác phẩm xuất sắc của văn học hiện thực Anh thế kỷ 19. Giá trị của Hội chợ phù hoa không chỉ là về nội dung hấp dẫn, mà còn thể hiện sự sâu sắc trong việc truyền tải thông điệp về văn hóa, lịch sử nước Anh. Vậy William Makepeace Thackeray là ai? cuộc đời và sự nghiệp? Danh tiếng và tầm ảnh hưởng của Hội chợ phù hoa trên văn đàn thế giới như thế nào?

Giới thiệu và tóm tắt Hội chợ phù hoa (William Makepeace Thackeray, Anh, 1848)

Bìa cuốn Hội chợ phù hoa do Nhà xuất bản Hồng Đức phát hành năm 2018, gồm 2 tập, tổng cộng 636 trang, giá bìa 282 ngàn đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Hội chợ phù hoa) - Hội chợ phù hoa (Vanity Fair) của nhà văn Anh William Makepeace Thackeray là tác phẩm xuất sắc nhất của văn học hiện thực Anh thế kỷ 19. Với tiêu đề phụ đầy thách thức "Tiểu thuyết không có anh hùng", tác phẩm đan xen số phận đối lập giữa Becky Sharp — cô gái mồ côi đầy tham vọng, lọc lõi — và Amelia Sedley — tiểu thư ngây thơ, ủy mị. Qua đó, Thackeray phơi bày bức tranh xã hội thượng lưu thời Nhiếp chính tàn nhẫn, nơi con người bị giật dây bởi đồng tiền, danh vọng và tham vọng cá nhân. Không chỉ đổi mới nghệ thuật xây dựng nhân vật phức tạp, tác phẩm còn đọng lại những triết lý nhân sinh chua chát nhưng sâu sắc về sự vô nghĩa của những đuổi bắt phù hoa trên đời. Hội chợ phù hoa đã được dịch tiếng Việt, phát hành tại Việt Nam gần 100 năm; một tác phẩm không thể bỏ qua đối với những người yêu văn học.

Giới thiệu và tóm tắt Thiên đường đã mất (John Milton, Anh, 1667)

Bìa cuốn Thiên đường đã mất tiếng Anh xuất bản năm 2011. Hiện nay bản gốc tác phẩm này chưa được chính thức dịch và phát hành rộng rãi tại Việt Nam (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Thiên đường đã mất) - Thiên đường đã mất (Paradise Lost) của thi hào nước Anh John Milton (1608–1674) là kiệt tác trường ca tráng lệ, được công nhận là một trong những cột mốc vĩ đại của văn học Anh. Tác phẩm tái hiện lại sự kiện Kinh Thánh về cuộc nổi dậy của Lucifer (Satan) trên Thiên giới và sự sa ngã của Adam và Eva tại Vườn Địa Đàng. Được sáng tác trong hoàn cảnh Milton đã mù lụa cả hai mắt và sự nghiệp chính trị sụp đổ sau khi chế độ quân chủ khôi phục, trường ca không chỉ là một thiên sử thi thần học mà còn là tượng đài triết học sắc bén. Tác phẩm đào sâu vào các chủ đề: ý chí tự do, trách nhiệm cá nhân, bản chất của quyền lực và sự tìm kiếm "thiên đường nội tâm".

Giới thiệu và tóm tắt Đảo Châu Báu (Robert Louis Stevenson, Anh, 1883)

Bìa cuốn Đảo châu báu do Nhà xuất bản Văn Học phát hành, một tác phẩm hấp dẫn và rất phù hợp với lứa tuổi thiếu niên. Tại Việt Nam có bản dịch là Đảo giấu vàng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Đảo Châu Báu) - Đảo Châu Báu (có bản dịch là Đảo giấu vàng") (Treasure Island, 1883) của nhà văn Anh Robert Louis Stevenson là kiệt tác phiêu lưu kinh điển của văn học thế giới, đặc biệt phù hợp tuổi thiếu niên và một lĩnh vực hấp dẫn: Cướp biển. Tác phẩm không chỉ định hình biểu tượng cướp biển trong văn hóa đại chúng mà còn là hành trình trưởng thành sâu sắc của nhân vật chính là cậu bé Jim Hawkins thông minh, dũng cảm trước những cạm bẫy, lòng tham và ranh giới nhập nhằng giữa thiện - ác. Mọi cậu bé ham thích đọc sách trên thế giới hầu như đều biết và yêu thích Đảo châu báu, khi đọc vừa hấp dẫn, vừa hồi hộp căng thẳng. Riêng tôi đã đọc tác phẩm này khi khoảng 12 tuổi và đã ấn tượng ngay từ những dòng đầu tiên.

Giới thiệu và tóm tắt Hamlet (William Shakespeare, Anh, 1600)

Bìa cuốn Hamlet được rao bán trên trang Ebay giá 6.8 USD (Khoảng 180 ngàn đồng VN) thời điểm năm 2026 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Hamlet) - (tên đầy đủ: Bi kịch của Hamlet, Hoàng tử Đan Mạch) là kiệt tác bi kịch vĩ đại của đại thi hào người Anh William Shakespeare và là đỉnh cao của văn học thời phục hưng. Được sáng tác khoảng năm 1599–1601, tác phẩm xoay quanh hành trình Hoàng tử Hamlet giả điên để điều tra và trả thù người chú Claudius – kẻ đã mưu sát cha chàng để cướp ngai vàng và kết hôn với mẹ chàng. Không chỉ là kịch trả thù, tác phẩm đạt tới tầm vóc đại văn hào nhờ khai thác sâu sắc bi kịch nội tâm, sự do dự triết học cùng những suy ngẫm sinh tử bất hủ của con người. Một điểm thú vị: bộ phim hoạt hình nổi tiếng Vua sư tử (The Lion King) lấy cảm hứng từ tác phẩm này. Hamlet chắc chắn là một áng văn chương không thể bỏ qua đối với những người yêu văn học, đặc biệt là kịch.

Giới thiệu và tóm tắt Romeo và Juliet (William Shakespeare, Anh, 1594)

Romeo và Juliet đã trở thành biểu tượng của tình yêu đôi lứa, vượt mọi không gian, thời gian. Chuyện tình trắc trở của họ là một huyền thoại động viên tinh thần những cặp đôi yêu nhau trên thế giới này (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Romeo và Juliet) - Romeo và Juliet là kiệt tác bi kịch bất hủ của nhà soạn kịch vĩ đại William Shakespeare, được sáng tác khoảng năm 1594–1595. Lấy bối cảnh thành Verona (Ý), tác phẩm xoay quanh tình yêu nồng cháy nhưng đầy trắc trở giữa Romeo và Juliet – hai người con thuộc hai gia tộc có mối thù thâm phụng Capulet và Montague. Nhờ ngôn ngữ thơ ca đỉnh cao cùng giá trị nhân văn sâu sắc, tác phẩm đã vượt qua ranh giới thời đại để trở thành biểu tượng kinh điển toàn cầu về tình yêu và khát vọng tự do. Một tác phẩm quá nổi tiếng!

Hồn bướm mơ tiên: Giằng xé giữa trần duyên và cửa Phật

Bìa cuốn Hồn bướm mơ tiên do Annam xuất bản cục phát hành năm 1933 (minh hoạ)

Hoa Văn

(Hồn bướm mơ tiên) - Đọc Hồn bướm mơ tiên của Khái Hưng, mỗi chúng ta hẳn cũng sẽ bị rơi vào cảm giác giằng xé trong quan điểm, trong chuyện tình giữa chàng sinh viên Ngọc và chú tiểu Lan (thực chất là gái giả trai). Mối quan hệ của họ đang ở giao lộ giữa khao khát trần thế và sự thanh cao nơi chốn thiền môn. Cùng thử bóc tách bản chất tình yêu Lan - Ngọc để trả lời câu hỏi: liệu họ có thể đến được với nhau mà không vi phạm đạo đức hay giới luật không? so sánh quan điểm của Lan với bi kịch "tự đày ải" của Alissa trong kiệt tác Khung cửa hẹp (văn học Pháp) sẽ nói lên điều gì? Ngọc là "kẻ phá đám" đường tu hay là người giải thoát cho bản ngã của Lan?

Lâm Đai Ngọc chôn hoa

 

Cảnh Lâm Đại Ngọc chôn hoa là một trong những khoảnh khắc buồn bã và xúc động nhất trong toàn bộ tác phẩm Hồng Lâu Mộng. Một hình ảnh đã đi vào kinh điển. (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Hồng Lâu Mộng) - Hình ảnh Lâm Đại Ngọc vác cuốc, đeo túi the, cầm chổi đi quét và chôn những cánh hoa đào rơi rụng bên cầu Thấm Phương là một trong những khoảnh khắc bi tráng, diễm lệ và mang tính biểu tượng cao nhất của toàn bộ tiểu thuyết Hồng Lâu Mộng. Nỗi cô đơn của Đại Ngọc mang tính chất hiện sinh, đại diện cho những cá nhân mang lý tưởng tự do, thanh khiết khước từ việc đồng hóa mình vào "đống bùn lầy" của xã hội thực dụng. Không ít người đọc đã rơi lệ khi chứng kiến hình ảnh một cô gái trẻ đẹp mỏng manh chôn hoa, khóc giữa trời mưa tuyết trắng xoá bão bùng.

Giới thiệu và tóm tắt Tiếu ngạo giang hồ (Kim Dung)

Tiếu ngạo giang hồ còn là "bài thơ" vô cùng hấp dẫn và kịch tính về tình yêu vượt qua ranh giới Chính - Tà giữa Lệnh Hồ Xung và người con gái thông minh xinh đẹp Nhậm Doanh Doanh (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Kiếm hiệp Kim Dung) - Tiếu ngạo giang hồ là phẩm kiếm hiệp đỉnh cao của nhà văn Kim Dung, ra mắt lần đầu năm 1967. Tác giả cố ý mơ hồ hóa bối cảnh lịch sử để xây dựng một bản ẩn dụ mang tính thời đại về bản chất quyền lực và khát vọng tự do. Tiếu ngạo giang hồ xoay quanh cuộc đời chìm nổi của lãng tử Lệnh Hồ Xung — đại đệ tử phái Hoa Sơn. Giữa vòng xoáy đao kiếm tranh giành bí kíp Tịch Tà Kiếm Phổ và dã tâm thôn tính giang hồ của các thế lực chính – tà, Lệnh Hồ Xung đã trải qua biết bao đắng ngắt khi bị sư môn ruồng bỏ, các đấng "ngụy quân tử" đâm sau lưng, nhưng cũng nhờ đó mà tìm thấy tình yêu chân thành cùng Thánh cô Nhậm Doanh Doanh và học được tuyệt kỹ Độc Cô Cửu Kiếm. Một tác phẩm gối đầu giường của các fan kiếm hiệp Kim Dung tại Việt Nam.

Giới thiệu và tóm tắt Tu viện Parma (Stendhal, Pháp, 1839)

Bìa cuốn Tu viện Parma do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 1998, dày 655 trang (minh hoạ)

Trần Hồng Phong 

(Tu viện Parma) - Kiệt tác Tu viện Parma (La Chartreuse de Parme, 1839) của Stendhal là đỉnh cao của văn học thực tế tâm lý Pháp thế kỷ XIX. Tác phẩm khắc họa cuộc đời lãng mạn, tràn đầy lý tưởng của quý tộc trẻ Fabrice del Dongo giữa bối cảnh biến động lịch sử châu Âu. Qua góc nhìn sắc sảo, Stendhal giải ảo tính chất tráng lệ của chiến tranh, phơi bày những mưu đồ chính trị tại triều đình Parma và tôn vinh cuộc truy tìm hạnh phúc chân thật. Tác phẩm này đã được dịch sang tiếng Việt và phát hành tại Việt Nam từ rất lâu, không hề xa lạ với người yêu văn học Pháp.

Giới thiệu và tóm tắt Đỏ và Đen (Stendhal, Pháp, 1830)

Bìa cuốn Đỏ và Đen do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 2018, số trang: 626. Giá bìa 185.000 đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Đỏ và Đen) - Đỏ và Đen (Le Rouge et le Noir, 1830) của nhà văn Pháp Stendhal là kiệt tác tiểu thuyết thực tại - tâm lý hàng đầu của văn học thế giới. Lấy cảm hứng từ một vụ án có thật đầu thế kỷ 19, tác phẩm dựng lên bức tranh xã hội Pháp ngột ngạt, nơi trật tự đẳng cấp và Giáo hội bóp nghẹt mọi khát vọng của tài năng trẻ. Qua hình tượng Julien Sorel — một thanh niên xuất thân bình dân thông minh nhưng đầy tham vọng, Stendhal đã mổ xẻ bi kịch giằng xé giữa bản ngã lãng mạn và sự dối trá để sinh tồn. Tác phẩm không chỉ mang tầm vóc lịch sử, giá trị nghệ thuật tâm lý đi trước thời đại mà còn để lại bài học nhân sinh sâu sắc về tình yêu và giá trị thực sự của cuộc sống. Đỏ và Đen đã được dịch sang tiếng Việt và phát hành tại Việt Nam từ rất lâu, là tác phẩm không thể bỏ qua của những người yêu văn học Pháp.

Giới thiệu và tóm tắt Thằng cười (Victor Hugo, Pháp, 1869)

Bìa cuốn Thằng cười (Người cười) do Nhà xuất bản Hội nhà văn phát hành năm 2018, người dịch Hoàng Lâm, 651 trang, Giá bìa: 192.000 đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Thằng cười) - Thằng cười, hay chính xác hơn là "Người cười" (L’Homme qui rit, 1869) là kiệt tác lãng mạn u tối và sâu sắc của Victor Hugo. Lấy bối cảnh nước Anh thế kỷ XVII – XVIII, tiểu thuyết kể về Gwynplaine – chàng trai bị phẫu thuật biến dạng khuôn mặt thành nụ cười vĩnh cửu. Qua bi kịch cá nhân và mối tình thuần khiết với cô gái mù Dea, Hugo đã cất lên bản tố cáo đanh thép chống lại sự tàn bạo của giới quý tộc và bức tranh xã hội bất công đương thời. Điểm thú vị: bộ phim Joker nổi tiếng với nụ cười quái dị tuy không phải là bản chuyển thể trực tiếp, nhưng đã "vay mượn" rất nhiều điểm tương đồng về tư tưởng, tâm lý và bi kịch nhân sinh từ Người cười.

Giải Nobel văn học & Danh sách nhà văn đoạt giải

Mọi quốc gia đều tự hào và hãnh diện khi có nhà văn nước mình đoạt giải Nobel văn học. Tên tuổi của các nhà văn xuất chúng thường sống mãi (minh hoạ)

Hoa Văn 

Giải Nobel Văn học là một trong những giải thưởng văn chương có uy tín và sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Được trao từ năm 1901 theo di nguyện của Alfred Nobel, giải thưởng không chỉ tôn vinh tài năng nghệ thuật mà còn ghi nhận những đóng góp lâu dài của nhà văn đối với tư tưởng, nhân phẩm và đời sống tinh thần của con người. Dấu ấn của Nobel Văn học nằm ở khả năng đưa một tác giả, một nền văn học hoặc một tiếng nói ít được biết đến bước ra phạm vi toàn cầu. Nhiều tác phẩm sau khi đoạt giải được dịch rộng rãi, tái bản và tiếp tục ảnh hưởng đến nhiều thế hệ độc giả.

* Lịch sử giải Nobel văn học, quy trình tuyển chọn, chấm điểm và trao giải 

Giới thiệu và tóm tắt Người con gái viên đại úy (A.S. Pushkin, Nga, 1836)

Bìa tiểu thuyết Người con gái viên đại uý tiếng Nga. Tại Việt Nam, tiểu thuyết này từng được in chung trong cuốn Tuyển tập Pushkin, xuất bản khoảng năm 1985 (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Người con gái viên đại úy) - Người con gái viên đại úy (Капитанская дочка) của thi hào A.S. Pushkin là một tiểu thuyết lấy bối cảnh lịch sử Nga thế kỷ 19. Tác phẩm tái hiện cuộc khởi nghĩa nông dân Yemelyan Pugachev (1773–1775) dưới triều đại Catherine II qua góc nhìn hồi ký của quý tộc trẻ Pyotr Grinyov. Không chỉ là một câu chuyện tình yêu vượt qua sóng gió chiến tranh giữa Grinyov và cô gái Masha kiên cường, tiểu thuyết còn là khúc ca về phẩm giá, lòng nhân ái và khí tiết con người. Với văn phong hấp dẫn, kết cấu chặt chẽ cùng tư tưởng sâu sắc, kiệt tác này đã định hình dòng văn xuôi hiện thực Nga và lan tỏa mạnh mẽ trên văn đàn thế giới. Dù đã đọc tác phẩm này từ khi còn rất trẻ, nhưng trong tôi đến tận bây giờ vẫn còn đọng lại mãi những ấn tượng vui buồn, xa xăm về một người con gái dễ thương sống trong thời loạn lạc.

Giới thiệu và tóm tắt tiểu thuyết thơ Evgeny Onegin (Alexander Pushkin, Nga, 1833)

Bìa cuốn Evgeny Onegin đang được rao bán trên trang Amazon.com toàn cầu. Hiện tại (2026) chưa thấy nhà xuất bản nào phát hành tác phẩm này tại Việt Nam (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Evgeny Onegin) - Evgeny Onegin của Alexander Pushkin là kiệt tác tiểu thuyết bằng thơ vĩ đại nhất của văn học Nga thế kỷ 19, được nhà phê bình Belinsky ca ngợi là "bách khoa toàn thư của đời sống Nga". Tác phẩm không chỉ phản ánh chân thực xã hội Sa hoàng đầu thế kỷ 19 mà còn sáng tạo nên thể thơ Onegin độc đáo. Qua mối tình dang dở giữa Evgeny Onegin và Tatyana Larin, Pushkin đã gửi gắm những giá trị nhân văn sâu sắc về bản lĩnh đạo đức, trách nhiệm và sự trân trọng hạnh phúc.

Giới thiệu và tóm tắt Phía Tây không có gì lạ - (Erich Maria Remarque, Đức, 1929)

Bìa cuốn Phía tây không có gì lạ do Nhà xuất bản Văn Học tái bản và phát hành năm 2025, người dịch Vũ Hương Giang, 275 trang, giá bìa 70 ngàn đồng (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Phía Tây không có gì lạ) - Kiệt tác phản chiến Phía Tây không có gì lạ (Im Westen nichts Neues, 1929) của nhà văn Đức Erich Maria Remarque là một trong những cuốn tiểu thuyết vĩ đại nhất thế kỷ 20. Ra đời từ chính trải nghiệm xương máu của tác giả nơi chiến hào Thế chiến thứ nhất, tác phẩm đã đập tan mọi ảo tưởng lãng mạn về vinh quang chiến đấu. Qua từng trang văn trần trụi, trăn trở và cay đắng, Remarque cất lên tiếng nói đại diện cho "Thế hệ bị mất mát" — những thanh niên bị chiến tranh tước đoạt tuổi trẻ, ước mơ và khả năng hòa nhập với thời bình. Một cuốn sách không thể bỏ qua đối với những độc giả Việt Nam yêu mến Remarque.

Giới thiệu và tóm tắt Thời gian để sống và thời gian để chết (Erich Maria Remarque, Đức, 1954)

Bìa cuốn Thời gian để sống và thời gian để chết do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 1985, dịch giả Lê Phát. Số trang: trên 500 trang (2 tập) (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Thời gian để sống và thời gian để chết) - Thời gian để sống và thời gian để chết (Zeit zu leben und Zeit zu sterben) là kiệt tác văn học phản chiến nổi tiếng xuất bản năm 1954 của nhà văn Đức Erich Maria Remarque. Tác phẩm kể về Ernst Graeber, một lính Đức trên mặt trận phía Đông năm 1944. Sau những trải nghiệm tàn khốc ở chiến trường, anh nhận kỳ nghỉ phép 3 tuần trở về quê hương đổ nát, gặp gỡ và kết hôn với Elisabeth Kruse. Cuộc tình ngắn ngủi nhưng sâu sắc giúp Graeber thức tỉnh lương tâm, để rồi khi trở lại mặt trận, anh dũng cảm cứu sống nhóm du kích Liên Xô và ngã xuống đầy bi kịch. Đây là áng văn chương đỉnh cao và sâu sắc không thể bỏ qua nếu quý vị là fan của Nobel văn học Remarque.

Giới thiệu và tóm tắt Lục Vân Tiên - (Nguyễn Đình Chiểu, Việt Nam, 1850)

Ấn phẩm quý hiếm Lục Vân Tiên do Nhà xuất bản Tân Việt (Sài Gòn) phát hành năm 1968, số trang 164. Hiện nay có thể dễ dàng mua Lục Vân Tiên tại các nhà sách trên cả nước (minh hoạ) 

Trần Hồng Phong

(Lục Vân Tiên) - Đối với người Nam Bộ, nói đến Lục Vân Tiên là nói đến một chàng trai dũng cảm, nhân ái, thấy chuyện bất bình là ra tay can thiệp giúp người. Cùng đó là Kiều Nguyệt Nga, người con gái xinh đẹp, thuỷ chung. Truyện Lục Vân Tiên của danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu là kiệt tác truyện thơ Nôm gồm 2.082 câu lục bát. Tác phẩm mang đậm yếu tố tự thuật, phản ánh cuộc đời nhiều sóng gió nhưng kiên trung của tác giả, đồng thời khắc họa sâu sắc tâm hồn và khí tiết của con người Nam Bộ Việt Nam thế kỷ XIX. Tác phẩm được người Việt Nam rất yêu thích, đặc biệt là người dân vùng Nam Bộ không mấy ai không thuộc và ngâm nga vài câu thơ Lục Vân Tiên.

Giới thiệu và tóm tắt Cái chết của Ivan Ilyich (Lev Tolstoy, Nga, 1886)

Ấn phẩm quý hiếm: Cái chết của Ivan Ilyich do Nhà xuất bản Thời Mới (Sài Gòn) phát hành năm 1963, Tác phẩm này hiện nay đang hiếm, chưa thấy xuất bản lại (minh hoạ)

Trần Hồng Phong

(Cái chết của Ivan Ilyich) - Kiệt tác Cái chết của Ivan Ilyich (1886) của Lev Tolstoy là một trong những tiểu thuyết hiện thực xuất sắc nhất của văn học Nga. Tác phẩm mổ xẻ tàn nhẫn bi kịch của một viên thẩm phán thượng lưu chỉ thực sự nhận ra sự dối trá, phù phiếm của cuộc đời mình khi đối diện với căn bệnh nan y và cái chết.