Thứ Ba, 4 tháng 8, 2026

Giới thiệu và tóm tắt Những người khốn khổ (Victor Hugo, Pháp, 1862)


























Bìa cuốn Những người khốn khổ do Nhà xuất bản Văn Học phát hành và tái bản, nhiều người dịch, dày 2054 trang. Giá bán: khoảng 400.000 VNĐ năm 2022, chia nhiều tập (minh hoạ)  

Trần Hồng Phong 

(Những kẻ khốn cùng) - hay "Những người khốn khổ" (Les Misérables) của đại văn hào Victor Hugo xuất bản năm 1862 là kiệt tác sử thi bằng văn xuôi vĩ đại nhất của văn học Pháp thế kỷ XIX. Tác phẩm là bức tranh toàn cảnh về xã hội Pháp thời kỳ Phục hưng, khắc họa số phận bi thảm của những kiếp người lao khổ dưới đáy xã hội nhưng luôn tỏa sáng ngọn lửa nhân tính và khát vọng tự do. Tại Việt Nam, Những kẻ khốn cùng không hề xa lạ với những người yêu văn học Pháp.

Nội dung bài viết này: 

- Giới thiệu tác phẩm: tác giả Victor Hugo và hoàn cảnh sáng tác Những kẻ khốn cùng.

- Nhân vật: Jean Valjean, Fantine, Javert, Cosette & Marius, vợ chồng Thénardier và Gavroche.

- 8 tình tiết ấn tượng, sâu sắc nhất trong tác phẩm.

- Cấu trúc tác phẩm & tóm tắt chi tiết nội dung.
....

Giới thiệu "Những kẻ khốn cùng" 

Những kẻ khốn cùng (Les Misérables) của đại văn hào Victor Hugo không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết, mà là một sử thi đồ sộ bằng văn xuôi về lòng nhân ái, sự chuộc tội và cuộc đấu tranh tìm lại tự do của con người. Xuất bản năm 1862, tác phẩm đã trở thành một trong những biểu tượng vĩ đại nhất của văn học Pháp và thế giới.

Tác giả và hoàn cảnh sáng tác

Tác giả: Victor Hugo (1802 – 1885) là nhà văn, nhà thơ, nhà dramaturg vĩ đại theo chủ nghĩa lãng mạn của Pháp. Ông không chỉ là một thiên tài văn chương mà còn là một nhà hoạt động xã hội nhiệt thành, luôn đấu tranh cho quyền lợi của tầng lớp bình dân và sự tiến bộ xã hội.

* Hoàn cảnh sáng tác:

Hugo mất hơn 17 năm (từ khoảng 1845 đến 1861) để hoàn thành tác phẩm.

Cuốn sách ra đời trong bối cảnh nước Pháp trải qua nhiều biến động chính trị phức tạp (sau Cách mạng 1789, thời kỳ Phục hưng Nhà Bourbon, Cách mạng tháng Bảy 1830 và cuộc nổi dậy tháng 6 năm 1832 tại Paris).

Phần lớn thời gian viết tác phẩm diễn ra khi Victor Hugo đang sống trong cảnh tị nạn chính trị tại đảo Guernsey do chống lại chính quyền Napoléon III. Chính trải nghiệm lưu vong này đã làm sâu sắc thêm niềm tha thiết của ông đối với quê hương và những kiếp người lao khổ.

Nội dung cốt truyện

Câu chuyện xoay quanh hành trình sống và chuộc tội của Jean Valjean kéo dài hàng chục năm trong bối cảnh nước Pháp nửa đầu thế kỷ XIX:

Sự thức tỉnh: Jean Valjean bị phạt 19 năm tù khổ sai chỉ vì trộm một ổ bánh mỳ cứu gia đình cháu nhỏ nghèo khổ. Khi ra tù với tấm giấy hành quang màu vàng (dành cho cựu tù nhân), ông bị xã hội xua đuổi. Cuộc đời ông chỉ quay đầu khi gặp Giám mục Myriel – người đã lấy tình thương bao dung đáp trả lại hành vi ăn trộm chân nến bạc của Valjean, thắp lên trong ông ngọn lửa hoàn lương.

Tình mẫu tử và lời hứa: Valjean đổi tên thành Ông Madeleine, trở thành một thị trưởng giàu có, nhân từ. Tại đây, ông gặp Fantine – một người phụ nữ tội nghiệp phải bán tóc, bán răng và đi làm điếm để nuôi con gái nhỏ Cosette. Trước khi Fantine qua đời, Valjean hứa sẽ tìm và chăm sóc Cosette.

Trốn chạy và sự truy đuổi: Valjean cứu Cosette khỏi tay vợ chồng Thénardier độc ác. Tuy nhiên, ông liên tục bị Javert – một thanh tra cảnh sát đại diện cho luật pháp xơ cứng, khắc nghiệt – truy đuổi gắt gao suốt nhiều năm.

Biến cố lịch sử và cái kết: Khi Cosette lớn lên và yêu Marius – một thanh niên trí thức cách mạng, Valjean đã dấn thân vào cuộc nổi dậy tháng 6 năm 1832 trên các chiến lũy Paris để bảo vệ tình yêu của con gái nuôi. Ông cứu sống Marius và thậm chí tha mạng cho chính kẻ thù Javert. Cuối đời, sau khi đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh yêu thương, Jean Valjean trút hơi thở cuối cùng trong thanh thản bên Cosette và Marius.

Tầm vóc và danh tiếng

Biểu tượng văn hóa đại chúng: Những kẻ khốn cùng được dịch ra hàng trăm ngôn ngữ và chưa bao giờ ngừng xuất bản kể từ năm 1862.

Chuyển thể thành công rực rỡ: Tác phẩm được chuyển thể thành rất nhiều thể loại từ điện ảnh, truyền hình đến kịch nghệ. Đặc biệt, vở m nhạc kịch Les Misérables (do Claude-Michel Schönberg soạn nhạc) là một trong những vở kịch Broadway/West End kéo dài và thành công nhất mọi thời đại.

Giá trị nghệ thuật

Bút pháp lãng mạn kết hợp hiện thực: Hugo xây dựng những nhân vật mang tính biểu tượng cao (Jean Valjean đại diện cho lòng tha thứ; Javert đại diện cho pháp luật xơ cứng; Fantine đại diện cho sự hy sinh). Bối cảnh xã hội Paris nghèo khổ, dơ dáy được miêu tả vô cùng chân thực và sinh động.

Nghệ thuật tương phản đỉnh cao: Sự đối lập giữa bóng tối và ánh sáng, tội lỗi và sự chuộc tội, cái ác và cái thiện, luật pháp cừu hận và tình thương vô điều kiện.

Cấu trúc đồ sộ như một bản đại hợp xướng: Tác phẩm lồng ghép khéo léo giữa cốt truyện nhân vật chính với các đoạn trữ tình ngoại đề về lịch sử (trận Waterloo), kiến trúc (hệ thống cống ngầm Paris), triết học và tôn giáo.

Thông điệp nhân sinh sâu sắc

"Chừng nào trên trái đất còn những luật pháp và tập quán làm cho xã hội đồi dụy... chừng nào con người còn bị dọa dẫm bởi sự nghèo khổ, thì những cuốn sách như thế này vẫn còn hữu ích." — Victor Hugo

Sức mạnh cải biến của tình yêu thương: Tác phẩm khẳng định rằng luật pháp hay sự trừng phạt khắc nghiệt không thể làm con người tốt lên, chỉ có lòng vị tha và tình yêu thương chân thành (như tấm lòng Giám mục Myriel đối với Jean Valjean) mới có thể cảm hóa và cứu rỗi một tâm hồn.

Tiếng nói bênh vực tầng lớp dưới đáy: Hugo lên án gay gắt một xã hội bất công – nơi đẩy người nghèo vào con đường tội lỗi, tước đi phẩm giá của người phụ nữ và cướp mất tuổi thơ của trẻ em.

Sự tin tưởng tuyệt đối vào bản chất nhân thiện: Dù bị chà đạp đến đâu, ánh sáng của hy vọng và tính thiện trong mỗi con người vẫn luôn có cơ hội bừng sáng nếu được trao niềm tin.
...

Nhân vật 

Tác phẩm của Victor Hugo không dựng lên những con người đơn điệu mà xây dựng một hệ thống nhân vật mang tính biểu tượng cao độ, đại diện cho những mảng sáng - tối, thiện - ác và các tầng nấc tư tưởng của xã hội Pháp thế kỷ XIX.

1. Jean Valjean (Nhân vật trung tâm)

Vốn là một người thợ đốn cây vạm vỡ, khỏe mạnh khác thường. Khi ra tù, ông khoác tấm áo cũ rách, gương mặt hằn sâu sự khắc nghiệt, ánh mắt u tối dại đi vì 19 năm khổ sai. Khi trở thành Ông Madeleine hay ông Fauchelevent, ông mang dáng vẻ một người già khả kính, giản dị nhưng uy nghi.

Tính cách: Sức mạnh thể chất song hành với sức mạnh tâm hồn. Ban đầu chai sạn, đầy hận thù xã hội, nhưng sau khi được cảm hóa, ông trở thành hiện thân của sự bao dung, hy sinh tự giác và lòng vị tha tuyệt đối.

Quan điểm sống: Cứu rỗi bằng tình thương. Ông tin rằng không ai bị bỏ rơi đến mức không thể hoàn lương, và nghĩa vụ của người sống là che chở cho những kẻ yếu thế.

* Các sự kiện quan trọng

- Ổ bánh mỳ và 19 năm khổ sai: Vì cứu đứa cháu đói khát, ông trộm ổ bánh mỳ, nhận án 5 năm và bị tăng lên 19 năm do nhiều lần vượt ngục.

- Đêm tại nhà Giám mục Myriel: Ông ăn trộm bộ đồ bạc của vị giám mục, bị bắt lại nhưng được ngài bảo vệ và tặng thêm hai chiếc chân nến bạc – cột mốc thức tỉnh tâm hồn.

- Trở thành Thị trưởng Madeleine: Đổi tên, làm giàu bằng việc cải tiến công nghệ, cứu giúp người nghèo và nhận nuôi con gái Fantine.

- Tự thú tại tòa Arras: Xé bỏ vị thế Thị trưởng giàu sang, tự nhận mình là Jean Valjean để cứu một người nghèo bị bắt nhầm (Champmathieu).

- Bảo vệ Marius trên chiến lũy (1832): Cõng Marius chui qua hệ thống cống ngầm Paris mê cung nguy hiểm để đưa về gia đình, tha mạng cho thanh tra Javert.

Jean Valjean là đỉnh cao của bút pháp lãng mạn Hugo – một quá trình thăng hoa tâm hồn từ chỗ là "con thú bị xua đuổi" trở thành một "vị thánh giữa đời thực". Hành trình của ông là câu chuyện về cuộc đấu tranh nội tâm dai dẳng: ông không chỉ đấu tranh với xã hội mà quan trọng hơn là đấu tranh với chính mình (phân đoạn "Biến cố trong tâm trí" khi quyết định tự thú là một kiệt tác tâm lý). Valjean chứng minh rằng hoàn cảnh có thể chà đạp thể xác nhưng không thể tiêu diệt được ngọn lửa nhân tính nếu nó được thắp sáng bởi tình yêu thương.

2. Fantine (Thảm kịch của người phụ nữ dưới đáy)

Ban đầu là một cô gái Paris tuyệt đẹp với mái tóc vàng óng ả và hàm răng trắng như ngọc. Về sau, cô trở nên xơ xác, gầy gò, mất đi răng và tóc, gương mặt hốc hác vì lao phổi và sự bóc hốt.

Tính cách: Ngây thơ, trong sáng, hết mực yêu thương con. Dù bị cuộc đời xô đẩy vào bùn lầy, trái tim cô vẫn vẹn nguyên sự thuần khiết của một người mẹ.

Quan điểm sống: Tất cả vì con. Cosette là lý do duy nhất để cô tồn tại và chấp nhận hy sinh mọi phẩm giá cá nhân.

* Các sự kiện quan trọng

- Bị người yêu ruồng bỏ: Mơ mộng tình yêu rồi bị gã sinh viên Tholomyès bỏ rơi khi đang mang thai Cosette.

- Gửi con cho nhà Thénardier: Do hoàn cảnh nghèo khó, cô đành gửi Cosette cho quán trọ Thénardier và bị chúng tống tiền liên tục.

- Con đường tha hóa cưỡng bức: Bị đuổi việc ở nhà máy, cô lần lượt bán tóc, bán răng, và cuối cùng phải làm điếm để lấy tiền gửi về cho con.

- Cái chết bi thảm: Chết vì bệnh lao trong bệnh viện khi chưa kịp nhìn thấy mặt con gái lần cuối.

Fantine là hình tượng cáo trạng gay gắt nhất của Victor Hugo đối với bất công xã hội. Cô không tự tha hóa, mà chính xã hội tư bản vô cảm đã đẩy cô vào đường cùng. Bằng việc tước đoạt công ăn việc làm của một người mẹ đơn thân, xã hội ép cô phải "bán" từng phần cơ thể mình để duy trì sự sống cho đứa con. Sự hy sinh của Fantine thiêng liêng nhưng cũng chan chứa nước mắt, phản ánh thảm cảnh chung của vô số phụ nữ tầng lớp lao động thế kỷ XIX.

3. Javert (Biểu tượng của Luật pháp xơ cứng)

Cao lớn, lạnh lùng, ánh mắt sắc như dao gọt, gương mặt như làm bằng đá granite. Ông mang vẻ nghiêm cẩn tuyệt đối của một gã cảnh sát tận tụy.

Tính cách: Trung thành, nguyên tắc, không biết đến lòng vị tha hay sự linh hoạt. Với Javert, thế giới chỉ gồm hai nửa rạch ròi: Công lý (luật pháp) và Tội phạm.

Quan điểm sống: Luật pháp là tuyệt đối. Tội phạm một lần thì mãi mãi là tội phạm; kẻ phá vỡ trật tự xã hội không bao giờ có thể cải tạo.

* Các sự kiện quan trọng

- Sinh ra trong tù: Là con của một nữ thầy bói và một kẻ khổ sai, Javert lớn lên với sự khinh bỉ tội phạm sâu sắc và chọn đứng về phía luật pháp để tách mình khỏi nguồn gốc đó.

- Rình mò và phát hiện Jean Valjean: Bám đuổi Valjean từ thời làm Thị trưởng Madeleine cho đến khi ông trốn ở Paris.

- Bị bắt trên chiến lũy: Bị phe cách mạng bắt làm tình báo và suýt bị xử tử, nhưng được Jean Valjean tha mạng.

- Tự sát ở sông Seine: Sau khi thả Jean Valjean vì nợ mạng sống, trật tự tư tưởng của Javert sụp đổ hoàn toàn. Ông gieo mình xuống sông Seine tự sát.

Javert không phải là một kẻ ác theo nghĩa thông thường; ông ta là một kẻ cuồng tín vào công lý cứng nhắc. Bi kịch của Javert nằm ở chỗ ông đặt luật pháp do con người tạo ra lên trên Luật Nhân ái của vũ trụ. Khi đối mặt với sự thật rằng một kẻ cựu tù khổ sai (Jean Valjean) lại có tấm lòng cao thượng hơn cả luật pháp, thế giới quan của Javert bị xé nát. Ông tự sát vì không thể chấp nhận việc mình đã nợ đời một kẻ tội phạm, cũng như không thể tiếp tục bắt giữ người đã cứu sống mình.

4. Cosette & Marius (Thế hệ của Hy vọng và Tương lai)

Cosette

Từ một đứa trẻ bị bạo hành, gầy guộc, sợ hãi tại nhà Thénardier, Cosette lớn lên dưới sự che chở của Valjean trở thành một thiếu nữ xinh đẹp, dịu dàng, tràn đầy yêu thương.

Cô là "thiên thần" cứu rỗi Jean Valjean khỏi sự cô đơn, là nhịp cầu kết nối ông với thế giới và là biểu tượng của sức sống mới vươn lên từ đau khổ.

Marius Pontmercy

Một thanh niên trí thức quý tộc nhưng từ bỏ gia đình để theo đuổi lý tưởng tự do và sống cuộc đời nghèo khó. Anh nhiệt huyết, chân thành nhưng đôi khi bốc đồng.

Marius đại diện cho ngọn lửa cách mạng của thế hệ trẻ Pháp năm 1832. Tình yêu của anh dành cho Cosette và sự tôn kính muộn màng dành cho Jean Valjean khép lại thiên sử thi bằng sự hòa giải giữa các thế hệ.

5. Vợ chồng Thénardier & Gavroche (Hai mặt đối lập của tầng lớp đáy)

Vợ chồng Thénardier

Tham lam, tàn nhẫn, dối trá và bóc hốt. Chúng hành hạ Cosette, tống tiền Fantine và sẵn sàng làm bất cứ điều đê tiện nào vì tiền.

Hiện thân của sự tha hóa đạo đức tuyệt đối do nghèo đói và lòng tham. Chúng là cái ác thô lậu, đối lập hoàn toàn với sự cao thượng của Jean Valjean.

Chú bé Gavroche

Đứa con bị vợ chồng Thénardier bỏ rơi, sống lang thang trên phố Paris. Chú bé tinh nghịch, dũng cảm, lạc quan và giàu lòng nhân ái.

Biểu tượng cho tinh thần Paris: nghèo khổ nhưng tự do, kiêu hãnh và sẵn sàng hy sinh cho lý tưởng (hi sinh dũng cảm khi đang nhặt đạn trên chiến lũy cho phe cách mạng).

Đánh giá và Cảm nhận chung

"Những kẻ khốn cùng" là một bản đại hợp xướng về nhân vị. Tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực tàn khốc của xã hội Pháp nửa đầu thế kỷ XIX mà còn là bức thông điệp vượt thời gian về lòng vị tha.

Sức mạnh của tình thương: Tác phẩm khẳng định rằng, trong cuộc đấu tranh giữa Luật pháp (Javert) và Lòng tốt (Jean Valjean), chính Lòng tốt mới là lực lượng duy nhất có thể cảm hóa và cứu rỗi con người.

Chủ nghĩa nhân đạo cao cả: Victor Hugo đã dành trọn trái tim mình cho những người ở dưới đáy xã hội – từ một kẻ cựu tù khổ sai, một người phụ nữ bán dâm cho đến một đứa trẻ lang thang. Ông nhìn thấy ở họ ánh sáng thiên lương mà đôi khi những kẻ ở tầng lớp trên không có được.

Kiệt tác này nhắc nhở chúng ta rằng: Dù trong hoàn cảnh tăm tối nhất, sự tử tế và tình yêu thương vẫn luôn là ngọn hải đăng soi đường cho nhân loại.
...

8 tình tiết ấn tượng, lay động 

1. Giám mục Myriel tặng cặp chân nến bạc và mua lại tâm hồn Jean Valjean

Sau 19 năm khổ sai, Jean Valjean bị cả xã hội xua đuổi. Chỉ có Giám mục Myriel mở cửa đón ông vào nhà, cho ăn uống và ngủ trên giường tử tế. Đáp lại sự nhân từ đó, giữa đêm Valjean lén ăn trộm bộ đồ ăn bằng bạc của ngài rồi trốn chạy.

Khi bị cảnh sát giải quay lại, thay vì tố cáo, Giám mục Myriel nhẹ nhàng bảo cảnh sát rằng mình đã tặng số bạc đó cho Valjean, rồi lấy thêm hai chiếc chân nến bằng bạc đưa cho ông và dặn dò.

"Anh Jean Valjean, anh không còn thuộc về cái ác nữa, mà thuộc về cái thiện. Tôi mua lại tâm hồn anh. Tôi rút tâm hồn anh ra khỏi những ý nghĩ đen tối và sự tàn bạo, rồi trao nó lại cho Chúa."

Cặp chân nến bạc là món đồ giá trị nhất còn lại của Đức Cha Myriel. Bằng hành động "nói dối" cảnh sát, ông không chỉ cứu Valjean khỏi án tù chung thân mà còn dùng lòng tin tuyệt đối để đập tan sự hận thù chai sạn trong lòng người cựu tù.

Đây là bước ngoặt vĩ đại nhất của toàn bộ tác phẩm. Sự trừng phạt khắc nghiệt của luật pháp trong 19 năm chỉ làm Valjean trở thành "con thú dữ", nhưng một hành động bao dung vô điều kiện của Giám mục Myriel đã hồi sinh phần "người" trong ông. Chiếc chân nến bạc trở thành ngọn đăng soi đường cho Valjean suốt phần đời còn lại.

2. Biến cố trong tâm trí: Cuộc đấu tranh tự thú tại tòa Arras

Khi đang là Ông Madeleine – một Thị trưởng kính trọng và giàu có, Valjean hay tin một người nghèo khổ tên Champmathieu bị bắt nhầm là Jean Valjean và sắp bị kết án khổ sai chung thân. Nếu im lặng, ông sẽ tiếp tục sống trong vinh hoa và giúp đỡ hàng ngàn người nghèo. Nếu ra tự thú, ông sẽ mất tất cả và quay lại kiếp tù khổ sai. Sự dằn xé nội tâm diễn ra dữ dội suốt một đêm trước khi ông quyết định đến tòa Arras tự nhận mình là Jean Valjean.

"Nói ra hay im lặng? Tự thú hay che giấu?... Im lặng thì thân thể tự do nhưng tâm hồn bị xiềng xích. Nói ra thì thân thể bị giam cầm nhưng tâm hồn được tự do."

Victor Hugo miêu tả đêm mất ngủ của Valjean như một trận chiến giữa "vị thần" và "con quỷ" bên trong một con người. Đây là đỉnh cao nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của bút pháp lãng mạn.

Tình tiết này vô cùng ám ảnh bởi nó đặt con người trước thử thách đạo đức khắc nghiệt nhất: Ranh giới giữa sự sống yên ổn và danh dự nhân phẩm. Việc Valjean bước ra ánh sáng tòa án để cứu một người xa lạ chứng minh rằng ông đã thực sự chiến thắng bản ngã ích kỷ, chấp nhận hy sinh bản thân để giữ trọn lời hứa với Đức Cha Myriel.

3. Fantine bán tóc, bán răng và trượt dài xuống bùn lầy

Để có tiền gửi cho vợ chồng Thénardier nuôi con gái Cosette (dù thực chất chúng liên tục tống tiền và ngược đãi đứa trẻ), Fantine trải qua từng nấc thang bi kịch. Cô bị sa thải khỏi nhà máy, phải bán đi bộ tóc vàng óng ả, rồi bán tiếp hai chiếc răng cửa trắng như ngọc. Cuối cùng, khi không còn gì để bán, cô cởi bỏ tự trọng để trở thành người phụ nữ bán dâm trong đêm lạnh Paris.

"Người ta bảo tôi bán tóc, tôi đã bán. Người ta bảo tôi bán răng, tôi đã bán. Bây giờ người ta bảo tôi bán linh hồn... Tôi bán tất cả để nuôi con tôi!"

Mỗi phần cơ thể bị tước đoạt là một phần phẩm giá phụ nữ bị xã hội cướp mất. Hugo không giấu giếm sự tàn khốc của cái nghèo, mà phơi bày nó qua hình ảnh một người mẹ bị vắt kiệt cả thể xác lẫn tinh thần.

Đây là tình tiết xót xa và đau đớn nhất tiểu thuyết. Sự hy sinh của Fantine khiến người đọc vừa thương cảm sâu sắc vừa phẫn nộ trước sự vô cảm của xã hội đương thời. Hình ảnh người mẹ mất răng, mất tóc nhưng vẫn mỉm cười khi nghĩ đến đứa con là một biểu tượng thiêng liêng về tình mẫu tử bất diệt.

4. Đêm mùa đông của bé Cosette đi lấy nước trong rừng tối

Đêm Giáng sinh, cô bé Cosette mới 8 tuổi, ăn mặc xơ xác, bị nhà Thénardier bắt đi gánh một xô nước to từ con suối trong khu rừng tăm tối ngoài làng Montfermeil. Đứa trẻ đi trong sợ hãi tột cùng, hai tay lạnh cừu quay, vừa đi vừa run rẩy. Giữa lúc cô bé kiệt sức không thể xách nổi chiếc xô nặng, một bàn tay to lớn, ấm áp từ bóng tối đưa ra xách hộ em – đó chính là Jean Valjean.

"Chiếc xô quá nặng so với đôi tay nhỏ bé của em... Bỗng nhiên, Cosette cảm thấy chiếc xô không còn nặng nữa. Một bàn tay to lớn vừa nắm lấy quai xô và xách nó lên một cách nhẹ nhàng."

Cảnh quay được dựng lên với sự đối lập gay gắt giữa khu rừng mùa đông âm u, chiếc xô nặng trịch, sự tàn nhẫn của vợ chồng Thénardier và bàn tay bảo bọc kịp thời của Valjean.

Khoảnh khắc bàn tay Jean Valjean chạm vào quai xô là một trong những giây phút ấm áp và xúc động nhất. Bàn tay ấy không chỉ xách hộ chiếc xô nước, mà còn nhấc bổng cuộc đời bé nhỏ của Cosette ra khỏi địa ngục trần gian. Nó đánh dấu sự khởi đầu cho tình cha con cao đẹp giữa hai tâm hồn cô đơn.

5. Cái chết dũng cảm của chú bé Gavroche trên chiến lũy 1832

Trong cuộc nổi dậy tháng 6 năm 1832, phe cách mạng trên chiến lũy bị cạn đạn dược. Chú bé lang thang Gavroche đã dũng cảm bò ra ngoài chiến lũy, giữa làn đạn của quân đội chính phủ, để nhặt những bao đạn từ xác binh lính tử trận. Chú vừa nhặt đạn vừa cất tiếng hát nhạo báng kẻ thù, cho đến khi một viên đạn nghiệt ngã kết liễu cuộc đời chú.

"Chú bé ngã xuống, nhưng lại đứng dậy; chú chỉ còn một tay để hát, và chú tiếp tục hát... Viên đạn thứ hai ngắt lời chú mãi mãi. Linh hồn nhỏ bé dũng cảm ấy đã bay lên."

Gavroche là hiện thân của những "đứa trẻ đường phố Paris" (gamin de Paris) – nghèo đói, bị bỏ rơi nhưng đầy tự do, tinh nghịch và lòng kiêu hãnh. Hành động nhảy múa giữa làn đạn thể hiện sự coi thường cái chết vì lý tưởng tự do.

Cái chết của Gavroche vừa hào hùng vừa ám ảnh dữ dội. Nó là bản anh hùng ca về tuổi trẻ Paris, nhưng đồng thời là tiếng khóc xé lòng cho những kiếp người thơ dại bị cuốn vào vòng xoáy tàn khốc của chiến tranh và bất công xã hội.

6. Cuộc vượt qua cống ngầm Paris cõng Marius của Jean Valjean

Khi chiến lũy thất thủ, Marius bị thương nặng mê sảng. Để cứu tình yêu của Cosette, Jean Valjean đã vác Marius trên vai, chui xuống địa đạo cống ngầm Paris – một hệ thống mê cung tăm tối, hôi hám và sạt lở nguy hiểm. Ông lội qua những đống bùn lầy lội ngập đến cổ, kiệt sức gục ngã nhiều lần nhưng vẫn quyết không buông tay Marius.

"Ông đi trong bóng tối dày đặc của lòng đất, mang trên lưng một cái xác bất tỉnh... Đó không chỉ là gánh nặng của một cơ thể, mà là gánh nặng của hạnh phúc con gái ông."

Không gian cống ngầm Paris được miêu tả như "địa ngục trần gian". Hành trình của Valjean ở đây mang tính ẩn dụ sâu sắc cho sự nhẫn nại vô bờ bến và sức mạnh phi thường của tình yêu thương.

Tình tiết này vô cùng hấp dẫn và hồi hộp. Jean Valjean khi ấy đã là một ông lão, nhưng tình yêu dành cho Cosette đã biến ông thành một người hùng thần thoại. Ông đi xuyên qua bùn lầy tăm tối nhất của xã hội để đưa tương lai và hạnh phúc của con gái ra ngoài ánh sáng.

7. Sự sụp đổ tư tưởng và cái chết của Thanh tra Javert

Sau khi được Jean Valjean tha mạng trên chiến lũy, Javert lại bắt gặp Valjean khi ông vừa cõng Marius ra khỏi cống ngầm. Trái với thói quen truy bắt tàn nhẫn suốt đời mình, Javert đã quyết định thả cho Valjean đưa Marius đi cấp cứu. Đứng trước sự mâu thuẫn khốc liệt giữa "luật pháp cứng nhắc" và "lòng tốt cao thượng của một kẻ tội phạm", Javert bị sụp đổ hoàn toàn về mặt tư tưởng. Ông viết một bức thư kiến nghị cải cách nhà tù rồi gieo mình xuống dòng sông Seine cuồn cuộn.

"Javert nhìn thấy hai đường thẳng song song trước mắt, vốn dĩ không bao giờ cắt nhau: một bên là luật pháp, một bên là lòng tha thứ... Ông không thể sống khi công lý của ông bị đánh bại bởi tình thương."

Javert không chết vì sợ hãi hay thù hận, mà chết vì sự sụp đổ của một niềm tin tuyệt đối. Cả đời Javert tin rằng tội phạm không thể cải tạo. Sự cao thượng của Valjean như một luồng ánh sáng chói lóa làm mù mắt kẻ sống trong bóng tối của quy tắc cứng nhắc.

Cái chết của Javert là một kịch tính nghệ thuật đỉnh cao. Nó cho thấy sức mạnh cảm hóa kỳ diệu của lòng nhân ái: nó không chỉ cứu rỗi Jean Valjean, mà còn bẻ gãy cả ý chí của kẻ đại diện cho bộ máy đàn áp xã hội.

8. Cái chết thanh thản của Jean Valjean bên cặp chân nến bạc

Những năm tháng cuối đời, Jean Valjean sống cô đơn vì muốn giấu kín quá khứ cựu tù khổ sai để không làm ảnh hưởng đến tương lai của Cosette và Marius. Khi Marius hiểu ra toàn bộ sự thật rằng Valjean chính là người đã cứu sống mình và nuôi dưỡng Cosette, anh cùng Cosette vội vã chạy đến bên ông. Trên giường bệnh, Valjean mỉm cười thanh thản, trút hơi thở cuối cùng dưới ánh sáng dịu nhẹ của hai chiếc chân nến bạc năm xưa.

"Con ơi, hãy nhớ rằng Chúa ở trên cao. Ngài nhìn thấy tất cả. Không có gì trên đời quan trọng bằng tình yêu thương nhau... Đêm nay ông chết hạnh phúc."

Tác phẩm mở đầu bằng ánh sáng của hai chiếc chân nến bạc nhà Giám mục Myriel và kết thúc cũng chính bằng ánh sáng ấy. Đó là sự trọn vẹn của một vòng đời chuộc tội và yêu thương.

Cảnh tượng này để lại niềm xúc động lắng đọng và sâu sắc. Jean Valjean ra đi trong sự nghèo túng về vật chất nhưng giàu có tột cùng về tâm hồn. Cái chết của ông không mang màu sắc u uất mà là sự thăng hoa của một linh hồn đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh nhân ái trên thế gian.
...

Cấu trúc nội dung 

Tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng (Les Misérables) của Victor Hugo có quy mô vô cùng đồ sộ và được cấu trúc theo một hệ thống hết sức chặt chẽ:

Số Phần: Tác phẩm được chia làm 5 Phần (Parties), lần lượt mang tên các nhân vật hoặc chủ đề chính:

Phần I: Fantine

Phần II: Cosette

Phần III: Marius

Phần IV: Tình ca phố Tịch Mịch và Thiên ca phố Thánh Denis

Phần V: Jean Valjean

Số Quyển: 5 phần này được chi tiết hóa thành 48 Quyển (Livres).

Số Chương: Tổng cộng toàn bộ tác phẩm có 365 Chương (Chapitres).

Con số thú vị: Việc Victor Hugo xây dựng tác phẩm đúng 365 chương không phải là ngẫu nhiên. Số chương tương ứng với 365 ngày trong một năm, mang ý nghĩa biểu tượng rằng bộ tiểu thuyết là một hành trình dài đằng đẵng của một năm đời người, nơi mỗi ngày trôi qua đều chứa đựng những đắng cay, khổ đau nhưng cũng đầy hy vọng và tình yêu thương.
...

Tóm tắt chi tiết

Phần I của tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng có tên là Fantine. Phần này gồm 8 Quyển (Livres) với tổng cộng 68 Chương (Chapitres).

Dưới đây là tóm tắt chi tiết cấu trúc từng Quyển và các Chương thuộc Phần I:

PHẦN I: FANTINE

Quyển 1: Một người chân chính (14 chương)

Quyển này tập trung khắc họa chân dung và tấm lòng bao dung nhân ái của Giám mục Charles-François-Bienvenu Myriel (được dân chúng gọi thân thương là Đức Cha Bienvenu) ở giáo khu Digne.

Chương 1: Mới gặp ngài Myriel: Giới thiệu xuất thân, thân thế quý tộc và cơ duyên ngài Myriel trở thành Giám mục xứ Digne năm 1806.

Chương 2: Ngài Myriel trở thành Đức Cha Bienvenu: Lối sống giản dị, nhân từ của ngài. Ngài nhường tòa Giám mục làm bệnh viện và dời sang sống ở nhà thương nghèo.

Chương 3: Giám mục tốt trước một tòa án tốt: Ngài dùng phần lớn lương bổng, ngân sách của mình để làm từ thiện, chia sẻ cho người nghèo.

Chương 4: Lời nói đi đôi với việc làm: Những bài giảng ấm áp và hành động thực tế của ngài trong việc an ủi người bất hạnh, thăm hỏi bệnh nhân.

Chương 5: Ngài Myriel làm cho áo dòng của ngài kéo dài quá lâu: Ngài sống khắc khổ, tiết kiệm từng đồng để dành tiền giúp đỡ người nghèo khổ.

Chương 6: Ai trông nom nhà cho ngài: Cuộc sống đơn sơ của ngài bên cạnh người chị gái (cô Baptistine) và bà quản gia (Magloire).

Chương 7: Crapatte: Câu chuyện ngài Myriel dũng cảm đi vào vùng núi nguy hiểm đầy cướp để làm lễ và an ủi dân nghèo.

Chương 8: Triết lý sau khi uống rượu: Cuộc tranh luận nhỏ giữa ngài Giám mục và một vị Thượng nghị sĩ theo chủ nghĩa vô thần, vật chất.

Chương 9: Người em gái tả lại người anh: Lá thư của cô Baptistine gửi cho bạn, mô tả lại đời sống thánh thiện và nhân từ của ngài Myriel.

Chương 10: Giám mục đối mặt với một triết gia bị lãng quên: Cuộc gặp gỡ cảm động giữa ngài Myriel và một cựu nghị sĩ Cách mạng 1789 đang hấp hối. Ngài nhận ra chiều sâu lý tưởng của người cách mạng.

Chương 11: Sự do dự: Những suy ngẫm và sự biến chuyển trong tâm hồn ngài Myriel sau cuộc gặp vị cựu nghị sĩ.

Chương 12: Băn khoăn của ngài Bienvenu: Sự khiêm nhường của ngài Giám mục trước nỗi đau nhân loại.

Chương 13: Ngài Giám mục trong bóng tối: Thói quen đi dạo và cầu nguyện đêm của ngài trong sự thanh thản.

Chương 14: Những chiếc thìa bạc: Giới thiệu tài sản giá trị duy nhất còn lại trong nhà ngài Giám mục: bộ đồ ăn bằng bạc và cặp chân nến bằng bạc.

Quyển 2: Người sa ngã (13 chương)

Quyển này kể về sự xuất hiện của Jean Valjean sau khi ra tù và bước ngoặt làm thay đổi cuộc đời ông.

Chương 1: Đêm của một ngày đi bộ: Tháng 10 năm 1815, một người khách lạ mặt, xơ xác, vai mang túi nải bước vào thị trấn Digne.

Chương 2: Đã bảo vệ thận trọng: Người khách đi khắp các quán trọ, nhà dân xin trọ nhưng đều bị đuổi vì tấm giấy hành quang màu vàng ghi rõ ông là cựu tù khổ sai.

Chương 3: Sự phục tùng của người anh hùng: Jean Valjean phải ngủ ngoài ghế đá công viên trong sự tuyệt vọng và căm giận xã hội.

Chương 4: Chi tiết về xưởng sản xuất phomat Pontarlier: Một người phụ nữ tốt bụng chỉ Jean Valjean đến gõ cửa nhà Giám mục Myriel.

Chương 5: Yên tĩnh: Giám mục Myriel niềm nở mời Jean Valjean vào nhà, gọi ông là "Ông" (Monsieur) và dọn bữa tối bắng đĩa bạc.

Chương 6: Jean Valjean: Tiểu sử của Jean Valjean: thợ đốn cây nghèo khổ, vì trộm một ổ bánh mỳ nuôi cháu đói mà bị phạt 5 năm tù khổ sai, sau nhiều lần vượt ngục bị tăng lên 19 năm.

Chương 7: Đáy vực sâu của sự tuyệt vọng: Tác giả phân tích sự biến đổi tâm lý của Jean Valjean trong tù – từ một người hiền lành trở thành kẻ căm thù xã hội và luật pháp.

Chương 8: Sóng gió và biển cả: Hình ảnh ẩn dụ về kiếp người bị xã hội dìm xuống đáy sâu tuyệt vọng.

Chương 9: Mấy người tù khổ sai mới: Tâm trạng u uất, đề phòng của Jean Valjean khi được nằm trên chiếc giường êm ái tại nhà ngài Giám mục.

Chương 10: Người đàn ông thức giấc: Đêm đến, Jean Valjean trằn trọc, trỗi dậy bản năng tội lỗi và nảy ra ý định ăn trộm bộ đồ bạc.

Chương 11: Việc ông ta làm: Valjean rón rén vào phòng ngài Giám mục, lấy cắp bộ đồ bạc rồi nhảy qua tường trốn đi.

Chương 12: Đức Cha làm việc: Sáng hôm sau phát hiện mất đồ bạc, ngài Myriel vẫn bình thản. Cảnh sát bắt được Valjean và giải ông quay lại. Ngài Myriel nói dối rằng mình đã tặng số bạc đó và trao thêm cho Valjean hai chiếc chân nến bạc.

Chương 13: Chú bé Petit-Gervais: Valjean rời đi trong ngơ ngác, trên đường đi ông dẫm chân lên đồng xu 40 sous của chú bé hát dạo Petit-Gervais. Khi chú bé khóc lóc bỏ đi, Valjean mới thức tỉnh, đuổi theo tìm chú bé để trả lại nhưng không thấy. Ông gục xuống khóc nức nở – ngọn lửa hoàn lương đã bừng sáng.

Quyển 3: Năm 1817 (9 chương)

Quyển này chuyển bối cảnh sang xã hội Paris năm 1817 và giới thiệu nhân vật Fantine.

Chương 1: Năm 1817: Bức tranh toàn cảnh về xã hội, văn hóa, chính trị Pháp năm 1817 dưới thời Phục hưng.

Chương 2: Bốn cặp tình nhân: Giới thiệu 4 gã sinh viên Paris, trong đó có Félix Tholomyès, và 4 cô gái lao động trẻ trung, trong đó có Fantine.

Chương 3: Bốn cặp đôi dạo chơi: Cuộc dạo chơi vui vẻ của 4 cặp đôi ở ngoại ô Paris.

Chương 4: Tholomyès hát một bài ca Tây Ban Nha: Chân dung gã sinh viên Tholomyès – ích kỷ, ba hoa và coi tình yêu chỉ là trò đùa.

Chương 5: Ở nhà hàng Bompart: Bữa ăn tối vui vẻ của 8 người tại một nhà hàng.

Chương 6: Một chương về sự vui vẻ: Các gã sinh viên hứa sẽ dành cho 4 cô gái một "ngạc nhiên lớn".

Chương 7: Tình yêu của Tholomyès: Bản chất hời hợt trong tình yêu của Tholomyès đối với Fantine.

Chương 8: Ngựa ngã: Bốn gã sinh viên biến mất, chỉ để lại một lá thư tàn nhẫn thông báo chấm dứt cuộc tình để quay về với gia đình.

Chương 9: Kết thúc vui vẻ của một cuộc vui: Ba cô gái kia cười trừ, riêng Fantine đau đớn gục khóc vì cô đã mang thai đứa con của Tholomyès (bé Cosette).

Quyển 4: Đặt niềm tin vào một kẻ tàn nhẫn (3 chương)

Fantine ôm con rời Paris trở về quê nhà Montreuil-sur-Mer để tìm việc làm.

Chương 1: Hai người mẹ gặp nhau: Trên đường đi, tại Montfermeil, Fantine thấy hai đứa trẻ xinh xắn (Éponine và Azelma) đang chơi đùa trước quán trọ của vợ chồng Thénardier.

Chương 2: Mối phác thảo về hai hình bóng tà ác: Bản chất tham lam, xảo quyệt của vợ chồng Thénardier.

Chương 3: Quán trọ Thénardier: Fantine xót xa gửi lại bé Cosette cho nhà Thénardier nuôi giúp với số tiền trọ hàng tháng. Vợ chồng Thénardier nhận lời nhưng ngay lập tức bóc lột, hành hạ Cosette và biến em thành nô lệ nhỏ trong quán trọ.

Quyển 5: Đổ vỡ (13 chương)

Sự xuất hiện của Ông Madeleine tại thị trấn Montreuil-sur-Mer và thảm cảnh của Fantine.

Chương 1: Cải tiến kỹ thuật làm thủy tinh: Một người lạ mặt đến thị trấn Montreuil-sur-Mer, cải tiến nghề làm đồ giả ngọc/thủy tinh, giúp thị trấn phát triển phồn thịnh. Người đó là Ông Madeleine.

Chương 2: Ông Madeleine: Sự khiêm tốn, nhân từ của Ông Madeleine. Ông dùng tiền làm từ thiện, được dân chúng yêu mến và được bổ nhiệm làm Thị trưởng.

Chương 3: Số tiền gửi ở Laffitte: Sự giàu có và uy tín của Ông Madeleine.

Chương 4: Ông Madeleine mang tang: Ông Madeleine chịu tang khi nghe tin Giám mục Myriel qua đời.

Chương 5: Vài gợn sóng trên mặt nước: Thanh tra Javert xuất hiện – một kẻ cuồng tín vào luật pháp. Javert nghi ngờ Ông Madeleine chính là cựu tù khổ sai Jean Valjean.

Chương 6: Bác Fauchelevent: Ông Madeleine dùng sức mạnh thể chất phi thường nâng chiếc xe tải nặng đè lên người bác nông dân Fauchelevent, cứu sống bác. Hành động này càng khiến Javert nghi ngờ (vì chỉ có tù khổ sai Jean Valjean mới có sức mạnh đó).

Chương 7: Fantine tìm được việc: Fantine về đến thị trấn và vào làm việc trong xưởng của Ông Madeleine. Cô làm việc chăm chỉ để gửi tiền nuôi Cosette.

Chương 8: Mớ bóc phốt: Mấy bà nhiều chuyện trong xưởng phát hiện Fantine có con ngoài giá thú và tố cáo với bà quản xưởng.

Chương 9: Bà quản xưởng bóc hốt: Bà quản xưởng tự ý đuổi việc Fantine mà Ông Madeleine không hề hay biết.

Chương 10: Tiếp nối bi kịch: Fantine không tìm được việc, trong khi nhà Thénardier liên tục bịa lý do (Cosette bị bệnh, cần áo ấm) để tống tiền.

Chương 11: Christus nos liberavit (Chúa giải thoát chúng ta): Fantine lần lượt bán tóc vàng, bán hai chiếc răng cửa, và cuối cùng phải đi làm điếm để kiếm tiền gửi cho con. Cô bắt đầu căm thù Ông Madeleine vì nghĩ ông đã đuổi mình.

Chương 12: Bamlatais: Trong một đêm lạnh giá, gã nhà giàu Bamlatais trêu chọc và nhét tuyết vào lưng Fantine. Cô tức giận cào xé hắn và bị Javert bắt giữ.

Chương 13: Giải quyết một vụ án cảnh sát: Javert quyết định phạt Fantine 6 tháng tù. Ông Madeleine xuất hiện, can thiệp với tư cách Thị trưởng, hủy bỏ bản án và đưa Fantine vào bệnh viện cứu chữa.

Quyển 6: Javert (2 chương)

Cuộc đối đầu ngầm giữa Javert và Ông Madeleine.

Chương 1: Sự khởi đầu của nghỉ ngơi: Ông Madeleine đưa Fantine vào bệnh viện, hứa sẽ trả hết nợ cho nhà Thénardier và đón Cosette về cho cô. Fantine vô cùng biết ơn và sùng bái ông.

Chương 2: Chuyện gì xảy ra giữa ông Jean và ông Javert: Javert đến xin lỗi Ông Madeleine vì đã lỡ tố cáo ông là Jean Valjean với cấp trên. Javert cho biết Jean Valjean "xịn" đã bị bắt ở Arras dưới tên gọi Champmathieu và sắp bị đưa ra xét xử.

Quyển 7: Vụ Champmathieu (11 chương)

Đêm dằn xé nội tâm vĩ đại của Jean Valjean và quyết định tự thú.

Chương 1: Chị Simplice: Giới thiệu nữ tu Simplice – một người tốt lành tuyệt đối, chưa từng nói dối bao giờ.

Chương 2: Sự mẫn cảm của Scaufflaire: Ông Madeleine thuê một chiếc xe ngựa nhanh để chuẩn bị đi Arras.

Chương 3: Biến cố trong tâm trí: Đêm đấu tranh nội tâm dữ dội của Jean Valjean (Trận chiến dưới mái nhà). Ông dằn xé giữa việc im lặng tiếp tục làm Thị trưởng giúp đời hay bước ra tự thú để cứu người nghèo Champmathieu.

Chương 4: Hình ảnh rùng rợn trong giấc ngủ: Giấc mơ kỳ lạ, u tối của Valjean trong đêm dằn xé.

Chương 5: Bánh xe lăn: Hành trình đi dằn dặc, gian khổ trên chiếc xe ngựa hướng về Arras.

Chương 6: Chỗ ngoặt: Những trở ngại trên đường đi như muốn ngăn cản hoặc thúc giục ông đến tòa án.

Chương 7: Kẻ vào được phòng xử án: Valjean đến tòa án Arras và vào được bên trong nhờ uy danh Thị trưởng.

Chương 8: Bắt đầu xét xử: Cảnh phiên tòa đang kết tội ông lão Champmathieu tội trộm cắp táo và bị nhận diện là cựu tù Jean Valjean.

Chương 9: Sự bác bỏ: Các nhân chứng (những cựu tù khổ sai) đều khẳng định Champmathieu chính là Jean Valjean.

Chương 10: Hệ thống chứng cứ bị phá vỡ: Ông Madeleine bước ra giữa tòa, đưa ra những bằng chứng bí mật mà chỉ Jean Valjean mới biết, tự nhận mình chính là Jean Valjean thật để giải thoát cho Champmathieu.

Chương 11: Champmathieu được trắng án: Cả phòng xử án bàng hoàng. Valjean rời khỏi tòa án trong sự lặng đi của mọi người để quay về hoàn thành lời hứa với Fantine.

Quyển 8: Phản ứng (4 chương)

Cái chết bi thảm của Fantine và Jean Valjean lại bị bắt.

Chương 1: Ông Madeleine nhìn lại mình: Valjean trở về Montreuil-sur-Mer, thu xếp công việc và đến bên giường bệnh của Fantine.

Chương 2: Fantine hạnh phúc: Fantine vui mừng khi nghĩ rằng Cosette sắp được đưa về bên mình.

Chương 3: Javert hài lòng: Javert xông vào bệnh viện với vẻ mặt tàn nhẫn để bắt Jean Valjean. Fantine hoảng sợ khi biết Ông Madeleine chính là tù khổ sai và Cosette vẫn chưa được đón về. Tình trạng quá sốc khiến cô trút hơi thở cuối cùng.

Chương 4: Authority re-asserts its rights (Nhà chức trách lấy lại quyền lực): Valjean thì tịnh thì thì thầm vào tai người chết những lời hứa cuối cùng, rồi để Javert giải đi vào nhà tù địa phương. Ngay đêm đó, ông vượt ngục trốn thoát.

Phần II của tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng có tên là Cosette. Phần này gồm 8 Quyển (Livres) với tổng cộng 61 Chương (Chapitres).

Nội dung chính kể về cuộc giải cứu Cosette khỏi quán trọ Thénardier, hành trình tẩu thoát gắt gao giữa Jean Valjean và Javert tại Paris, và nơi trú ẩn an toàn của hai cha con tại tu viện Petit-Picpus.

PHẦN II: COSETTE

Quyển 1: Waterloo (19 chương)

Quyển này là một đoạn trữ tình ngoại đề đồ sộ, nơi Victor Hugo miêu tả tái hiện Trận chiến Waterloo (1815) nổi tiếng, vừa để phân tích lịch sử vừa để giới thiệu sự xuất hiện của tên gian hung Thénardier.

Chương 1: Trên con đường từ Nivelles: Tác giả bắt đầu chuyến đi thăm lại chiến trường Waterloo.

Chương 2: Hougomont: Miêu tả chi tiết trang trại Hougomont – đốm lửa đầu tiên của trận chiến.

Chương 3: Ngày 18 tháng 6 năm 1815: Miêu tả toàn cảnh cuộc đụng độ giữa quân Napoléon và liên quân Wellington.

Chương 4: A: Phân tích yếu tố bất ngờ và địa hình đã làm phá sản kế hoạch của Napoléon.

Chương 5: Quái vật rùng rợn của trận đánh: Sự khốc liệt và tinh thần quả cảm của các trung đoàn kỵ binh Pháp.

Chương 6: Tình thế đảo ngược: Tướng Blücher của Phổ xuất hiện, viện trợ cho Wellington và đẩy Napoléon vào thế thua.

Chương 7: Nỗi sợ hãi: Sự tan rã và hoảng loạn của quân đội Pháp.

Chương 8: Cổ ngầm Ohain: Bi kịch của binh lính Pháp khi lao xuống vực sâu Ohain.

Chương 9: Một nhà nhân tướng học trên chiến trường: Đánh giá về nhân cách và tư tưởng của Napoléon.

Chương 10: Xóa bỏ tai họa: Lịch sử chuyển mình, bước ngoặt của châu Âu sau sụp đổ của Napoléon.

Chương 11: Bad guider (Người dẫn đường tồi): Đánh giá về những sai lầm chiến thuật.

Chương 12: Đội cận vệ: Khúc ca bi hùng về những người lính cận vệ Pháp thà chết chứ không hàng ("Đội Cận vệ chết chứ không hàng!").

Chương 13: Đêm Waterloo: Đêm tối bao trùm chiến trường ngổn ngang xác chết.

Chương 14: Cuộc hôi của: Sự xuất hiện của những kẻ chuyên đi lột đồ xác chết trên chiến trường.

Chương 15: Thénardier xuất hiện: Trong đêm tối, Thénardier đang lục soát xác cết thì vô tình cứu sống một sĩ quan Pháp bị thương nặng tên là Pontmercy (cha của Marius sau này). Pontmercy lầm tưởng Thénardier là ân nhân cứu mạng mình.

Chương 16: Người lính trở về: Đại tá Pontmercy ghi nhớ tên Thénardier để trả ơn.

Chương 17: Đánh giá Waterloo: Hugo đúc kết ý nghĩa lịch sử của trận Waterloo.

Chương 18: Sự sụp đổ của một thời đại: Sự kết thúc của kỷ nguyên Napoléon và sự trở lại của nhà Bourbon.

Chương 19: Mặt sau của tấm huy chương: Chuyển tiếp từ bức tranh lịch sử trở lại với mạch truyện chính.

Quyển 2: Tàu Orion (3 chương)

Quyển này kể về số phận của Jean Valjean sau khi bị bắt lại và sự trốn thoát thần kỳ của ông.

Chương 1: Số hiệu 9430 trở lại: Jean Valjean bị kết án khổ sai chung thân và bị đưa đến nhà tù Toulon dưới số hiệu 9430.

Chương 2: Chiếc tàu Orion: Cuối năm 1823, chiến hạm Orion cập cảng Toulon để sửa chữa. Một người thủy thủ bị mắc kẹt lơ lửng trên cột buồm cao vút, sắp ngã xuống biển.

Chương 3: Người khổ sai cứu người: Một tên tù khổ sai (chính là Jean Valjean) đã dũng cảm trèo lên cột buồm hiểm trở, cứu sống người thủy thủ. Ngay sau đó, ông giả vờ trượt chân ngã xuống biển. Mọi người tưởng ông đã chết đuối, nhưng thực chất ông đã bơi trốn đi để thực hiện lời hứa đón bé Cosette.

Quyển 3: Hoàn thành lời hứa với người đã khuất (11 chương)

Quyển này là hành trình Jean Valjean đến Montfermeil để cứu Cosette khỏi gia đình Thénardier.

Chương 1: Tiền gửi ở nhà Thénardier: Vợ chồng Thénardier tiếp tục nghĩ ra đủ chiêu trò để tống tiền Fantine (dù cô đã chết).

Chương 2: Bé Cosette làm việc ở quán trọ: Đêm Giáng sinh năm 1823, cô bé Cosette 8 tuổi sống trong cảnh ghẻ lạnh, rách rưới, phải làm đủ mọi việc nặng nhọc như một người đầy tớ nhỏ.

Chương 3: Cần một người bạn: Cosette ngắm nghía búp bê khổng lồ ở cửa hàng trong làng với niềm mơ ước xa xỉ.

Chương 4: Đêm lấy nước trong rừng tối: Bà Thénardier bắt Cosette mang xô đi lấy nước ngoài con suối tăm tối giữa đêm đông lạnh giá. Đứa trẻ sợ hãi tột cùng.

Chương 5: Bàn tay to lớn: Giữa lúc Cosette kiệt sức, Jean Valjean xuất hiện từ bóng tối, nắm lấy quai xô xách hộ em và đi cùng em về quán trọ.

Chương 6: Quán trọ Thénardier trong đêm: Valjean chứng kiến sự hành hạ tàn nhẫn của vợ chồng Thénardier đối với Cosette và sự phân biệt đối xử với hai đứa con gái của chúng (Éponine và Azelma).

Chương 7: Quà Giáng sinh: Valjean bí mật ra ngoài mua tặng Cosette con búp bê đắt tiền nhất cửa hàng, khiến cô bé vỡ òa trong hạnh phúc.

Chương 8: Người khách lạ trọ lại: Valjean bỏ ra một số tiền lớn trả tiền phòng và ở lại qua đêm để quan sát.

Chương 9: Mua lại đứa trẻ: Sáng hôm sau, Valjean trả hết nợ của Fantine và đưa cho Thénardier 1.500 franc để chính thức đón Cosette đi.

Chương 10: Thénardier đuổi theo: Nhận ra mình bị "hố" khi thấy khách lạ có vẻ giàu có, Thénardier đuổi theo đòi thêm tiền, nhưng bị sự uy nghiêm và kiên quyết của Valjean lấn lướt nên đành lui bước.

Chương 11: Đứa trẻ được tự do: Valjean dắt Cosette rời đi. Cô bé lần đầu tiên cảm nhận được sự che chở và tình yêu thương ấm áp của một người cha.

Quyển 4: Nhà nhà trọ Gorbeau (5 chương)

Cuộc sống bình yên ngắn ngủi của hai cha con tại căn nhà trọ xập xệ ngoại ô Paris.

Chương 1: Căn nhà Gorbeau: Miêu tả căn nhà trọ Gorbeau u tối, hẻo lánh ở vùng ngoại ô Paris – nơi Valjean và Cosette đến ẩn nấp dưới tên ông cháu nhà Fauchelevent.

Chương 2: Tổ ấm của hai tâm hồn cô đơn: Valjean dạy Cosette đọc sách, chăm sóc em từng chút một. Cosette mang lại niềm vui sống cho Valjean, còn Valjean là cả thế giới của Cosette.

Chương 3: Sự chú ý của mụ quản nhà: Mụ quản nhà trọ bắt đầu nghi ngờ ông lão nghèo khổ này vì thấy ông thường xuyên cho tiền người nghèo và có tờ tiền mệnh giá lớn.

Chương 4: Người ăn xin cho tiền: Valjean gặp một kẻ ăn xin trên đường, nhưng khi nhìn kỹ, ông giật mình nhận ra ánh mắt quen thuộc của Thanh tra Javert giả dạng.

Chương 5: Nguy cơ bủa vằn: Valjean nhận ra mình đã bị phát hiện và lập tức chuẩn bị đưa Cosette đi trốn ngay trong đêm.

Quyển 5: Cuộc đi săn đêm không tiếng súng (10 chương)

Cuộc rượt đuổi nghẹt thở giữa Javert và Jean Valjean trên các con phố Paris tăm tối.

Chương 1: Đêm tẩu thoát: Valjean dắt Cosette rời khỏi nhà trọ Gorbeau giữa đêm lạnh.

Chương 2: Mê cung phố xá: Valjean luồn lách qua những con phố nhỏ lắt léo ở Paris để cắt đuôi kẻ truy đuổi.

Chương 3: Cảnh sát bám đuổi: Javert và toán cảnh sát âm thầm khép chặt vòng vây.

Chương 4: Ngõ cụt: Valjean rơi vào thế tiến lui đều mắc kẹt khi bị dồn vào một ngõ cụt được bao quanh bởi những bức tường cao vút.

Chương 5: Trèo tường cứu con: Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Valjean dùng sức mạnh thể chất phi thường cõng Cosette trên lưng, dùng dây thừng trèo qua bức tường cao dốc đứng để sang phía bên kia.

Chương 6: Trong khu vườn bí mật: Bên kia bức tường là một khu vườn yên tĩnh. Valjean gặp lại lão nông dân Fauchelevent – người từng được ông nâng xe tải cứu sống ở Montreuil-sur-Mer.

Chương 7: Lão Fauchelevent giúp đỡ: Bác Fauchelevent nhận ra ân nhân của mình, đồng ý giấu hai cha con và tìm cách giúp họ ở lại an toàn.

Chương 8: Javert thất bại: Javert sục sảo khắp ngõ ngách nhưng không thể tìm thấy dấu vết của Valjean đành cay đắng rút quân.

Chương 9: Nơi ẩn nấp: Khu vườn bí mật đó thuộc Tu viện Petit-Picpus – một tu viện nữ khép kín tuyệt đối với thế giới bên ngoài.

Chương 10: Tạm thời an toàn: Valjean và Cosette tìm thấy chỗ trú ẩn hoàn hảo mà cảnh sát không bao giờ ngờ tới.

Quyển 6: Tu viện Petit-Picpus (11 chương)

Ngoại đề miêu tả đời sống tu hành và quy tắc khắc nghiệt của tu viện.

Chương 1: Số 62 đường Petit-Picpus: Giới thiệu địa giới và lịch sử tu viện.

Chương 2: Dòng tu Bernardines-Benedictines: Đời sống tâm linh và nguyên tắc sinh hoạt khắt khe của các nữ tu.

Chương 3: Sự khắc khổ: Các quy định ăn chay, cầu nguyện, sám hối và cách ly hoàn toàn với nam giới.

Chương 4: Lối sống khép kín: Cấu trúc tòa nhà và sự bí mật của các gian phòng.

Chương 5: Những bóng hình trong đêm: Không khí u tịnh, thiêng liêng của tu viện về đêm.

Chương 6: Tình yêu trong tu viện: Sự tận tụy và hy sinh của các nữ tu.

Chương 7: Góc nhìn của Hugo về tôn giáo: Hugo phân tích mặt tích cực của đức tin và mặt hạn chế của chủ nghĩa cuồng giáo.

Chương 8: Cầu nguyện và hành động: Mối tương quan giữa đời sống tu hành và trách nhiệm xã hội.

Chương 9: Đức tin chân chính: Khẳng định giá trị của tình yêu thương vượt trên các thể chế giáo điều.

Chương 10: Sự bao dung: Tu viện như một ốc đảo hòa bình giữa thế giới bạo lực.

Chương 11: Sự yên tĩnh: Bối cảnh lý tưởng để Cosette trưởng thành.

Quyển 7: Trữ tình ngoại đề về Tu viện (8 chương)

Tác giả dừng mạch kể để đưa ra những triết lý sâu sắc về tu viện, tự do và đức tin.

Chương 1: Tu viện như một hiện tượng xã hội: Hugo phân tích vai trò của tu viện trong lịch sử nước Pháp.

Chương 2: Sự đối lập với tự do: Tu viện dưới góc nhìn của tiến trình dân chủ và quyền con người.

Chương 3: Sự tận tụy và sự giam cầm: Đánh giá hai mặt của việc tự nguyện cách ly xã hội.

Chương 4: Sự cầu nguyện: Vẻ đẹp thanh cao của hành động cầu nguyện cho nhân loại.

Chương 5: Lòng tin tuyệt đối: Sức mạnh của đức tin giúp con người vượt qua nỗi sợ hãi cái chết.

Chương 6: Cần thiết phải cải cách: Nhìn nhận sự cần thiết của việc thay đổi các thể chế cũ kỹ.

Chương 7: Ánh sáng và bóng tối: Sự đan xen giữa văn minh và những tàn tích của thời Trung cổ.

Chương 8: Đôi lời kết luận: Khẳng định tôn trọng đức tin nhưng hướng tới một tương lai tự do hơn.

Quyển 8: Vùng đất cấm (4 chương)

Kế hoạch hợp pháp hóa sự có mặt của Jean Valjean và Cosette trong tu viện.

Chương 1: Lão Fauchelevent và kế hoạch: Bác Fauchelevent bàn kế hoạch đưa Valjean ra khỏi tu viện trong một chiếc quan tài (dùng để chôn cất một nữ tu vừa qua đời), sau đó cho ông quay lại chính thức với tư cách là em trai của bác (Ultime Fauchelevent) để làm phụ làm vườn, còn Cosette sẽ vào học trong trường nữ sinh của tu viện.

Chương 2: Trong chiếc quan tài: Kế hoạch suýt thất bại khi Valjean bị nằm trong quan tài mang ra nghĩa trang chôn cất và người đào huyệt cũ bị thay thế. Nhờ sự nhanh trí của bác Fauchelevent, Valjean được cứu ra kịp thời.

Chương 3: Trở lại tu viện: Valjean và Cosette chính thức được nhận vào tu viện dưới sự bảo thọ của bác Fauchelevent.

Chương 4: Mấy năm bình yên: Hai cha con sống những năm tháng hạnh phúc, an lành nhất: Cosette được ăn học đầy đủ trong môi trường thánh thiện, còn Jean Valjean tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn sau nhiều năm trốn chạy.

Phần III của tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng có tên là Marius. Phần này gồm 8 Quyển (Livres) với tổng cộng 60 Chương (Chapitres).

Nội dung chính tập trung giới thiệu nhân vật Marius Pontmercy, sự chuyển biến tư tưởng của anh từ một quý tộc trở thành một thanh niên cách mạng, tình yêu chớm nở giữa anh và Cosette, cùng cuộc chạm trán nảy lửa với băng nhóm giang hồ nhà Thénardier tại căn nhà trọ Gorbeau.

PHẦN III: MARIUS

Quyển 1: Paris nghiên cứu qua các chú bé đường phố (13 chương)

Quyển này là bức tranh chân thực và đầy yêu thương về những đứa trẻ lang thang Paris (gamin de Paris), tiêu biểu là chú bé Gavroche.

Chương 1: Chú bé Parvulus: Giới thiệu về chú bé đường phố Paris – sản phẩm của cái nghèo nhưng luôn sống lạc quan, tự do và tinh nghịch.

Chương 2: Một số đặc điểm của chú bé đường phố: Dáng vẻ, tiếng lóng và lối sống bụi đời độc đáo của những đứa trẻ này.

Chương 3: Chú bé đáng yêu: Bản chất thông minh, láu lỉnh và không biết sợ ai của Gavroche.

Chương 4: Có thể hữu ích: Dù bị xã hội bỏ rơi, những đứa trẻ này vẫn mang trong mình mầm mống của sự dũng cảm và lòng tốt.

Chương 5: Bị ruồng bỏ: Hoàn cảnh gia đình bi thảm của Gavroche: chú là con của vợ chồng Thénardier nhưng bị cha mẹ xua đuổi, phải tự lập trên phố.

Chương 6: Tinh thần Paris: Phân tích khí chất hào hoa, ngang tàng và yêu tự do của người dân Paris.

Chương 7: Nơi hội tụ các luồng tư tưởng: Paris như một cái lò luyện tri thức và cách mạng của thế giới.

Chương 8: Một câu nói của Hoàng đế: Kỷ niệm lịch sử gắn liền với khí chất tinh nghịch của trẻ em Paris.

Chương 9: Tinh thần cổ xưa: Sự tiếp nối truyền thống phản kháng của các thế hệ bình dân.

Chương 10: Nụ cười của Paris: Nụ cười ngạo nghễ vượt qua gian khó của người dân lao động.

Chương 11: Sự chế nhạo: Ngôn ngữ lóng và sự hài hước cay đắng của lớp người dưới đáy.

Chương 12: Tương lai ẩn giấu: Niềm tin của Hugo vào thế hệ trẻ em đường phố – những người sẽ làm nên cách mạng.

Chương 13: Chú bé Gavroche: Khắc họa rõ nét chú bé Gavroche – nhân vật đại diện tiêu biểu nhất cho tinh thần Paris.

Quyển 2: Vị đại gia tộc (8 chương)

Giới thiệu gia cảnh quý tộc của Marius và người ông ngoại bảo thủ – Lão Gillenormand.

Chương 1: Lão Gillenormand: Chân dung ông ngoại Marius, một quý tộc già hơn 90 tuổi, cực đoan, bảo thủ, trung thành tuyệt đối với triều đại Bourbon và khinh ghét Cách mạng.

Chương 2: Căn nhà của lão Gillenormand: Lối sống, sinh hoạt cầu kỳ, cổ cựu trong căn hộ của lão ở khu Marais.

Chương 3: Cô Gillenormand lớn: Người cô ruột của Marius – một người phụ nữ già cô đơn, cuồng tín và nghiêm khắc.

Chương 4: Đứa cháu nhỏ: Marius lớn lên dưới sự nuôi dưỡng của ông ngoại và cô, bị cách ly hoàn toàn khỏi cha mình.

Chương 5: Đại tá Pontmercy: Cha của Marius – một sĩ quan tài ba của Napoléon, người từng được Thénardier cứu tại trận Waterloo, sống âm thầm và nghèo khổ ở Vernon.

Chương 6: Cuộc gặp gỡ không thành: Đại tá Pontmercy chỉ được lén nhìn con trai từ xa ở nhà thờ vì lão Gillenormand đe dọa sẽ tước quyền thừa kế của Marius nếu hai cha con gặp nhau.

Chương 7: Cái chết của người cha: Khi Marius đến Vernon theo lệnh ông ngoại thì Đại tá Pontmercy vừa qua đời, chỉ để lại một lá thư dặn Marius hãy tìm "ân nhân Thénardier" để trả ơn.

Chương 8: Nhà sư Mabeuf: Nhờ cuộc trò chuyện với bác Mabeuf tại nhà thờ, Marius mới bàng hoàng nhận ra cha rất yêu mình và đã hy sinh thầm lặng vì mình ra sao.

Quyển 3: Ông ngoại và cháu trai (8 chương)

Sự khủng hoảng tư tưởng và cuộc ly khai của Marius khỏi gia đình quý tộc.

Chương 1: Sự biến chuyển của Marius: Marius bắt đầu đọc sách lịch sử, tìm hiểu về Đại cách mạng Pháp và các chiến công của cha. Anh từ bỏ tư tưởng hoàng gia để trở thành người sùng bái Napoléon và lý tưởng tự do.

Chương 2: Marius tìm kiếm: Marius âm thầm đi tìm tung tích của "ân nhân Thénardier" theo di nguyện của cha nhưng không thấy.

Chương 3: Chiếc lá thư: Marius luôn mang theo bên mình bức thư cuối cùng của cha.

Chương 4: Sự phát hiện của cô Gillenormand: Người cô vô tình phát hiện ra bức thư của cha Marius trong túi áo anh và báo cho lão Gillenormand.

Chương 5: Cuộc tranh luận khốc liệt: Cuộc cãi vã dữ dội giữa hai ông cháu về chính trị và người cha quá cố. Lão Gillenormand xúc phạm Đại tá Pontmercy, khiến Marius phẫn nộ rời bỏ ngôi nhà quý tộc.

Chương 6: Marius ra đi: Marius xách vali bước ra đời với hai bàn tay trắng, từ chối mọi chu cấp tiền bạc từ ông ngoại.

Chương 7: Lão Gillenormand đau đớn: Đằng sau vẻ cứng cỏi, bướng bỉnh, lão Gillenormand thực chất rất yêu cháu và vô cùng đau đớn khi Marius bỏ đi.

Chương 8: Khung cảnh mới: Marius bắt đầu nếm trải cuộc sống tự lập nghèo khổ tại Paris.

Quyển 4: Bằng hữu ABC (5 chương)

Marius gia nhập nhóm thanh niên sinh viên cách mạng "Bằng hữu ABC" (Les Amis de l'ABC).

Chương 1: Hội Bằng hữu ABC: Giới thiệu tổ chức bí mật của những thanh niên trí thức theo chủ nghĩa cộng hòa, lấy tên "ABC" (biến âm của Abaissés - những kẻ bị chà đạp).

Chương 2: Enjolras và các thành viên: Chân dung Enjolras – thủ lĩnh đẹp trai như thần Apollo, kiên định, lạnh lùng và coi lý tưởng cách mạng là tình yêu duy nhất. Bên cạnh anh là các thành viên tài năng như Combeferre, Courfeyrac, Feuilly, Lesgle, Joly...

Chương 3: Grantaire: Cựu sinh viên theo chủ nghĩa hoài nghi, nát rượu, không tin vào lý tưởng nhưng lại sùng bái Enjolras tuyệt đối.

Chương 4: Tranh luận về Napoléon: Marius tranh luận nảy lửa với nhóm ABC. Khi Marius ca ngợi Napoléon là vĩ nhân, Enjolras đáp lại bằng một câu làm Marius thức tỉnh: "Thế còn tự do của nhân dân thì sao?"

Chương 5: Mở rộng tầm mắt: Marius nhận ra lý tưởng cao cả hơn cả sự sùng bái cá nhân Napoléon: đó là tự do và hạnh phúc của toàn thể nhân dân.

Quyển 5: Sự khốn cùng của tâm hồn (6 chương)

Cuộc sống nghèo khó và những trải nghiệm thực tế của Marius.

Chương 1: Marius làm việc: Marius học luật, làm dịch thuật để kiếm sống tự lập. Anh sống cực kỳ tiết kiệm, tằn tiện từng đồng.

Chương 2: Sự nghèo khổ của người thanh niên: Hugo miêu tả cái nghèo của người trẻ tuổi vừa là thử thách gian khổ nhưng cũng là môi trường rèn luyện chí khí.

Chương 3: Marius trưởng thành: Dù thiếu thốn vật chất, Marius vẫn giữ nguyên phẩm giá và danh dự quý tộc.

Chương 4: Bác Mabeuf nghèo khó: Marius gặp lại bác Mabeuf – người yêu cây cảnh nay cũng rơi vào cảnh nghèo túng.

Chương 5: Nghèo khổ nhưng tự do: Marius chấp nhận cái nghèo để đổi lấy sự tự do trong tâm hồn.

Chương 6: Căn phòng ở Gorbeau: Marius chuyển đến thuê một căn phòng tẻ nhạt tại nhà trọ Gorbeau – vô tình lại chính là căn nhà trọ Jean Valjean từng ở năm xưa.

Quyển 6: Cuộc gặp gỡ trên ghế đá công viên Luxembourg (9 chương)

Tình yêu sét đánh chớm nở giữa Marius và Cosette.

Chương 1: Quần thể công viên Luxembourg: Nơi dạo chơi quen thuộc của người dân Paris.

Chương 2: Ông lão và cô con gái: Marius chú ý đến một ông lão tóc bạc khả kính (Jean Valjean dưới tên ông Leblanc) và một cô con gái nhỏ gầy gò, ăn mặc đơn sơ (Cosette).

Chương 3: Lớn lên theo thời gian: Vài tháng sau, Marius kinh ngạc thấy cô gái gầy gò năm xưa đã trổ mã thành một thiếu nữ kiều diễm, xinh đẹp tuyệt trần.

Chương 4: Ánh mắt đầu tiên: Ánh mắt chạm nhau giữa Marius và Cosette trên ghế đá công viên thắp lên tình yêu mãnh liệt trong lòng cả hai.

Chương 5: Marius yêu: Marius bắt đầu chải chuốt, ăn mặc tươm tất và ngày nào cũng ra công viên Luxembourg để ngắm Cosette từ xa.

Chương 6: Sự nghi ngờ của Jean Valjean: Nhận thấy gã thanh niên cứ bám theo nhìn con gái mình, Jean Valjean cảnh giác đổi ghế ngồi và thay đổi lộ trình dạo chơi.

Chương 7: Chiếc khăn tay bị đánh rơi: Marius nhặt được chiếc khăn tay bị bỏ quên trên ghế đá có thêu chữ "U.F.". Anh lầm tưởng tên cô gái bắt đầu bằng chữ U và gọi cô là "Ursule".

Chương 8: Bị phát hiện: Marius dại dột bám theo hai cha con về tận nhà.

Chương 9: Biến mất: Jean Valjean lập tức dọn nhà đi nơi khác ngay đêm đó. Marius đến nơi thì căn nhà đã trống rỗng, anh rơi vào tuyệt vọng vì mất dấu người yêu.

Quyển 7: Băng nhóm Patron-Minette (4 chương)

Giới thiệu thế giới ngầm tội phạm sừng sỏ tại Paris.

Chương 1: Đáy sâu xã hội: Phân tích của Hugo về thế giới tội phạm, nơi sinh ra từ sự dốt nát và nghèo khổ cực độ.

Chương 2: Băng Patron-Minette: Bốn gã trùm tội phạm khét tiếng điều hành thế giới ngầm Paris: Claquesous, Gueulemer, Babet và Montparnasse.

Chương 3: Mạng lưới tội ác: Sự cấu kết giữa băng Patron-Minette với các kẻ gian hung địa phương, trong đó có gia đình Thénardier (nay đổi tên thành Jondrette).

Chương 4: Sự nguy hiểm rình rập: Băng nhóm này sẵn sàng thực hiện những vụ bắt cóc, tống tiền và giết người tàn nhẫn.

Quyển 8: Hang hùm nhà trọ Gorbeau (22 chương)

Đỉnh cao kịch tính của Phần III: Vụ bẫy tống tiền Jean Valjean tại nhà trọ Gorbeau.

Chương 1: Gia đình Jondrette: Marius phát hiện ra hàng xóm sát vách phòng mình là gia đình Jondrette nghèo khổ rách rưới. Qua khe nứt trên tường, anh quan sát cuộc sống thảm hại của họ.

Chương 2: Éponine sang xin tiền: Éponine (con gái lớn của Thénardier/Jondrette) sang phòng Marius xin tiền. Cô thiếu nữ gầy guộc, rách rưới nhưng có cảm tình sâu sắc với Marius.

Chương 3: Kế hoạch lừa đảo: Gia đình Jondrette viết thư xin từ thiện gửi khắp nơi. Một ông lão tốt bụng hứa sẽ mang tiền và quần áo đến giúp họ.

Chương 4: Marius quan sát: Qua khe tường, Marius thấy Jondrette cố tình đập vỡ ghế, xé rách áo, dập tắt lửa để căn phòng trông càng thảm thương hơn nhằm tranh thủ lòng tốt của nhà từ thiện.

Chương 10: Nhà từ thiện xuất hiện: Ông lão tốt bụng mang tiền đến chính là Jean Valjean, đi cùng Cosette. Marius bàng hoàng nhận ra "Ursule" của mình.

Chương 11: Mối thù cũ: Jondrette nhận ra nhà từ thiện chính là người đàn ông năm xưa đã "cướp" mất Cosette khỏi quán trọ Montfermeil. Y âm mưu gài bẫy tống tiền và sát hại Jean Valjean.

Chương 12: Marius báo cảnh sát: Marius chạy đến đồn cảnh sát báo án. Người tiếp nhận vụ án chính là Thanh tra Javert. Javert đưa cho Marius hai khẩu súng ngắn, dặn anh nấp trong phòng theo dõi, khi nào thấy gã Jondrette bắt đầu hành hung thì bắn một phát súng ra hiệu để cảnh sát ập vào.

Chương 13: Căn phòng biến thành bẫy sập: Tối đến, Jean Valjean quay lại mang tiền. Jondrette dàn cảnh câu giờ để đồng bọn băng Patron-Minette kéo đến vây kín căn phòng.

Chương 14: Thénardier hiện nguyên hình: Jondrette lộ bộ mặt thật, xưng tên thật là Thénardier.

Chương 15: Bi kịch của Marius: Marius đứng trước khe tường chuẩn bị bắn súng ra hiệu thì bàng hoàng nghe thấy cái tên "Thénardier". Anh rơi vào bi kịch đạo đức xé lòng: Thénardier chính là "ân nhân đã cứu sống cha mình" tại Waterloo mà anh có nghĩa vụ phải trả ơn, nhưng y lại đang đe dọa sát hại cha của Cosette! Marius không thể nổ súng.

Chương 16: Sự dũng cảm của Jean Valjean: Dù bị trói chặt và bị đe dọa bằng dao kiếm, Jean Valjean vẫn điềm tĩnh, dùng thanh sắt nung đỏ tự rạch tay mình để thể hiện sự can đảm và từ chối viết thư tống tiền.

Chương 17: Sự giằng xé của Marius: Marius vò đầu bứt tấc không biết phải làm sao để vừa cứu Valjean vừa không phản bội di nguyện của cha.

Chương 18: Tờ giấy của Éponine: Marius nảy ra sáng kiến, viết lên tờ giấy dòng chữ "Cảnh sát đang đến!"rồi ném qua khe tường vào phòng Jondrette.

Chương 19: Băng nhóm hoảng loạn: Nhìn thấy tờ giấy, bọn tội phạm hoảng loạn tìm đường tẩu thoát nhưng cửa đã bị khóa.

Chương 20: Javert ập vào: Đúng lúc đó, Javert sốt ruột vì không thấy tiếng súng nên tự dẫn quân xông vào, khống chế và bắt sống toàn bộ băng nhóm Thénardier cùng Patron-Minette.

Chương 21: Valjean trốn thoát: Nhân lúc cảnh sát đang hỗn loạn trói gô bọn tội phạm, Jean Valjean đã âm thầm nhảy qua cửa sổ trốn mất vì ông không thể để Javert nhận ra mình.

Chương 22: Hiện trường bỏ trống: Javert cay đắng nhận ra "nạn nhân" đã biến mất không dấu vết, chỉ còn lại bọn tội phạm bị bắt giam. Marius lặng lẽ rời khỏi căn nhà trọ.

Phần IV của tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng có tên đầy đủ là Tình ca phố Tịch Mịch và Thiên ca phố Thánh Denis(L'idylle rue Plumet et l'épopée rue Saint-Denis). Phần này gồm 15 Quyển (Livres) với tổng cộng 76 Chương(Chapitres).

Đây là phần có quy mô đồ sộ nhất tiểu thuyết, xoay quanh tình yêu nồng thắm giữa Marius và Cosette tại ngôi nhà phố Tịch Mịch (Rue Plumet), sự gia tăng căng thẳng chính trị tại Paris dẫn đến cuộc nổi dậy tháng 6 năm 1832, và cuộc đụng độ lịch sử trên các chiến lũy phố Thánh Denis (Rue Saint-Denis).

PHẦN IV: TÌNH CA PHỐ TỊCH MỊCH VÀ THIÊN CA PHỐ THÁNH DENIS

Quyển 1: Vài trang lịch sử (6 chương)

Quyển này là ngoại đề lịch sử về triều đại Louis-Philippe I và những ngầm sóng chính trị sau Cách mạng tháng Bảy năm 1830.

Chương 1: Sự bế tắc của cuộc cách mạng: Hugo phân tích kết quả của Cách mạng tháng Bảy 1830: quần chúng chiến đấu nhưng giai cấp tư sản lại hưởng lợi.

Chương 2: Đã xong xuôi: Nhà Bourbon bị lật đổ, nhưng nền Cộng hòa chưa được thiết lập.

Chương 3: Louis-Philippe: Khắc họa chân dung vua Louis-Philippe I – một vị vua tư sản giản dị, coi trọng hòa bình nhưng bất lực trước những mâu thuẫn xã hội khốc liệt.

Chương 4: Rạn nứt dưới lòng đất: Những mầm mống bất ân, các hội kín cách mạng và sự bất mãn gia tăng trong lòng nhân dân Paris.

Chương 5: Sóng ngầm trỗi dậy: Sự đối lập giữa tầng lớp lao động đói khổ và bộ máy cai trị tư sản.

Chương 6: Enjolras và bạn bè: Khí thế sẵn sàng chiến đấu của nhóm thanh niên "Bằng hữu ABC".

Quyển 2: Éponine (4 chương)

Éponine – con gái lớn của Thénardier – trở thành chiếc cầu nối định mệnh giữa Marius và Cosette.

Chương 1: Cánh đồng lúa mì: Gavroche lang thang trên phố Paris và tình cờ giúp hai đứa em nhỏ (mà chú không biết là em ruột mình) tìm thức ăn.

Chương 2: Éponine tìm Marius: Éponine thoát khỏi vụ bắt giữ ở nhà trọ Gorbeau, tìm thấy Marius đang sống lang thang vô định vì mất dấu Cosette.

Chương 3: Tình yêu đơn phương: Éponine âm thầm yêu Marius sâu sắc. Dù đau đớn, cô vẫn hứa sẽ tìm địa chỉ của Cosette cho anh.

Chương 4: Manh mối xuất hiện: Éponine dẫn Marius đến ngôi nhà bí mật có khu vườn hoang trên phố Tịch Mịch (Rue Plumet) – nơi Cosette đang sống.

Quyển 3: Ngôi nhà phố Tịch Mịch (8 chương)

Cuộc sống ẩn dật mới của Jean Valjean và Cosette.

Chương 1: Căn nhà bí mật: Sau khi rời tu viện Petit-Picpus (do bác Fauchelevent qua đời), Jean Valjean thuê ngôi nhà số 7 phố Tịch Mịch để Cosette được sống tự do hơn.

Chương 2: Jean Valjean làm Vệ quốc quân: Valjean tham gia lực lượng Vệ quốc quân địa phương để lấy tư cách công dân hợp pháp.

Chương 3: Thay đổi nơi ở: Valjean thuê thêm 2 căn hộ khác ở Paris để phòng bất trắc và dễ dàng lẩn trốn khi Javert phát hiện.

Chương 4: Bà Toussaint: Giới thiệu bà lão giúp việc Toussaint bị ngọng, thật thà và trung thành của hai cha con.

Chương 5: Ánh sáng trong bóng tối: Căn phòng rực rỡ và cuộc sống khép kín đầy êm đềm của Cosette.

Chương 6: Cosette trưởng thành: Cosette dần nhận ra vẻ đẹp thiếu nữ của mình và bắt đầu biết nhớ nhung ánh mắt của người thanh niên ở công viên Luxembourg năm xưa.

Chương 7: Nỗi buồn thiếu nữ: Cosette cảm thấy cô đơn, tù túng trong ngôi nhà kín cổng cao tường.

Chương 8: Vết chân trong vườn: Jean Valjean phát hiện ra vết chân lạ và một hòn đá đè lên tờ giấy trong vườn, khiến ông lo sợ Javert hoặc Thénardier đã tìm ra mình.

Quyển 4: Mầm mống từ bên dưới (2 chương)

Sự liên kết giữa băng nhóm tội phạm và các lực lượng phản kháng.

Chương 1: Nhà tù La Force: Băng nhóm Thénardier và Patron-Minette bị giam giữ tại nhà tù La Force.

Chương 2: Cuộc vượt ngục: Bằng sự giúp đỡ của Gavroche và Éponine từ bên ngoài, Thénardier và vài gã trùm giang hồ đã vượt ngục thành công.

Quyển 5: Tình ca phố Tịch Mịch (6 chương)

Tình yêu ngọt ngào, giấu kín giữa Marius và Cosette.

Chương 1: Đêm trong vườn: Marius lẻn vào khu vườn phố Tịch Mịch giữa đêm khuya.

Chương 2: Bức thư tình trên hòn đá: Cosette tìm thấy bức thư tình mãnh liệt Marius giấu dưới hòn đá.

Chương 3: Cuộc gặp gỡ kỳ diệu: Marius bước ra từ bóng tối. Hai người vỡ òa hạnh phúc, trao nhau nụ hôn đầu tiên và thề nguyện yêu thương.

Chương 4: Hạnh phúc giản đơn: Những đêm hẹn hò bí mật trong khu vườn hoa đêm ngọt ngào, thuần khiết của cặp đôi.

Chương 5: Sự mù tịt của Jean Valjean: Valjean nhận thấy Cosette vui tươi lạ thường nhưng không hề biết tình yêu đang nảy nở ngay trong vườn nhà mình.

Chương 6: Nguy cơ chia rẽ: Jean Valjean quyết định sẽ đưa Cosette sang Anh để tránh tình hình chính trị 
Paris đang ngày càng bất ổn.

Quyển 6: Chú bé Gavroche (3 chương)

Những cuộc phiêu lưu đường phố của Gavroche.

Chương 1: Chú bé lang thang: Gavroche sống trong cái bụng của bức tượng Con Voi bằng thạch cao khổng lồ ở quảng cáo Bastille.

Chương 2: Lòng tốt của Gavroche: Gavroche đưa hai đứa trẻ lang thang về "nhà tượng Voi" của mình, chia sẻ từng mẩu bánh mì và giữ ấm cho chúng.

Chương 3: Giải cứu cha: Gavroche tham gia hỗ trợ cuộc vượt ngục của Thénardier tại nhà tù La Force.

Quyển 7: Ngôn ngữ lóng (4 chương)

Ngoại đề về tiếng lóng (Argot) – thứ ngôn ngữ bóng tối của thế giới tội phạm và người khổ lao.

Chương 1: Nguồn gốc tiếng lóng: Hugo phân tích sự hình thành của tiếng lóng như một công cụ tự vệ của lớp người bị đẩy xuống đáy.

Chương 2: Đặc điểm ngôn ngữ: Sự biến hóa, tăm tối và cay đắng trong từ vựng tiếng lóng.

Chương 3: Tiếng lóng và tư tưởng: Mối liên hệ giữa ngôn ngữ ngầm và sự căm thù bất công xã hội.

Chương 4: Sự cần thiết của ánh sáng: Hugo kêu gọi giáo dục và tình thương để xóa bỏ bóng tối gian hèn.

Quyển 8: Hạnh phúc tan vỡ (7 chương)

Những biến cố dồn dập chia cắt Marius và Cosette.

Chương 1: Tình yêu ngọt ngào: Marius và Cosette tiếp tục những đêm hẹn hò mộng mơ.

Chương 2: Tờ giấy rùng rợn: Éponine lén ném vào vườn tờ giấy ghi chữ: "Hãy dọn nhà đi!" để buộc Valjean đưa Cosette đi, nhằm chia rẽ Marius và Cosette.

Chương 3: Quyết định của Valjean: Valjean hoảng sợ, thu dọn hành lý ngay lập tức để chuyển sang căn hộ ở phố L'Homme Armé, chuẩn bị đi Anh.

Chương 4: Căn vườn trống rỗng: Marius đến hẹn nhưng thấy ngôi nhà hoàn toàn vắng bóng Cosette. Anh rơi vào tuyệt vọng cùng cực.

Chương 5: Tìm đến ông ngoại: Marius nuốt tự trọng, quay về gặp lão Gillenormand xin phép được kết hôn với Cosette.

Chương 6: Lời khuyên sai lầm: Lão Gillenormand vui mừng vì cháu quay về nhưng lại đùa cợt thô bạo, khuyên Marius chỉ nên coi Cosette là "nhân tình". Marius phẫn nộ bỏ đi lần nữa.

Chương 7: Tiếng gọi của chiến lũy: Marius lang thang trong đêm, một giọng nói bí mật trong bóng tối (chính là Éponine giả giọng nam) gọi anh: "Các bạn anh đang đợi anh ở chiến lũy phố Thánh Denis!".

Quyển 9: Đi đâu? (3 chương)

Bối cảnh ngày 5 tháng 6 năm 1832 – Lễ tang Tướng Lamarque châm ngòi nổ cách mạng.

Chương 1: Tướng Lamarque qua đời: Cái chết của Tướng Lamarque – người anh hùng được dân chúng và phe Cộng hòa yêu mến – trở thành cái ngòi nổ cho cuộc khởi nghĩa.

Chương 2: Đoàn diễu hành biến thành khởi nghĩa: Lễ tang Tướng Lamarque biến thành cuộc biểu tình rầm rộ. Xung đột máu me nổ ra giữa nhân dân và quân đội chính phủ.

Chương 3: Paris nổi dậy: Khắp các ngõ ngách Paris dựng lên các chiến lũy.

Quyển 10: Ngày 5 tháng 6 năm 1832 (5 chương)

Diễn biến cuộc khởi nghĩa nổ ra khắp Paris.

Chương 1: Mặt trận bùng nổ: Quần chúng lao động, sinh viên vô vét vũ khí, gạch đá để dựng chiến lũy.

Chương 2: Nhóm Bằng hữu ABC nhập cuộc: Enjolras, Combeferre, Courfeyrac dẫn đầu lực lượng sinh viên chiếm đóng khu vực phố Thánh Denis.

Chương 3: Bác Mabeuf dũng cảm: Bác Mabeuf già yếu vì quá nghèo khổ và mất hết sách quý, đã quyết định đi theo nhóm thanh niên cách mạng.

Chương 4: Quán rượu Corinthe: Nhóm cách mạng chọn quán rượu Corinthe ở góc phố Chanvrerie làm trung tâm chiến lũy.

Chương 5: Chuẩn bị chiến đấu: Gia cố chiến lũy, phân chia đạn dược và củng cố tinh thần các chiến sĩ.

Quyển 11: Nụ cười và nỗi đau (6 chương)

Bắt đầu cuộc cố thủ trên chiến lũy Corinth.

Chương 1: Khí thế tại chiến lũy: Sự hăng hái của các thanh niên cộng hòa. Gavroche có mặt, hát ca vui vẻ và tiếp đạn cho mọi người.

Chương 2: Bắt giam tình báo: Enjolras phát hiện ra một gã đàn ông lạ mặt trà trộn vào chiến lũy chính là Thanh tra Javert. Javert bị trói chặt vào cột nhà quán rượu.

Chương 3: Bác Mabeuf hy sinh: Khi lá cờ đỏ trên chiến lũy bị bắn hạ, bác Mabeuf già nua đã dũng cảm trèo lên đỉnh chiến lũy dựng lại lá cờ và gục ngã dưới làn đạn. Cái chết của bác làm bùng lên phẫn nộ mãnh liệt.

Chương 4: Cuộc tấn công đầu tiên: Quân đội chính phủ nổ súng đánh chiếm chiến lũy.

Chương 5: Marius xuất hiện cứu nguy: Marius đến chiến lũy đúng lúc phe cách mạng sắp bị đè bẹp. Anh cầm thùng thuốc súng dọa đốt cháy toàn bộ chiến lũy, buộc quân chính phủ phải rút lui.

Chương 6: Cái chết của Éponine: Éponine lấy thân mình đỡ đạn thay Marius. Trước khi trút hơi thở cuối cùng trong tay Marius, cô đưa cho anh bức thư của Cosette và thú nhận tình yêu đơn phương của mình.

Quyển 12: Chiến lũy phố Thánh Denis (8 chương)

Đêm trước trận đánh quyết tử.

Chương 1: Marius viết thư lá biệt: Marius đọc thư Cosette, biết địa chỉ mới của cô. Anh viết một lá thư chia tay Cosette, nhờ chú bé Gavroche mang đi trao tận tay cô.

Chương 2: Gavroche nhận nhiệm vụ: Gavroche rời chiến lũy, mang thư của Marius đến phố L'Homme Armé.

Chương 3: Đêm tĩnh lặng trước bão táp: Các chiến sĩ cách mạng chia sẻ mẩu bánh mì cuối cùng, trò chuyện về tương lai và lý tưởng.

Chương 4: Enjolras kiên định: Khắc họa sự lãnh đạo tuyệt đối và tinh thần sẵn sàng hy sinh của thủ lĩnh Enjolras.

Chương 5: Năm người được rút lui: Enjolras ép 5 người chiến sĩ có gia đình đông con phải cải trang mặc quân phục chính phủ để rút khỏi chiến lũy cứu mạng.

Chương 6: Bức thư đến tay Jean Valjean: Gavroche đến trao thư cho Jean Valjean (nhầm ông là người nhà của Cosette).

Chương 7: Đau đớn và quyết định: Read lá thư biệt xăm của Marius gửi Cosette, Valjean trải qua cảm giác ghen tuông của một người cha sắp mất con gái. Nhưng ngay sau đó, lòng nhân ái chiến thắng, ông khoác áo Vệ quốc quân, lên đường đến chiến lũy để bảo vệ Marius.

Chương 8: Hướng về phố Thánh Denis: Jean Valjean bước đi trong đêm Paris rực lửa.

Quyển 13: Enjolras và các bạn (5 chương)

Trận chiến sinh tử ngày 6 tháng 6 năm 1832.

Chương 1: Bình minh trên chiến lũy: Quân chính phủ khép chặt vòng vây với đại bác và lực lượng áp đảo.

Chương 2: Cuộc pháo kích: Chiến lũy bị nã pháo dữ dội, thương vong tăng nhanh.

Chương 3: Gavroche nhặt đạn: Khi đạn dược cạn kiệt, chú bé Gavroche bò ra ngoài chiến lũy nhặt đạn từ xác binh lính. Chú vừa nhặt vừa hát nhạo báng kẻ thù cho đến khi bị hai viên đạn kết liễu dũng cảm.

Chương 4: Valjean xuất hiện: Jean Valjean đến chiến lũy, dùng tài bắn súng đỉnh cao để hỗ trợ phe cách mạng nhưng tuyệt đối không bắn chết bất kỳ người lính nào.

Chương 5: Tha mạng cho Javert: Khi chiến lũy sắp vỡ, Enjolras giao Javert cho Valjean xử tử. Valjean dắt Javert vào ngõ tối, nổ một phát súng lên trời rồi tha cho Javert bỏ đi trong sự bàng hoàng của gã cảnh sát.

Quyển 14: Nhau trong bóng tối (7 chương)

Chiến lũy thất thủ và cuộc giải cứu Marius.

Chương 1: Trận giáp lá thù cuối cùng: Quân chính phủ tràn qua chiến lũy. Các chiến sĩ cách mạng lui vào cố thủ trong quán rượu Corinthe.

Chương 2: Cái chết của Enjolras và Grantaire: Enjolras bị dồn vào góc tường, điềm tĩnh chịu chết. Grantaire nát rượu tỉnh giấc, nắm tay Enjolras và cùng ngã xuống dưới cơn mưa đạn.

Chương 3: Marius bị thương nặng: Marius bị thương nhiều chỗ, ngất đi trong vòng tay của Jean Valjean.

Chương 4: Tìm đường sống: Valjean cõng Marius trên lưng, tìm lối thoát giữa hiện trường đỏ máu.

Chương 5: Cánh cửa sắt cống ngầm: Valjean phát hiện ra nắp đậy hệ thống cống ngầm Paris đang mở, liền cõng Marius chui xuống lòng đất ngay trước khi quân đội tràn tới.

Chương 6: Lòng đất Paris: Valjean bắt đầu hành trình gian khổ trong bóng tăm tối của cống ngầm.

Chương 7: Khép lại trận chiến: Cuộc nổi dậy bị dập tắt hoàn toàn.

Quyển 15: Cống ngầm Paris (9 chương)

Hành trình kinh hoàng dưới lòng đất và sự tự sát của Javert.

Chương 1: Ngoại đề về cống ngầm Paris: Hugo miêu tả chi tiết lịch sử, kiến trúc và sự bẩn thỉu của hệ thống cống ngầm Paris.

Chương 2: Sự chịu đựng của Valjean: Valjean vác Marius mê sảng lội qua những vùng bùn lầy hôi hám, nước ngập đến cổ.

Chương 3: Cát lún lòng đất: Valjean suýt bị hút chìm vào một đầm lầy cống nguy hiểm nhưng nhờ sức mạnh phi thường đã thoát ra được.

Chương 4: Gặp lại Thénardier: Gần lối ra sông Seine, Valjean gặp Thénardier đang lẩn trốn ở đây. Không nhận ra Valjean (vì mặt mũi bám đầy bùn đất), Thénardier tưởng Valjean là kẻ trộm vừa giết người lấy xác. Y mở khóa cửa cống cho Valjean để ăn chia phần trăm và lén xé một mảnh áo của Marius để sau này tống tiền.

Chương 5: Bước ra ánh sáng: Valjean cõng Marius ra bờ sông Seine nhưng ngỡ ngàng thấy Javert đang đứng chờ sẵn.

Chương 6: Sự hoãn lại của Javert: Valjean xin Javert cho phép mình cõng Marius về nhà ông ngoại (lão Gillenormand) cứu chữa và về nhà chia biệt Cosette. Kỳ lạ thay, Javert đồng ý và lấy xe đưa họ đi.

Chương 7: Biến mất: Sau khi đưa Valjean về đến nhà, Javert âm thầm rút lui mà không bắt giam Valjean như thói quen.

Chương 8: Sự suy sụp tư tưởng của Javert: Đứng trên cầu Notre-Dame, Javert trải qua cuộc đấu tranh nội tâm khủng kịch: Luật pháp hay Lòng tốt? Lần đầu tiên trong đời, ông nhận ra lòng vị tha của kẻ tù khổ sai đã đánh bại hoàn toàn nguyên tắc luật pháp của mình.

Chương 9: Dòng sông Seine cuồn cuộn: Không thể chấp nhận việc mình nợ mạng một kẻ tội phạm và đã vi phạm nhiệm vụ cảnh sát, Javert gieo mình xuống dòng sông Seine tự sát trong đêm tăm tối.

Phần V của tiểu thuyết Những kẻ khốn cùng là phần cuối cùng, có tên là Jean Valjean. Phần này gồm 9 Quyển (Livres) với tổng cộng 52 Chương (Chapitres).

Nội dung chính khép lại toàn bộ thiên sử thi bằng sự bình phục của Marius, đám cưới hạnh phúc giữa anh và Cosette, sự thật về sự dũng cảm của Jean Valjean được đưa ra ánh sáng, và cái chết thanh thản, cao thượng của Jean Valjean bên hai chiếc chân nến bạc.

PHẦN V: JEAN VALJEAN

Quyển 1: Vô ích (6 chương)

Sự bình phục kỳ diệu của Marius và sự hòa giải giữa các thế hệ.

Chương 1: Marius bình phục: Marius được đưa về nhà ông ngoại Gillenormand trong tình trạng chấn thương nặng. Sau nhiều tháng được chữa trị tận tình, sức khỏe của anh dần hồi phục.

Chương 2: Lão Gillenormand vỡ òa: Lão Gillenormand mừng rỡ khóc lóc khi thấy cháu trai sống sót. Lão vứt bỏ mọi thành kiến chính trị, đồng ý cho Marius kết hôn với Cosette.

Chương 3: Marius tìm kiếm ân nhân: Ngay khi tỉnh lại, Marius ráo riết tìm kiếm hai người: người đàn ông đã cõng anh thoát khỏi chiến lũy qua cống ngầm, và Thénardier (ân nhân cứu cha anh tại Waterloo).

Chương 4: Cosette xuất hiện: Jean Valjean đưa Cosette đến thăm Marius. Cuộc gặp gỡ vỡ òa hạnh phúc của hai người trẻ tuổi.

Chương 5: Của hồi môn khổng lồ: Jean Valjean trao cho Cosette số tiền của hồi môn 600.000 franc (tiền ông làm ăn chân chính tại Montreuil-sur-Mer và cất giấu trong rừng).

Chương 6: Niềm vui của lão Gillenormand: Lão Gillenormand chuẩn bị một đám cưới thật hoành tráng cho cháu trai.

Quyển 2: Đêm không người ngủ (2 chương)

Đêm dằn xé tâm tư của Jean Valjean trước ngày cưới của con gái.

Chương 1: Đêm 16 tháng 2 năm 1833: Đêm trước ngày cưới của Cosette, Jean Valjean trằn trọc không ngủ. Ông phải đối mặt với nỗi cô đơn cùng cực khi từ đây Cosette sẽ thuộc về người khác.

Chương 2: Đấu tranh đạo đức: Valjean dằn xé giữa việc tiếp tục sống chung với Cosette dưới danh nghĩa người cha giả, hay phải tự thú quá khứ cựu tù khổ sai với Marius để giữ sự trung thực.

Quyển 3: Đêm đám cưới (4 chương)

Đám cưới rực rỡ và sự rút lui thầm lặng của Jean Valjean.

Chương 1: Đám cưới rực rỡ: Đám cưới của Marius và Cosette diễn ra trong sự hân hoan, lộng lẫy tại Paris.

Chương 2: Jean Valjean vắng mặt: Valjean viện lý do bị đau tay (bị thương từ vết nung đỏ ở nhà trọ Gorbeau) để không phải ký tên vào giấy tờ kết hôn với danh nghĩa cha ruột.

Chương 3: Nỗi đau ẩn giấu: Giữa tiếng cười ngập tràn, Valjean âm thầm rút về căn phòng nhỏ của mình, ôm lấy những kỷ niệm xưa của Cosette mà khóc.

Chương 4: Ngày hôm sau: Valjean đến mừng cưới nhưng từ chối ở lại chung sống với hai vợ chồng trẻ.

Quyển 4: Sự đắng cay dai dẳng (2 chương)

Jean Valjean tự thú sự thật với Marius.

Chương 1: Cuộc nói chuyện bí mật: Valjean gặp riêng Marius và tự thú toàn bộ sự thật: ông là cựu tù khổ sai Jean Valjean, không phải cha ruột của Cosette và đang trốn lệnh truy nã.

Chương 2: Sự xa cách gượng gạo: Marius bàng hoàng và bắt đầu có sự hoài nghi, lạnh nhạt với Valjean. Dù tôn trọng sự trung thực của Valjean, Marius vẫn lo sợ quá khứ tội phạm của ông sẽ làm ảnh hưởng đến danh tiếng của Cosette.

Quyển 5: Ánh sáng cuối đường (8 chương)

Sự cô lập dần dần và nỗi đau cô đơn của Jean Valjean.

Chương 1: Căn phòng dưới tầng hầm: Marius thu xếp để Valjean gặp Cosette hàng ngày trong căn phòng khách ướt lạnh ở tầng hầm, không cho gặp ở phòng sinh hoạt chính.

Chương 2: Những cuộc thăm ngắn dần: Sự tiếp đón lạnh nhạt của Marius khiến những chuyến thăm của Valjean ngắn dần. Cosette dù yêu cha nhưng vô tư không nhận ra sự xa cách này.

Chương 3: Sự biến mất của chiếc ghế: Chiếc ghế êm ái của Valjean bị cất đi, những đốm lửa sưởi bị dập tắt, dấu hiệu cho thấy ông không còn được chào đón.

Chương 4: Sự rút lui tự nguyện: Valjean quyết định dừng hẳn các chuyến thăm vì không muốn làm Marius khó xử.

Chương 5: Nỗi đau cô đơn: Valjean sống thui thui một mình trong căn hộ nghèo túng, sức khỏe kiệt huệ vì thương nhớ Cosette.

Chương 6: Chiếc vali nhỏ: Valjean lấy ra chiếc vali nhỏ chứa những bộ quần áo trẻ con đầu tiên của Cosette mà ông đã gìn giữ suốt bao năm.

Chương 7: Sự ngã xuống: Valjean ốm nặng, không còn đủ sức lực để rời khỏi giường.

Chương 8: Viết lá thư cuối cùng: Valjean run rẩy viết lại những lời dặn dò và cách quản lý số tiền hồi môn cho Cosette.

Quyển 6: Chú bé Gavroche (2 chương)

Ngoại đề khép lại số phận của những đứa trẻ dòng họ Thénardier.

Chương 1: Những đứa trẻ bị bỏ rơi: Số phận bi thảm của hai đứa em nhỏ của Gavroche sau khi Gavroche chết trên chiến lũy.

Chương 2: Sự phiêu bạt của xã hội: Tác giả xót xa cho những kiếp người nhỏ bé bị lãng quên giữa lòng Paris phồn hoa.

Quyển 7: Mặt tối của sự thật (2 chương)

Thénardier xuất hiện tống tiền và làm sáng tỏ sự thật.

Chương 1: Thénardier giả dạng: Thénardier hóa trang đến gặp Marius nhằm "bán" thông tin tố cáo Jean Valjean là kẻ trộm tiền thị trấn và là kẻ sát nhân đã giết người cõng xác trong cống ngầm.

Chương 2: Sự thật phát lộ: Thénardier trưng ra mảnh áo xé rách của nạn nhân trong cống ngầm để làm bằng chứng. Marius bàng hoàng nhận ra mảnh áo đó khớp hoàn toàn với chiếc áo anh mặc đêm bị thương trên chiến lũy! Marius nhận ra: Jean Valjean chính là người hùng đã cứu mạng mình, và ông không hề giết người hay trộm tiền như lời đồn.

Quyển 8: Ánh sáng rực rỡ (9 chương)

Sự hối hận của Marius và cuộc đoàn tụ muộn màng.

Chương 1: Đuổi Thénardier: Marius ném tiền đuổi gã Thénardier đê tiện đi (Thénardier sang Mỹ và trở thành kẻ buôn nô lệ).

Chương 2: Chạy đua với thời gian: Marius vội vã kể lại toàn bộ sự thật cho Cosette. Cả hai vợ chồng khóc nức nở và lao ra xe ngựa chạy đến nhà Jean Valjean.

Chương 3: Trên giường bệnh: Jean Valjean đang nằm hấp hối một mình thì cửa phòng mở ra. Cosette và Marius ập vào, quỳ xuống ôm lấy ông xin lỗi trong nước mắt.

Chương 4: Niềm hạnh phúc tột cùng: Valjean vỡ òa hạnh phúc khi thấy con gái và được Marius gọi là "Cha". Ông cảm thấy mọi đau khổ trong đời đều được đền đáp.

Chương 5: Lời trối trăn: Valjean dặn dò hai con phải luôn yêu thương nhau và tha thứ cho kẻ thù.

Chương 6: Cặp chân nến bạc: Valjean chỉ tay về phía hai chiếc chân nến bằng bạc của Giám mục Myriel đang cháy sáng trên bàn và trao lại nó cho Cosette.

Chương 7: Nụ cười thanh thản: Valjean cảm nhận được sự hiện diện của Đức Cha Myriel và Fantine đang mỉm cười đón ông ở trên trời.

Chương 8: Linh hồn thăng hoa: Jean Valjean trút hơi thở cuối cùng trong sự thanh thản tuyệt đối bên vòng tay của Cosette và Marius.

Chương 9: Tấm bia đá không tên: Tác giả mô tả ngôi mộ đơn sơ của Jean Valjean tại nghĩa trang Père-Lachaise, trên mặt đá phẳng lặng chỉ có vài dòng chữ viết bằng phấn đã mờ theo thời gian.

Quyển 9: Dòng chữ xóa mờ (1 chương)

Chương 1: Bài thơ trên tấm bia đá: Tác phẩm kết thúc bằng bốn câu thơ ngắn khắc họa số phận của Jean Valjean – ông sống, ông yêu thương, ông đau khổ và ông ra đi bình yên như quy luật tự nhiên của đêm tối nhường chỗ cho ngày mới.

"Ông đã chết. Cuộc đời ông diễn ra đơn giản:
Ông sống khi mất đi thiên thần của mình;
Chuyện xảy ra tự nhiên như đêm về tắt nắng,
Khi ngày tàn, đêm xuống là lẽ thường."

....

Bài liên quan:

Không có nhận xét nào: