Thuỷ Hử đã được dịch và phát hành tại Việt Nam từ hàng trăm năm qua, và vẫn đang được liên tục tái bản. Ảnh trên là bìa sách Thuỷ Hử tập 1 (gớm 2 tập) do Nhà xuất bản Văn học phát hành năm 2026 (minh hoạ)
Trần Hồng Phong
Thủy Hử của Thi Nại Am là một trong bốn kiệt tác của văn học cổ điển Trung Hoa, không hề xa lạ với người yêu văn học tại Việt Nam. Tác phẩm lấy bối cảnh thời Bắc Tống giai đoạn "thối nát", phản ánh sâu sắc hiện thực "quan bức dân phản" thông qua hành trình tụ nghĩa của 108 hảo hán tại đầm lầy Lương Sơn Bạc. Bằng ngòi bút khắc họa nhân vật bậc thầy và ngôn ngữ bạch thoại sinh động, tác giả đã dựng lên những hình tượng bất hủ như Võ Tòng, Lâm Xung, Lỗ Trí Thâm. Mang tinh thần "Thế thiên hành đạo", Thủy Hử không chỉ là bài ca hào hùng về nghĩa khí giang hồ mà còn là khúc tráng ca đầy bi kịch về số phận con người trước sự nghiệt ngã của thời đại.
* Tóm tắt chi tiết từng hồi
Tác giả và Quá trình sáng tác
* Tác giả: Sự bí ẩn của những cái tên
Cho đến nay, quyền tác giả của Thủy Hử vẫn là một đề tài tranh luận học thuật chưa có hồi kết. Tuy nhiên, giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là:
- Thi Nại Am (chủ biên): Ông sống vào cuối thời Nguyên đầu thời Minh. Là người đặt nền móng cốt truyện, hệ thống hóa các nhân vật và viết nên những chương hồi đầu tiên.
- La Quán Trung (học trò): Tác giả của Tam Quốc Diễn Nghĩa. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng ông là người đã chỉnh lý, biên soạn lại và viết tiếp các hồi sau (giai đoạn Chiêu an, chinh phạt) dựa trên bản thảo của thầy mình.
Cho đến nay, quyền tác giả của Thủy Hử vẫn là một đề tài tranh luận học thuật chưa có hồi kết. Tuy nhiên, giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là:
- Thi Nại Am (chủ biên): Ông sống vào cuối thời Nguyên đầu thời Minh. Là người đặt nền móng cốt truyện, hệ thống hóa các nhân vật và viết nên những chương hồi đầu tiên.
- La Quán Trung (học trò): Tác giả của Tam Quốc Diễn Nghĩa. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng ông là người đã chỉnh lý, biên soạn lại và viết tiếp các hồi sau (giai đoạn Chiêu an, chinh phạt) dựa trên bản thảo của thầy mình.
* Từ dã sử đến danh tác
Thủy Hử không phải là tác phẩm được hư cấu hoàn toàn trong phòng văn, mà là kết quả của một quá trình bồi đắp văn hóa kéo dài hàng trăm năm:
- Cốt lõi lịch sử: Dựa trên sự kiện có thật về cuộc khởi nghĩa của Tống Giang cùng 36 thủ lĩnh tại vùng Sơn Đông vào thời vua Tống Huy Tông (cuối thời Bắc Tống, đầu thế kỷ XII).
- Giai thoại dân gian: Trong suốt thời Nam Tống và nhà Nguyên, câu chuyện về các anh hùng Lương Sơn được lưu truyền rộng rãi qua thể loại kể chuyện dân gian (Thoại bản) và kịch nghệ (Tạp kịch).
- Chỉnh lý đỉnh cao: Đến thế kỷ XIV, Thi Nại Am và La Quán Trung đã gom nhặt, gọt giũa và nâng tầm các chất liệu dân gian thô sơ này thành một bộ tiểu thuyết chương hồi đồ sộ, có cấu trúc chặt chẽ và ngôn ngữ văn xuôi bạch thoại điêu luyện.
Thủy Hử không phải là tác phẩm được hư cấu hoàn toàn trong phòng văn, mà là kết quả của một quá trình bồi đắp văn hóa kéo dài hàng trăm năm:
- Cốt lõi lịch sử: Dựa trên sự kiện có thật về cuộc khởi nghĩa của Tống Giang cùng 36 thủ lĩnh tại vùng Sơn Đông vào thời vua Tống Huy Tông (cuối thời Bắc Tống, đầu thế kỷ XII).
- Giai thoại dân gian: Trong suốt thời Nam Tống và nhà Nguyên, câu chuyện về các anh hùng Lương Sơn được lưu truyền rộng rãi qua thể loại kể chuyện dân gian (Thoại bản) và kịch nghệ (Tạp kịch).
- Chỉnh lý đỉnh cao: Đến thế kỷ XIV, Thi Nại Am và La Quán Trung đã gom nhặt, gọt giũa và nâng tầm các chất liệu dân gian thô sơ này thành một bộ tiểu thuyết chương hồi đồ sộ, có cấu trúc chặt chẽ và ngôn ngữ văn xuôi bạch thoại điêu luyện.
Nội dung tác phẩm
Bản chất cốt truyện của Thủy Hử có thể khái quát qua câu khẩu hiệu: "Quan bức dân phản" (Quan lại áp bức, người dân phải đứng lên phản kháng). Toàn bộ tác phẩm được chia làm hai giai đoạn lớn:
* Giai đoạn tụ nghĩa (Hồi 1 – 70):
Bản chất cốt truyện của Thủy Hử có thể khái quát qua câu khẩu hiệu: "Quan bức dân phản" (Quan lại áp bức, người dân phải đứng lên phản kháng). Toàn bộ tác phẩm được chia làm hai giai đoạn lớn:
* Giai đoạn tụ nghĩa (Hồi 1 – 70):
Khắc họa bi kịch cá nhân của các hảo hán đến từ mọi tầng lớp xã hội (giáo đầu cấm quân như Lâm Xung, võ quan như Lỗ Trí Thâm, Dương Chí, sai nha như Vũ Tòng, hay thảo khấu, ngư dân). Điểm chung của họ là bị cường quyền và các gian thần (Cao Cầu, Sái Kinh) dồn vào đường cùng. Họ lần lượt tụ họp về đầm lầy Lương Sơn Bạc (Sơn Đông), cùng thề sống chết, treo đại kỳ "Thế Thiên Hành Đạo" (Thay trời hành đạo).
* Giai đoạn chiêu an và bi kịch ly tán (Hồi 71 – hết):
* Giai đoạn chiêu an và bi kịch ly tán (Hồi 71 – hết):
Dưới sự dẫn dắt của thủ lĩnh Tống Giang, nghĩa quân chọn con đường nhận chiêu an từ triều đình để cống hiến cho tổ quốc. Họ bị các gian thần lợi dụng, điều động đi viễn chinh đánh nước Liêu và bình định các cuộc phản loạn khác (Phương Lạp). Trận chiến sinh tử với Phương Lạp ở phương Nam khiến Lương Sơn tổn thất nặng nề (hơn 70 anh hùng tử trận). Những người sống sót trở về tiếp tục bị bọn gian thần hãm hại, ban rượu độc. Tác phẩm khép lại trong nấm mồ chung và sự u uất của tình huynh đệ.
Giá trị Nội dung và Nghệ thuật
* Giá trị Nội dung
- Bức tranh hiện thực tàn khốc: Tác phẩm vạch trần sự thối nát, xa hoa của vương triều Bắc Tống; sự lộng quyền của tầng lớp quan lại và nỗi thống khổ của bách tính.
- Bài ca nghĩa khí giang hồ: Tôn vinh tinh thần "trọng nghĩa khinh tài", xả thân vì huynh đệ, bảo vệ người yếu thế.
- Tấn bi kịch tư tưởng: Thể hiện sự bế tắc của người nông dân và trí thức thời bấy giờ khi không thể tìm ra lối thoát: Làm giặc thì bất trung, phò tá triều đình thối nát thì rước lấy diệt vong.
- Bức tranh hiện thực tàn khốc: Tác phẩm vạch trần sự thối nát, xa hoa của vương triều Bắc Tống; sự lộng quyền của tầng lớp quan lại và nỗi thống khổ của bách tính.
- Bài ca nghĩa khí giang hồ: Tôn vinh tinh thần "trọng nghĩa khinh tài", xả thân vì huynh đệ, bảo vệ người yếu thế.
- Tấn bi kịch tư tưởng: Thể hiện sự bế tắc của người nông dân và trí thức thời bấy giờ khi không thể tìm ra lối thoát: Làm giặc thì bất trung, phò tá triều đình thối nát thì rước lấy diệt vong.
* Giá trị Nghệ thuật
- Nghệ thuật khắc họa nhân vật bậc thầy: 108 anh hùng, không ai giống ai. Chỉ bằng vài nét chấm phá qua hành động và lời thoại, tác giả đã tạo nên những hình tượng bất hủ: một Lỗ Trí Thâm thô lỗ nhưng từ bi, một Vũ Tòng hào hùng cương trực, một Lâm Xung nhẫn nhục chịu đựng.
- Ngôn ngữ bạch thoại sinh động: Sử dụng ngôn ngữ nói của quần chúng nhân dân một cách uyển chuyển, giàu tính nhạc và đầy sức gợi, đặt nền móng cho sự phát triển của tiểu thuyết văn xuôi Trung Hoa.
- Kết cấu chương hồi kịch tính: Các tình tiết được thắt nút, mở nút liên tục, tạo nên những cao trào nghẹt thở (Vũ Tòng đả hổ, Lâm Giáo Đầu tuyết dạ giết địch, Trận đánh Chúc Gia Trang...).
- Nghệ thuật khắc họa nhân vật bậc thầy: 108 anh hùng, không ai giống ai. Chỉ bằng vài nét chấm phá qua hành động và lời thoại, tác giả đã tạo nên những hình tượng bất hủ: một Lỗ Trí Thâm thô lỗ nhưng từ bi, một Vũ Tòng hào hùng cương trực, một Lâm Xung nhẫn nhục chịu đựng.
- Ngôn ngữ bạch thoại sinh động: Sử dụng ngôn ngữ nói của quần chúng nhân dân một cách uyển chuyển, giàu tính nhạc và đầy sức gợi, đặt nền móng cho sự phát triển của tiểu thuyết văn xuôi Trung Hoa.
- Kết cấu chương hồi kịch tính: Các tình tiết được thắt nút, mở nút liên tục, tạo nên những cao trào nghẹt thở (Vũ Tòng đả hổ, Lâm Giáo Đầu tuyết dạ giết địch, Trận đánh Chúc Gia Trang...).
Danh tiếng và Ảnh hưởng
* Danh tiếng vang dội
Một trong Tứ đại danh tác: Sánh ngang cùng Tam Quốc Diễn Nghĩa, Tây Du Ký và Hồng Lâu Mộng tạo nên đỉnh cao học thuật văn học Trung Quốc.
* Sự công nhận của giới phê bình:
Một trong Tứ đại danh tác: Sánh ngang cùng Tam Quốc Diễn Nghĩa, Tây Du Ký và Hồng Lâu Mộng tạo nên đỉnh cao học thuật văn học Trung Quốc.
* Sự công nhận của giới phê bình:
Nhà phê bình văn học lỗi lạc thời Minh - Thanh là Kim Thánh Thán đã xếp Thủy Hử vào hàng "Đệ ngũ tài tử thư" (Sách của người tài tử thứ năm), khen ngợi nghệ thuật viết văn của Thi Nại Am là "đạt đến độ hóa cảnh".
* Ảnh hưởng sâu rộng
Đối với văn học và văn hóa: Thủy Hử khai sinh ra dòng tiểu thuyết "hiệp nghĩa" (sau này tiến hóa thành truyện kiếm hiệp của Kim Dung, Cổ Long). Khái niệm "Lương Sơn Bạc" trở thành danh từ chung trong tiếng Trung để chỉ những nơi tụ họp của các anh hùng, hào kiệt.
Đối với đời sống xã hội: Tinh thần phản kháng của tác phẩm mạnh mẽ đến mức vào thời nhà Minh và nhà Thanh, cuốn sách này nhiều lần bị liệt vào danh sách "Cấm thư" vì triều đình sợ dân chúng đọc xong sẽ nổi dậy làm loạn. Dân gian có câu: "Già không đọc Tam Quốc, trẻ không đọc Thủy Hử" (vì sợ người trẻ xem xong sẽ nhiễm tính khí nóng nảy, thích làm loạn).
* Sức sống trong nghệ thuật hiện đại:
Đối với văn học và văn hóa: Thủy Hử khai sinh ra dòng tiểu thuyết "hiệp nghĩa" (sau này tiến hóa thành truyện kiếm hiệp của Kim Dung, Cổ Long). Khái niệm "Lương Sơn Bạc" trở thành danh từ chung trong tiếng Trung để chỉ những nơi tụ họp của các anh hùng, hào kiệt.
Đối với đời sống xã hội: Tinh thần phản kháng của tác phẩm mạnh mẽ đến mức vào thời nhà Minh và nhà Thanh, cuốn sách này nhiều lần bị liệt vào danh sách "Cấm thư" vì triều đình sợ dân chúng đọc xong sẽ nổi dậy làm loạn. Dân gian có câu: "Già không đọc Tam Quốc, trẻ không đọc Thủy Hử" (vì sợ người trẻ xem xong sẽ nhiễm tính khí nóng nảy, thích làm loạn).
* Sức sống trong nghệ thuật hiện đại:
Tác phẩm là nguồn cảm hứng bất tận cho hội họa, âm nhạc, nghệ thuật sân khấu (Kinh kịch), các bộ phim truyền hình kinh điển (bản 1998, bản 2011) và các tựa game chiến thuật, nhập vai trên toàn thế giới.
Thủy Hử không đơn thuần là câu chuyện về những người hùng tụ nghĩa xưng vương. Điểm đắt giá nhất của tác phẩm nằm ở nửa sau — khi tác giả dám đẩy các nhân vật của mình vào bi kịch hiện thực khốc liệt, biến một câu chuyện phiêu lưu giang hồ thành một khúc tráng ca đầy chiêm nghiệm về lòng trung hiếu, số phận con người và sự vô tình của bánh xe lịch sử.
......
Thủy Hử không đơn thuần là câu chuyện về những người hùng tụ nghĩa xưng vương. Điểm đắt giá nhất của tác phẩm nằm ở nửa sau — khi tác giả dám đẩy các nhân vật của mình vào bi kịch hiện thực khốc liệt, biến một câu chuyện phiêu lưu giang hồ thành một khúc tráng ca đầy chiêm nghiệm về lòng trung hiếu, số phận con người và sự vô tình của bánh xe lịch sử.
......
Thuỷ Hử tại Việt Nam và trên thế giới
Sức sống của Thủy Hử không chỉ dừng lại ở biên giới quốc gia hay trên những trang sách cổ, mà đã lan tỏa mạnh mẽ ra toàn cầu thông qua các bản dịch ngôn ngữ và các tác phẩm điện ảnh kinh điển.
Sức sống của Thủy Hử không chỉ dừng lại ở biên giới quốc gia hay trên những trang sách cổ, mà đã lan tỏa mạnh mẽ ra toàn cầu thông qua các bản dịch ngôn ngữ và các tác phẩm điện ảnh kinh điển.
Dịch thuật và phát hành
* Tại Việt Nam: Sức hút từ những bản dịch đầu tiên
Người Việt Nam từ lâu đã quen thuộc với các nhân vật Lương Sơn nhờ sự giao thoa văn hóa sâu sắc. Trước khi có bản dịch chữ quốc ngữ, Thủy Hử đã được lưu hành tại Việt Nam qua các bản chữ Hán và chữ Nôm.
Những bản dịch quốc ngữ đầu tiên: Vào đầu thế kỷ XX, trào lưu dịch thuật tiểu thuyết chương hồi bùng nổ. Thủy Hử được dịch và đăng tải nhiều kỳ trên các báo chí Nam Kỳ và Đông Dương. Một trong những bản dịch trọn vẹn và có tiếng vang sớm nhất thuộc về dịch giả Á Nam Trần Tuấn Khải.
Bản dịch kinh điển của Á Nam Trần Tuấn Khải: Ông chọn dịch từ bản 70 hồi của Kim Thánh Thán. Lối hành văn mang hơi hướng biền ngẫu, nhịp điệu uyển chuyển và đậm chất văn học truyền thống của Trần Tuấn Khải đã giúp Thủy Hử đi sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ độc giả Việt Nam.
Các bản dịch 120 hồi sau này: Để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu trọn vẹn số phận hảo hán (phần hậu Chiêu An), nhiều dịch giả khác như Nguyễn Đức Hiền, hay các nhóm dịch thuật sau này đã cho ra mắt trọn bộ 120 hồi, giúp độc giả tiếp cận toàn diện kiệt tác này.
Người Việt Nam từ lâu đã quen thuộc với các nhân vật Lương Sơn nhờ sự giao thoa văn hóa sâu sắc. Trước khi có bản dịch chữ quốc ngữ, Thủy Hử đã được lưu hành tại Việt Nam qua các bản chữ Hán và chữ Nôm.
Những bản dịch quốc ngữ đầu tiên: Vào đầu thế kỷ XX, trào lưu dịch thuật tiểu thuyết chương hồi bùng nổ. Thủy Hử được dịch và đăng tải nhiều kỳ trên các báo chí Nam Kỳ và Đông Dương. Một trong những bản dịch trọn vẹn và có tiếng vang sớm nhất thuộc về dịch giả Á Nam Trần Tuấn Khải.
Bản dịch kinh điển của Á Nam Trần Tuấn Khải: Ông chọn dịch từ bản 70 hồi của Kim Thánh Thán. Lối hành văn mang hơi hướng biền ngẫu, nhịp điệu uyển chuyển và đậm chất văn học truyền thống của Trần Tuấn Khải đã giúp Thủy Hử đi sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ độc giả Việt Nam.
Các bản dịch 120 hồi sau này: Để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu trọn vẹn số phận hảo hán (phần hậu Chiêu An), nhiều dịch giả khác như Nguyễn Đức Hiền, hay các nhóm dịch thuật sau này đã cho ra mắt trọn bộ 120 hồi, giúp độc giả tiếp cận toàn diện kiệt tác này.
* Từ Đông Á đến phương Tây
Thủy Hử là tác phẩm có số phận dịch thuật rất thú vị trên trường quốc tế:
Tại khu vực Đông Á: Nhật Bản và Triều Tiên là những quốc gia đầu tiên dịch Thủy Hử. Tại Nhật, tác phẩm được dịch từ thời Edo và có sức ảnh hưởng khủng khiếp đến văn hóa Phù Tang, thậm chí khơi mào cho làn sóng tranh khắc gỗ Ukiyo-e vẽ hình xăm của các hảo hán Lương Sơn.
Tiến ra phương Tây: Bản dịch tiếng Anh nổi tiếng nhất mang tên "All Men Are Brothers" (Tất cả con người đều là anh em) do nữ văn sĩ đoạt giải Nobel Pearl S. Buck dịch và xuất bản năm 1933. Tên gọi này dịch thoát ý từ câu nói kinh điển trong truyện: "Tứ hải giai huynh đệ" (Bốn bể đều là anh em). Sau đó, một bản dịch đầy đủ mang tính học thuật cao hơn mang tên "The Marshes of Mount Liang" của John Dent-Young cũng được ra mắt, giúp độc giả phương Tây hiểu sâu hơn về bối cảnh phong kiến Trung Hoa.
Thủy Hử là tác phẩm có số phận dịch thuật rất thú vị trên trường quốc tế:
Tại khu vực Đông Á: Nhật Bản và Triều Tiên là những quốc gia đầu tiên dịch Thủy Hử. Tại Nhật, tác phẩm được dịch từ thời Edo và có sức ảnh hưởng khủng khiếp đến văn hóa Phù Tang, thậm chí khơi mào cho làn sóng tranh khắc gỗ Ukiyo-e vẽ hình xăm của các hảo hán Lương Sơn.
Tiến ra phương Tây: Bản dịch tiếng Anh nổi tiếng nhất mang tên "All Men Are Brothers" (Tất cả con người đều là anh em) do nữ văn sĩ đoạt giải Nobel Pearl S. Buck dịch và xuất bản năm 1933. Tên gọi này dịch thoát ý từ câu nói kinh điển trong truyện: "Tứ hải giai huynh đệ" (Bốn bể đều là anh em). Sau đó, một bản dịch đầy đủ mang tính học thuật cao hơn mang tên "The Marshes of Mount Liang" của John Dent-Young cũng được ra mắt, giúp độc giả phương Tây hiểu sâu hơn về bối cảnh phong kiến Trung Hoa.
Tác phẩm điện ảnh và truyền hình tiêu biểu
Bên cạnh văn học, Thủy Hử là mỏ vàng chất liệu cho ngành nghệ thuật thứ bảy với rất nhiều phiên bản chuyển thể:
Bên cạnh văn học, Thủy Hử là mỏ vàng chất liệu cho ngành nghệ thuật thứ bảy với rất nhiều phiên bản chuyển thể:
* Các phiên bản truyền hình kinh điển
- Thủy Hử 1998 (Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc - CCTV): Đây được coi là phiên bản truyền hình chuẩn mực và kinh điển nhất. Phim giữ được cái "hồn" hoang dã, thô ráp, nghĩa khí nhưng bi tráng của nguyên tác. Ca khúc chủ đề "Hảo hán ca" qua giọng hát điêu luyện của Lưu Hoan đã trở thành giai điệu bất hủ.
- Tân Thủy Hử 2011: Phiên bản này hiện đại hóa về mặt kỹ xảo, phục trang và đi sâu hơn vào tâm lý nhân vật. Điểm cộng lớn của bản 2011 là dành nhiều thời lượng để khắc họa trọn vẹn đại chiến Phương Lạp và cái kết bi thảm của từng hảo hán, điều mà bản 1998 làm tương đối nhanh.
Màn ảnh rộng (Điện ảnh)
Các bộ phim lẻ của Shaw Brothers (Hồng Kông) thập niên 70: Do đạo diễn Trương Triệt thực hiện, tập trung vào võ thuật cương mãnh và tinh thần nam nhi, tiêu biểu như Thủy Hử (1972), Đãng Khấu Chí (1975).
- Các phần phim ngoại truyện (Side Stories): Điện ảnh hiện đại thường không chuyển thể toàn bộ 108 anh hùng vì thời lượng giới hạn, thay vào đó họ tập trung làm phim lẻ về các nhân vật ăn khách như Vũ Tòng, Lâm Xung, Lý Quỳ hay Yến Thanh (ví dụ các ngoại truyện võ thuật ra mắt gần đây tập trung vào một lát cắt cụ thể của nhân vật).
- Thủy Hử 1998 (Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc - CCTV): Đây được coi là phiên bản truyền hình chuẩn mực và kinh điển nhất. Phim giữ được cái "hồn" hoang dã, thô ráp, nghĩa khí nhưng bi tráng của nguyên tác. Ca khúc chủ đề "Hảo hán ca" qua giọng hát điêu luyện của Lưu Hoan đã trở thành giai điệu bất hủ.
- Tân Thủy Hử 2011: Phiên bản này hiện đại hóa về mặt kỹ xảo, phục trang và đi sâu hơn vào tâm lý nhân vật. Điểm cộng lớn của bản 2011 là dành nhiều thời lượng để khắc họa trọn vẹn đại chiến Phương Lạp và cái kết bi thảm của từng hảo hán, điều mà bản 1998 làm tương đối nhanh.
Màn ảnh rộng (Điện ảnh)
Các bộ phim lẻ của Shaw Brothers (Hồng Kông) thập niên 70: Do đạo diễn Trương Triệt thực hiện, tập trung vào võ thuật cương mãnh và tinh thần nam nhi, tiêu biểu như Thủy Hử (1972), Đãng Khấu Chí (1975).
- Các phần phim ngoại truyện (Side Stories): Điện ảnh hiện đại thường không chuyển thể toàn bộ 108 anh hùng vì thời lượng giới hạn, thay vào đó họ tập trung làm phim lẻ về các nhân vật ăn khách như Vũ Tòng, Lâm Xung, Lý Quỳ hay Yến Thanh (ví dụ các ngoại truyện võ thuật ra mắt gần đây tập trung vào một lát cắt cụ thể của nhân vật).
Đánh giá, Cảm nhận
Thủy Hử sở dĩ có sức sống bền bỉ hàng trăm năm qua là bởi nó chạm vào những tầng sâu nhất trong bản ngã con người và xã hội.
* Tôn vinh nghĩa khí:
Thủy Hử sở dĩ có sức sống bền bỉ hàng trăm năm qua là bởi nó chạm vào những tầng sâu nhất trong bản ngã con người và xã hội.
* Tôn vinh nghĩa khí:
Tác phẩm xây dựng một xã hội thu nhỏ tuyệt đẹp ở Lương Sơn Bạc – nơi không phân biệt xuất thân quan lại hay thảo dân, tất cả ngồi chung một bàn, ăn miếng thịt lớn, uống bát rượu đầy. Khát vọng bình đẳng và tinh thần bảo vệ kẻ yếu của họ là đốm lửa sáng giữa đêm đen phong kiến.
* Tấn bi kịch mang tính thời đại:
* Tấn bi kịch mang tính thời đại:
Điểm đắt giá nhất của tác phẩm không nằm ở những chiến công dẹp loạn, mà nằm ở sự bất lực mang tính hệ thống. Tống Giang đại diện cho tầng lớp trí thức cũ: dù bị triều đình ruồng rẫy, trong lòng vẫn canh cánh tư tưởng "trung quân". Chính sự thỏa hiệp, trung thành một cách mù quáng với một bộ máy cai trị mục nát đã đẩy toàn bộ huynh đệ vào bi kịch diệt vong.
Nhìn một cách tổng thể, Thủy Hử không phải là một cuốn truyện giải trí ca ngợi những kẻ làm loạn. Đó là một bức tranh hiện thực tàn nhẫn, một bài học lịch sử đắt giá về lý tưởng, sự lựa chọn và cái giá của lòng trung nghĩa đặt sai chỗ. Bản thân tác phẩm giống như một vò rượu đậm vị: ngụm đầu tiên thấy hào sảng, phấn khích, nhưng dư vị cuối cùng lại đắng ngắt và cay cay nơi sống mũi.
......
Tóm tắt từng hồi
Hồi 1: Làng Hồng Mục, Hồng thái úy thả yêu ma
Tóm tắt: Đời vua Tống Nhân Tông, dịch bệnh hoành hành khắp nơi. Triều đình sai Thái úy Hồng Tín lên núi Long Hổ cầu xin Trương Thiên Sư xuống núi trừ dịch. Khi lên núi, Hồng Tín bất chấp lời can ngăn của các đạo sĩ, vì tò mò đã ép mở "Phục Ma điện" – nơi phong ấn các thế lực tà ma. Bản bia đá đổ, một luồng ánh sáng đen vọt lên trời, giải thoát cho 108 vị tinh tú (36 vị Thiên Cương, 72 vị Địa Sát) hạ phàm. Đây chính là tiền thân của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc sau này.
* Lời kết về tấn bi kịch mang tên "Trung Nghĩa"
Đoạn kết của Thủy Hử từ hồi 71 đến 120 phản ánh sự xung đột sâu sắc giữa chính nghĩa giang hồ và cường quyền phong kiến. Sai lầm lớn nhất của Tống Giang là đánh đồng khái niệm "Ái quốc" (Yêu nước) với "Trung quân" (Trung thành với một triều đình đã thối nát). Khát vọng được ghi danh vào sử sách, muốn "rửa vết chàm giặc cỏ" đã khiến ông đẩy hàng vạn sinh mạng huynh đệ vào chỗ chết trong các cuộc chiến nội can. Cái chết u uất của Ngô Dụng, Hoa Vinh hay việc tự tay Tống Giang đầu độc Lý Quỳ là cái kết cay đắng nhưng logic: Những người anh hùng từng làm đảo điên triều đình, cuối cùng lại tự trói mình bằng sợi dây vô hình của tư tưởng phong kiến.
.....
Nhìn một cách tổng thể, Thủy Hử không phải là một cuốn truyện giải trí ca ngợi những kẻ làm loạn. Đó là một bức tranh hiện thực tàn nhẫn, một bài học lịch sử đắt giá về lý tưởng, sự lựa chọn và cái giá của lòng trung nghĩa đặt sai chỗ. Bản thân tác phẩm giống như một vò rượu đậm vị: ngụm đầu tiên thấy hào sảng, phấn khích, nhưng dư vị cuối cùng lại đắng ngắt và cay cay nơi sống mũi.
......
Tóm tắt từng hồi
Hồi 1: Làng Hồng Mục, Hồng thái úy thả yêu ma
Tóm tắt: Đời vua Tống Nhân Tông, dịch bệnh hoành hành khắp nơi. Triều đình sai Thái úy Hồng Tín lên núi Long Hổ cầu xin Trương Thiên Sư xuống núi trừ dịch. Khi lên núi, Hồng Tín bất chấp lời can ngăn của các đạo sĩ, vì tò mò đã ép mở "Phục Ma điện" – nơi phong ấn các thế lực tà ma. Bản bia đá đổ, một luồng ánh sáng đen vọt lên trời, giải thoát cho 108 vị tinh tú (36 vị Thiên Cương, 72 vị Địa Sát) hạ phàm. Đây chính là tiền thân của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc sau này.
Hồi 2: Vương giáo đầu trốn sang Diên An phủ; Cửu Văn Long đại náo làng Sử Gia
Tóm tắt: Câu chuyện chuyển sang thời Tống Huy Tông. Đoan Vương lên ngôi vua, sủng ái gã lêu lổng có tài đá cầu là Cao Cầu, phong hắn làm Điện súy Thái úy. Cao Cầu ghi hận Vương Tiến (do cha Vương Tiến từng đánh hắn), liền tìm cách hãm hại. Vương Tiến phải dẫn mẹ bỏ trốn sang Diên An. Trên đường đi, họ ghé qua Sử Gia Trang. Tại đây, Vương Tiến đã nhận thiếu gia Sử Tiến (người xăm 9 con rồng trên mình, biệt hiệu Cửu Văn Long) làm học trò và truyền dạy thập bát ban võ nghệ tinh thông.
Tóm tắt: Câu chuyện chuyển sang thời Tống Huy Tông. Đoan Vương lên ngôi vua, sủng ái gã lêu lổng có tài đá cầu là Cao Cầu, phong hắn làm Điện súy Thái úy. Cao Cầu ghi hận Vương Tiến (do cha Vương Tiến từng đánh hắn), liền tìm cách hãm hại. Vương Tiến phải dẫn mẹ bỏ trốn sang Diên An. Trên đường đi, họ ghé qua Sử Gia Trang. Tại đây, Vương Tiến đã nhận thiếu gia Sử Tiến (người xăm 9 con rồng trên mình, biệt hiệu Cửu Văn Long) làm học trò và truyền dạy thập bát ban võ nghệ tinh thông.
Hồi 3: Sử Đại Lang đêm tối bỏ thôn Hoa Âm; Lỗ Đề Hạt quyền đả Trấn Quan Tây
Tóm tắt: Sử Tiến kết giao với các hảo hán núi Thiếu Hoa gồm Chu Vũ, Trần Đạt, Dương Xuân. Việc này bị phát giác, quan quân đến vây bắt, Sử Tiến phải đốt trang viên rồi bỏ trốn. Trên đường đi tìm sư phụ Vương Tiến, Sử Tiến gặp và kết bái huynh đệ với Đề hạt Lỗ Đạt (sau này là Lỗ Trí Thâm) tại Vị Châu. Lỗ Đạt nghe giãi bày từ cha con Kim Thúy Liên về việc bị ác bá Trịnh Đồ (biệt hiệu Trấn Quan Tây) ức hiếp, cưỡng đoạt. Quá bất bình, Lỗ Đạt đến chợ tìm Trịnh Đồ, chỉ sau 3 quyền đã vô tình đánh chết tên ác bá này.
Tóm tắt: Sử Tiến kết giao với các hảo hán núi Thiếu Hoa gồm Chu Vũ, Trần Đạt, Dương Xuân. Việc này bị phát giác, quan quân đến vây bắt, Sử Tiến phải đốt trang viên rồi bỏ trốn. Trên đường đi tìm sư phụ Vương Tiến, Sử Tiến gặp và kết bái huynh đệ với Đề hạt Lỗ Đạt (sau này là Lỗ Trí Thâm) tại Vị Châu. Lỗ Đạt nghe giãi bày từ cha con Kim Thúy Liên về việc bị ác bá Trịnh Đồ (biệt hiệu Trấn Quan Tây) ức hiếp, cưỡng đoạt. Quá bất bình, Lỗ Đạt đến chợ tìm Trịnh Đồ, chỉ sau 3 quyền đã vô tình đánh chết tên ác bá này.
Hồi 4: Sư Triệu viên ngoại sửa chữa chùa Ngũ Đài; Lỗ Trí Thâm đại náo núi Kim Kê
Tóm tắt: Sau khi đánh chết Trịnh Đồ, Lỗ Đạt bỏ trốn và gặp lại cha con Kim Thúy Liên (lúc này đã được Triệu viên ngoại giúp đỡ). Để che mắt quan phủ, Triệu viên ngoại đưa Lỗ Đạt lên núi Ngũ Đài xuống tóc đi tu, được đặt pháp danh là Lỗ Trí Thâm. Bản tính phóng khoáng, mê rượu thịt của Lỗ Trí Thâm không hợp chốn thiền môn. Sau hai lần say rượu, quậy phá tan nát giảng đường và đánh bị thương các tăng chúng (Đại náo núi Kim Kê/Ngũ Đài), phương trượng không thể chứa chấp ông được nữa, bèn viết thư gửi gắm ông sang chùa Tướng Quốc ở Đông Kinh.
Tóm tắt: Sau khi đánh chết Trịnh Đồ, Lỗ Đạt bỏ trốn và gặp lại cha con Kim Thúy Liên (lúc này đã được Triệu viên ngoại giúp đỡ). Để che mắt quan phủ, Triệu viên ngoại đưa Lỗ Đạt lên núi Ngũ Đài xuống tóc đi tu, được đặt pháp danh là Lỗ Trí Thâm. Bản tính phóng khoáng, mê rượu thịt của Lỗ Trí Thâm không hợp chốn thiền môn. Sau hai lần say rượu, quậy phá tan nát giảng đường và đánh bị thương các tăng chúng (Đại náo núi Kim Kê/Ngũ Đài), phương trượng không thể chứa chấp ông được nữa, bèn viết thư gửi gắm ông sang chùa Tướng Quốc ở Đông Kinh.
Hồi 5: Tiểu Bá Vương say nằm phòng cưới; Cửu Văn Long đốt phá chùa Ngã Phật
Tóm tắt: Trên đường tới Đông Kinh, Lỗ Trí Thâm ghé qua Đào Hoa Trang. Tại đây, ông biết được đại vương núi Đào Hoa là Chu Thông (biệt hiệu Tiểu Bá Vương) đang ép gả con gái của Lưu viên ngoại. Lỗ Trí Thâm tình nguyện hiến kế, cởi trần nằm sẵn trong phòng cưới giả làm cô dâu. Khi Chu Thông mò vào, Lỗ Trí Thâm xông vào đấm đá túi bụi. Thủ lĩnh tối cao của núi Đào Hoa là Lý Trung đến cứu, nhận ra người quen cũ là Lỗ Đạt. Hai bên giảng hòa, Chu Thông hủy bỏ hôn ước. Sau đó, Lỗ Trí Thâm tiếp tục lên đường và vô tình gặp lại Sử Tiến, cả hai cùng hợp lực tiêu diệt bọn đạo tặc hung ác đang chiếm đóng chùa Ngã Phật (nguyên tác gọi là chùa Ngói hoang).
Tóm tắt: Trên đường tới Đông Kinh, Lỗ Trí Thâm ghé qua Đào Hoa Trang. Tại đây, ông biết được đại vương núi Đào Hoa là Chu Thông (biệt hiệu Tiểu Bá Vương) đang ép gả con gái của Lưu viên ngoại. Lỗ Trí Thâm tình nguyện hiến kế, cởi trần nằm sẵn trong phòng cưới giả làm cô dâu. Khi Chu Thông mò vào, Lỗ Trí Thâm xông vào đấm đá túi bụi. Thủ lĩnh tối cao của núi Đào Hoa là Lý Trung đến cứu, nhận ra người quen cũ là Lỗ Đạt. Hai bên giảng hòa, Chu Thông hủy bỏ hôn ước. Sau đó, Lỗ Trí Thâm tiếp tục lên đường và vô tình gặp lại Sử Tiến, cả hai cùng hợp lực tiêu diệt bọn đạo tặc hung ác đang chiếm đóng chùa Ngã Phật (nguyên tác gọi là chùa Ngói hoang).
Hồi 6: Cửu Văn Long gá nghĩa núi Thiếu Hoa; Lỗ Trí Thâm nhổ cây liễu chùa Tướng Quốc
Tóm tắt: Sử Tiến quyết định lên núi Thiếu Hoa tụ nghĩa cùng Chu Vũ. Lỗ Trí Thâm đến chùa Tướng Quốc tại Đông Kinh, được giao nhiệm vụ trông coi một vườn rau. Vườn rau này vốn là nơi tụ tập của một đám lưu manh chuyên trộm cắp. Bọn chúng bày mưu đẩy Lỗ Trí Thâm xuống hố phân nhưng bị ông phát giác và trừng trị thích đáng, khiến đám lưu manh tâm phục khẩu phục. Trong một buổi tiệc rượu tại vườn rau, để thể hiện thần lực của mình trước đám đông, Lỗ Trí Thâm đã một tay nhổ bật gốc cây liễu cổ thụ đại thụ, khiến ai nấy đều kinh khiếp.
Tóm tắt: Sử Tiến quyết định lên núi Thiếu Hoa tụ nghĩa cùng Chu Vũ. Lỗ Trí Thâm đến chùa Tướng Quốc tại Đông Kinh, được giao nhiệm vụ trông coi một vườn rau. Vườn rau này vốn là nơi tụ tập của một đám lưu manh chuyên trộm cắp. Bọn chúng bày mưu đẩy Lỗ Trí Thâm xuống hố phân nhưng bị ông phát giác và trừng trị thích đáng, khiến đám lưu manh tâm phục khẩu phục. Trong một buổi tiệc rượu tại vườn rau, để thể hiện thần lực của mình trước đám đông, Lỗ Trí Thâm đã một tay nhổ bật gốc cây liễu cổ thụ đại thụ, khiến ai nấy đều kinh khiếp.
Hồi 7: Báo Tử Đầu lầm vào bạch hổ đường; Lỗ Trí Thâm đại náo rừng Dã Trư
Tóm tắt: Lỗ Trí Thâm đang múa thiền trượng thì gặp Lâm Xung (Giáo đầu tám vạn cấm quân, biệt hiệu Báo Tử Đầu), cả hai tâm đầu ý hợp kết làm huynh đệ. Vợ Lâm Xung đi chùa bị Cao Nha Nội (con nuôi của Cao Cầu) nhìn trúng và tìm cách sàm sỡ nhưng bị Lâm Xung ngăn lại. Cao Cầu vì chiều con, đã nghe theo kế độc của Lục Khiêm, lừa Lâm Xung mang bảo đao vào mật phủ "Bạch Hổ đường" (nơi cấm mang vũ khí), rồi khép ông vào tội mưu sát Thái úy. Lâm Xung bị đánh đập, xăm mặt và bị đày đi Thương Châu. Trên đường áp giải qua rừng Dã Trư, hai tên nha sai Đổng Siêu, Tiết Bá nhận tiền của Cao Cầu định ra tay sát hại Lâm Xung. Ngay lúc đao sắp hạ xuống, Lỗ Trí Thâm bất ngờ lao ra từ trong rừng giải cứu huynh đệ.
Tóm tắt: Lỗ Trí Thâm đang múa thiền trượng thì gặp Lâm Xung (Giáo đầu tám vạn cấm quân, biệt hiệu Báo Tử Đầu), cả hai tâm đầu ý hợp kết làm huynh đệ. Vợ Lâm Xung đi chùa bị Cao Nha Nội (con nuôi của Cao Cầu) nhìn trúng và tìm cách sàm sỡ nhưng bị Lâm Xung ngăn lại. Cao Cầu vì chiều con, đã nghe theo kế độc của Lục Khiêm, lừa Lâm Xung mang bảo đao vào mật phủ "Bạch Hổ đường" (nơi cấm mang vũ khí), rồi khép ông vào tội mưu sát Thái úy. Lâm Xung bị đánh đập, xăm mặt và bị đày đi Thương Châu. Trên đường áp giải qua rừng Dã Trư, hai tên nha sai Đổng Siêu, Tiết Bá nhận tiền của Cao Cầu định ra tay sát hại Lâm Xung. Ngay lúc đao sắp hạ xuống, Lỗ Trí Thâm bất ngờ lao ra từ trong rừng giải cứu huynh đệ.
Hồi 8: Lâm Giáo Đầu đày sang Thương Châu phủ; Sài Đại Quan đón khách lầu Đông Viên
Tóm tắt: Lỗ Trí Thâm hộ tống Lâm Xung an toàn đến gần Thương Châu rồi mới rời đi. Khi đến Thương Châu, Lâm Xung vào trình diện quan phủ và được đưa đến tá túc tại trang viên của Sài Tiến (biệt hiệu Sài Đại Quan, hậu duệ nhà Hậu Chu, người nắm giữ Đan Thư Thiết Khoán bảo mệnh). Tại đây, Sài Tiến tiếp đãi Lâm Xung nồng hậu. Sự việc này khiến Hồng giáo đầu – một võ sư kiêu ngạo đang ở nhà Sài Tiến – ghen tức và thách đấu võ với Lâm Xung. Lâm Xung ban đầu nhường nhịn, nhưng sau đó chỉ vài chiêu đã đánh gục Hồng giáo đầu, khiến Sài Tiến càng thêm kính trọng.
Tóm tắt: Lỗ Trí Thâm hộ tống Lâm Xung an toàn đến gần Thương Châu rồi mới rời đi. Khi đến Thương Châu, Lâm Xung vào trình diện quan phủ và được đưa đến tá túc tại trang viên của Sài Tiến (biệt hiệu Sài Đại Quan, hậu duệ nhà Hậu Chu, người nắm giữ Đan Thư Thiết Khoán bảo mệnh). Tại đây, Sài Tiến tiếp đãi Lâm Xung nồng hậu. Sự việc này khiến Hồng giáo đầu – một võ sư kiêu ngạo đang ở nhà Sài Tiến – ghen tức và thách đấu võ với Lâm Xung. Lâm Xung ban đầu nhường nhịn, nhưng sau đó chỉ vài chiêu đã đánh gục Hồng giáo đầu, khiến Sài Tiến càng thêm kính trọng.
Hồi 9: Sài Đại Quan đưa thư cứu Lâm Xung; Lâm Giáo Đầu trông coi miếu Thổ Địa
Tóm tắt: Nhờ có thư tay tiến cử và tiền bạc của Sài Tiến lo lót, Lâm Xung không phải chịu khổ trong lao ngục Thương Châu mà được phân công một công việc khá nhẹ nhàng: Trông coi kho cỏ đại quân (Thảo liệu tràng) ở doanh trại bên ngoài thành. Trước khi ra kho cỏ, ông được dặn dò qua miếu Sơn Thần (Thổ Địa) gần đó để cầu xin thần linh phù hộ. Lâm Xung dọn đến căn chòi tranh ở kho cỏ để ở, không hề hay biết tai họa chết người đang cận kề.
Tóm tắt: Nhờ có thư tay tiến cử và tiền bạc của Sài Tiến lo lót, Lâm Xung không phải chịu khổ trong lao ngục Thương Châu mà được phân công một công việc khá nhẹ nhàng: Trông coi kho cỏ đại quân (Thảo liệu tràng) ở doanh trại bên ngoài thành. Trước khi ra kho cỏ, ông được dặn dò qua miếu Sơn Thần (Thổ Địa) gần đó để cầu xin thần linh phù hộ. Lâm Xung dọn đến căn chòi tranh ở kho cỏ để ở, không hề hay biết tai họa chết người đang cận kề.
Hồi 10: Lâm Giáo Đầu gió tuyết ghé miếu Sơn Thần; Lục Khiêm thiêu hủy kho cỏ đại quân
Tóm tắt: Trời mùa đông đổ tuyết lớn làm sập gian chòi tranh của Lâm Xung. Ông đành phải sang miếu Sơn Thần gần đó trú ẩn nhờ qua đêm. Đêm đó, Lục Khiêm, Phú An (tay sai của Cao Cầu) cùng quản kho cỏ đã lén phóng hỏa đốt sạch kho cỏ hòng thiêu chết Lâm Xung, đồng thời đổ tội làm cháy kho quân nhu cho ông. Khi đứng sau cánh cửa miếu Sơn Thần, Lâm Xung nghe thấy toàn bộ cuộc trò chuyện độc ác của bọn chúng. Căm phẫn lên đến đỉnh điểm, Lâm Xung đẩy cửa miếu bước ra, một giáo đâm chết toán lính và tự tay kết liễu tên phản bạn Lục Khiêm, cắt đầu bọn chúng tế thần. Đường về không còn, Lâm Xung chính thức bước vào con người bên kia chiến tuyến.
Hồi 11: Lâm Giáo Đầu tuyết đêm lên Lương Sơn; Biện Kinh thành Dương Chí bán đao báu
Tóm tắt: Sau khi giết Lục Khiêm, Lâm Xung được Sài Tiến tiến cử lên Lương Sơn Bạc lánh nạn. Lúc này, Lương Sơn do Vương Luân – một kẻ hẹp hòi, đố kỵ làm thủ lĩnh. Vương Luân sợ Lâm Xung tài giỏi hơn mình nên ra điều kiện: Trong ba ngày, Lâm Xung phải giết một người đi qua núi lấy đầu làm "đầu danh trạng". Đến ngày thứ ba, Lâm Xung chạm trán và giao đấu bất phân thắng bại với Thanh Diện Thú Dương Chí (hậu duệ Dương gia tướng, đang trên đường mang bảo đao đi bán kiếm tiền sau khi bị mất chức). Vương Luân thấy cả hai đều giỏi nên mời lên núi, muốn dùng Dương Chí để kiềm chế Lâm Xung, nhưng Dương Chí từ chối và tiếp tục về Đông Kinh.
Tóm tắt: Trời mùa đông đổ tuyết lớn làm sập gian chòi tranh của Lâm Xung. Ông đành phải sang miếu Sơn Thần gần đó trú ẩn nhờ qua đêm. Đêm đó, Lục Khiêm, Phú An (tay sai của Cao Cầu) cùng quản kho cỏ đã lén phóng hỏa đốt sạch kho cỏ hòng thiêu chết Lâm Xung, đồng thời đổ tội làm cháy kho quân nhu cho ông. Khi đứng sau cánh cửa miếu Sơn Thần, Lâm Xung nghe thấy toàn bộ cuộc trò chuyện độc ác của bọn chúng. Căm phẫn lên đến đỉnh điểm, Lâm Xung đẩy cửa miếu bước ra, một giáo đâm chết toán lính và tự tay kết liễu tên phản bạn Lục Khiêm, cắt đầu bọn chúng tế thần. Đường về không còn, Lâm Xung chính thức bước vào con người bên kia chiến tuyến.
Hồi 11: Lâm Giáo Đầu tuyết đêm lên Lương Sơn; Biện Kinh thành Dương Chí bán đao báu
Tóm tắt: Sau khi giết Lục Khiêm, Lâm Xung được Sài Tiến tiến cử lên Lương Sơn Bạc lánh nạn. Lúc này, Lương Sơn do Vương Luân – một kẻ hẹp hòi, đố kỵ làm thủ lĩnh. Vương Luân sợ Lâm Xung tài giỏi hơn mình nên ra điều kiện: Trong ba ngày, Lâm Xung phải giết một người đi qua núi lấy đầu làm "đầu danh trạng". Đến ngày thứ ba, Lâm Xung chạm trán và giao đấu bất phân thắng bại với Thanh Diện Thú Dương Chí (hậu duệ Dương gia tướng, đang trên đường mang bảo đao đi bán kiếm tiền sau khi bị mất chức). Vương Luân thấy cả hai đều giỏi nên mời lên núi, muốn dùng Dương Chí để kiềm chế Lâm Xung, nhưng Dương Chí từ chối và tiếp tục về Đông Kinh.
Hồi 12: Thanh Diện Thú đấu võ đài giáo trường; Tiều Cái đón nhận bảy vị tinh tú
Tóm tắt: Về đến Đông Kinh, Dương Chí vô tình giết chết tên lưu manh Ngưu Nhị khi hắn cố tình cướp đao báu của ông. Dương Chí tự thú và bị đày sang phủ Đại Danh. Tại đây, Lương trung thư mến tài nên tổ chức một buổi đấu võ tại giáo trường. Dương Chí liên tiếp đánh bại các phó tướng, thể hiện võ nghệ cao cường và được thăng chức Quản quân Đề hạt. Cùng lúc đó, tại vận Hà Bắc, Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái cùng Ngô Dụng, Công Tôn Thắng và anh em nhà họ Nguyễn (Nguyễn Tiểu Nhị, Nguyễn Tiểu Ngũ, Nguyễn Tiểu Thất) đang âm thầm lập mưu cướp "Sinh thần cương" (lễ vật mừng thọ của Lương trung thư gửi cho nhạc phụ là Thái sư Thái Kinh).
Tóm tắt: Về đến Đông Kinh, Dương Chí vô tình giết chết tên lưu manh Ngưu Nhị khi hắn cố tình cướp đao báu của ông. Dương Chí tự thú và bị đày sang phủ Đại Danh. Tại đây, Lương trung thư mến tài nên tổ chức một buổi đấu võ tại giáo trường. Dương Chí liên tiếp đánh bại các phó tướng, thể hiện võ nghệ cao cường và được thăng chức Quản quân Đề hạt. Cùng lúc đó, tại vận Hà Bắc, Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái cùng Ngô Dụng, Công Tôn Thắng và anh em nhà họ Nguyễn (Nguyễn Tiểu Nhị, Nguyễn Tiểu Ngũ, Nguyễn Tiểu Thất) đang âm thầm lập mưu cướp "Sinh thần cương" (lễ vật mừng thọ của Lương trung thư gửi cho nhạc phụ là Thái sư Thái Kinh).
Hồi 13: Bạch Nhật Thử hiến kế trên đỉnh đồi; Thanh Diện Thú đánh mất sinh thần cương
Tóm tắt: Lương trung thư giao cho Dương Chí áp tải sinh thần cương trị giá mười vạn quán. Dương Chí vô cùng cẩn trọng, bắt quân lính giả làm nhà buôn đi đứng dưới trời nắng gắt. Nhóm Tiều Cái đóng giả làm lái buôn táo, hẹn với Bạch Thắng (biệt hiệu Bạch Nhật Thử) đóng vai người bán rượu độc bộ trên đỉnh đồi Hoàng Nê cương. Lợi dụng lúc quân lính của Dương Chí khát nước, nhóm Ngô Dụng đã dùng mưu kế đánh tráo, bỏ thuốc mê vào thùng rượu. Dương Chí và binh lính uống phải đều lăn ra mê mệt, trơ mắt nhìn nhóm Tiều Cái mang toàn bộ số vàng bạc đi mất.
Tóm tắt: Lương trung thư giao cho Dương Chí áp tải sinh thần cương trị giá mười vạn quán. Dương Chí vô cùng cẩn trọng, bắt quân lính giả làm nhà buôn đi đứng dưới trời nắng gắt. Nhóm Tiều Cái đóng giả làm lái buôn táo, hẹn với Bạch Thắng (biệt hiệu Bạch Nhật Thử) đóng vai người bán rượu độc bộ trên đỉnh đồi Hoàng Nê cương. Lợi dụng lúc quân lính của Dương Chí khát nước, nhóm Ngô Dụng đã dùng mưu kế đánh tráo, bỏ thuốc mê vào thùng rượu. Dương Chí và binh lính uống phải đều lăn ra mê mệt, trơ mắt nhìn nhóm Tiều Cái mang toàn bộ số vàng bạc đi mất.
Hồi 14: Mỹ Nhiêm Công giải vây cho Tống Giang; Triều Thiên Vương lánh nạn lên Lương Sơn
Tóm tắt: Vụ cướp chấn động triều đình, quan phủ bắt được Bạch Thắng. Bạch Thắng chịu không nổi tra tấn đã khai ra Tiều Cái. Quan huyện Vận Thành sai bộ đầu là Chu Đồng (Mỹ Nhiêm Công) và Lôi Hoành đi bắt Tiều Cái. Tuy nhiên, thư ký tòa án huyện là Tống Giang (Kịp Thời Vũ) vốn là người trọng nghĩa, đã mật báo trước cho Tiều Cái. Nhờ Tống Giang và sự thả lưới cố ý của Chu Đồng, Lôi Hoành, nhóm Tiều Cái trốn thoát thành công và kéo nhau lên Lương Sơn Bạc lánh nạn.
Tóm tắt: Vụ cướp chấn động triều đình, quan phủ bắt được Bạch Thắng. Bạch Thắng chịu không nổi tra tấn đã khai ra Tiều Cái. Quan huyện Vận Thành sai bộ đầu là Chu Đồng (Mỹ Nhiêm Công) và Lôi Hoành đi bắt Tiều Cái. Tuy nhiên, thư ký tòa án huyện là Tống Giang (Kịp Thời Vũ) vốn là người trọng nghĩa, đã mật báo trước cho Tiều Cái. Nhờ Tống Giang và sự thả lưới cố ý của Chu Đồng, Lôi Hoành, nhóm Tiều Cái trốn thoát thành công và kéo nhau lên Lương Sơn Bạc lánh nạn.
Hồi 15: Lâm Giáo Đầu giết chết Vương Luân; Triều Thiên Vương lên ngôi thủ lĩnh
Tóm tắt: Khi nhóm Tiều Cái lên núi, Vương Luân tiếp tục giở thói ghen ghét tài năng, từ chối thu nhận và muốn tặng bạc đuổi đi. Lâm Xung lúc này đã chịu đựng đến giới hạn, lại được Ngô Dụng dùng lời lẽ khích bác, liền nổi giận mắng nhiếc Vương Luân ngay giữa tiệc rượu và tự tay chém chết y. Lâm Xung cùng quần hùng suy tôn Tiều Cái lên làm thủ lĩnh mới của Lương Sơn Bạc, lập ra trật tự mới trọng nghĩa khinh tài. Dương Chí sau khi mất sinh thần cương thì bỏ trốn, kết giao với Lỗ Trí Thâm và Tào Chính, cùng nhau đánh chiếm núi Nhị Long làm căn cứ.
Tóm tắt: Khi nhóm Tiều Cái lên núi, Vương Luân tiếp tục giở thói ghen ghét tài năng, từ chối thu nhận và muốn tặng bạc đuổi đi. Lâm Xung lúc này đã chịu đựng đến giới hạn, lại được Ngô Dụng dùng lời lẽ khích bác, liền nổi giận mắng nhiếc Vương Luân ngay giữa tiệc rượu và tự tay chém chết y. Lâm Xung cùng quần hùng suy tôn Tiều Cái lên làm thủ lĩnh mới của Lương Sơn Bạc, lập ra trật tự mới trọng nghĩa khinh tài. Dương Chí sau khi mất sinh thần cương thì bỏ trốn, kết giao với Lỗ Trí Thâm và Tào Chính, cùng nhau đánh chiếm núi Nhị Long làm căn cứ.
Hồi 16: Tống Cảnh Dương mưu sát Diêm Bà Tích; Kịp Thời Vũ bỏ trốn khỏi huyện nhà
Tóm tắt: Tiều Cái lên làm chủ Lương Sơn, sai người đem vàng và một bức thư cảm tạ đến cho Tống Giang. Tống Giang nhận thư nhưng vô tình để rơi vào tay Diêm Bà Tích (người vợ hờ mà ông cưu mang nhưng ả lại ngoại tình với Trương Văn Viễn). Diêm Bà Tích dùng bức thư này để uy hiếp, đòi tiền bạc và dọa sẽ tố cáo Tống Giang tư thông với giặc Lương Sơn. Trong cơn giận dữ và để bảo vệ bí mật, Tống Giang đã ra tay giết chết Diêm Bà Tích rồi bỏ trốn khỏi huyện Vận Thành, bắt đầu cuộc đời lưu vong.
Tóm tắt: Tiều Cái lên làm chủ Lương Sơn, sai người đem vàng và một bức thư cảm tạ đến cho Tống Giang. Tống Giang nhận thư nhưng vô tình để rơi vào tay Diêm Bà Tích (người vợ hờ mà ông cưu mang nhưng ả lại ngoại tình với Trương Văn Viễn). Diêm Bà Tích dùng bức thư này để uy hiếp, đòi tiền bạc và dọa sẽ tố cáo Tống Giang tư thông với giặc Lương Sơn. Trong cơn giận dữ và để bảo vệ bí mật, Tống Giang đã ra tay giết chết Diêm Bà Tích rồi bỏ trốn khỏi huyện Vận Thành, bắt đầu cuộc đời lưu vong.
Hồi 17: Vũ Tòng uống rượu say đả mãnh hổ; Dương Cốc huyện thăng chức bộ đầu
Tóm tắt: Câu chuyện chuyển sang bước ngoặt của Vũ Tòng (Hành Giả). Trên đường về quê tìm anh trai, Vũ Tòng ghé vào một quán rượu dưới chân núi Cảnh Dương, uống liền 18 bát rượu bất chấp lời cảnh báo "Ba bát không qua đồi" và trên núi có hổ dữ. Khi đi qua đồi Cảnh Dương, cơn say ập đến, một con hổ lớn hung dữ lao ra vồ lấy ông. Bằng sức mạnh phi thường và võ nghệ cao cường, Vũ Tòng đã tay không đấm chết con hổ dữ, trừ hại cho dân lành. Nhờ chiến công này, triều đình phong ông làm Đô đầu (trưởng bộ đầu) của huyện Dương Cốc.
Tóm tắt: Câu chuyện chuyển sang bước ngoặt của Vũ Tòng (Hành Giả). Trên đường về quê tìm anh trai, Vũ Tòng ghé vào một quán rượu dưới chân núi Cảnh Dương, uống liền 18 bát rượu bất chấp lời cảnh báo "Ba bát không qua đồi" và trên núi có hổ dữ. Khi đi qua đồi Cảnh Dương, cơn say ập đến, một con hổ lớn hung dữ lao ra vồ lấy ông. Bằng sức mạnh phi thường và võ nghệ cao cường, Vũ Tòng đã tay không đấm chết con hổ dữ, trừ hại cho dân lành. Nhờ chiến công này, triều đình phong ông làm Đô đầu (trưởng bộ đầu) của huyện Dương Cốc.
Hồi 18: Vương Bà dắt mối phòng trà; Tây Môn Khánh ve vãn Phan Kim Liên
Tóm tắt: Tại huyện Dương Cốc, Vũ Tòng gặp lại anh trai là Vũ Đại Lang (một người hiền lành, lùn xấu xí) và chị dâu là Phan Kim Liên (người phụ nữ lẳng lơ, nhan sắc). Phan Kim Liên thấy Vũ Tòng khôi ngô tuấn tú liền tìm cách quyến rũ nhưng bị Vũ Tòng nghiêm giọng cự tuyệt. Ít lâu sau, Vũ Tòng phải đi công tác xa. Ở nhà, Phan Kim Liên vô tình làm rơi cây sào phơi quần áo trúng đầu tên nhà giàu hư hỏng Tây Môn Khánh. Được sự giúp đỡ và bày mưu tính kế của mụ chủ quán trà bên cạnh là Vương Bà, Tây Môn Khánh đã dụ dỗ và thông dâm với Phan Kim Liên.
Tóm tắt: Tại huyện Dương Cốc, Vũ Tòng gặp lại anh trai là Vũ Đại Lang (một người hiền lành, lùn xấu xí) và chị dâu là Phan Kim Liên (người phụ nữ lẳng lơ, nhan sắc). Phan Kim Liên thấy Vũ Tòng khôi ngô tuấn tú liền tìm cách quyến rũ nhưng bị Vũ Tòng nghiêm giọng cự tuyệt. Ít lâu sau, Vũ Tòng phải đi công tác xa. Ở nhà, Phan Kim Liên vô tình làm rơi cây sào phơi quần áo trúng đầu tên nhà giàu hư hỏng Tây Môn Khánh. Được sự giúp đỡ và bày mưu tính kế của mụ chủ quán trà bên cạnh là Vương Bà, Tây Môn Khánh đã dụ dỗ và thông dâm với Phan Kim Liên.
Hồi 19: Vũ Đại Lang bắt gian phòng trà; Phan Kim Liên hạ độc chồng
Tóm tắt: Vũ Đại Lang nghe ngóng được chuyện ngoại tình liền đến quán trà bắt gian nhưng bị Tây Môn Khánh đá trúng ngực trọng thương, phải nằm liệt giường. Sợ Vũ Tòng đi công tác về sẽ trả thù, dưới sự hiến kế tàn độc của Vương Bà, Phan Kim Liên đã bỏ thuốc độc vào bát thuốc của Vũ Đại Lang, ép ông uống rồi dùng chăn bông ngạt chết chồng nhằm phi tang chứng cứ. Sau đó, chúng nhanh chóng hỏa táng xác để xóa dấu vết.
Tóm tắt: Vũ Đại Lang nghe ngóng được chuyện ngoại tình liền đến quán trà bắt gian nhưng bị Tây Môn Khánh đá trúng ngực trọng thương, phải nằm liệt giường. Sợ Vũ Tòng đi công tác về sẽ trả thù, dưới sự hiến kế tàn độc của Vương Bà, Phan Kim Liên đã bỏ thuốc độc vào bát thuốc của Vũ Đại Lang, ép ông uống rồi dùng chăn bông ngạt chết chồng nhằm phi tang chứng cứ. Sau đó, chúng nhanh chóng hỏa táng xác để xóa dấu vết.
Hồi 20: Đô đầu Vũ Tòng giết chị dâu; Báo thù cha huynh đại náo sư tử lâu
Tóm tắt: Vũ Tòng trở về, nghi ngờ cái chết đột ngột của anh trai. Ông âm thầm điều tra, mua chuộc người làm thiêu xác lấy lại vài mẩu xương đen (chứng cứ trúng độc) và lập hồ sơ kiện lên quan huyện. Tuy nhiên, quan huyện nhận tiền đút lót của Tây Môn Khánh nên bác đơn. Thấy luật pháp bất công, Vũ Tòng đóng cửa nhà, ép Vương Bà và Phan Kim Liên khai tội trước bàn thờ anh rồi tự tay chém đầu Phan Kim Liên. Sau đó, ông chạy đến lầu Sư Tử, tìm Tây Môn Khánh và đánh chết hắn sau một trận chiến ác liệt, rồi tự mình lên quan phủ đầu thú.
Tóm tắt: Vũ Tòng trở về, nghi ngờ cái chết đột ngột của anh trai. Ông âm thầm điều tra, mua chuộc người làm thiêu xác lấy lại vài mẩu xương đen (chứng cứ trúng độc) và lập hồ sơ kiện lên quan huyện. Tuy nhiên, quan huyện nhận tiền đút lót của Tây Môn Khánh nên bác đơn. Thấy luật pháp bất công, Vũ Tòng đóng cửa nhà, ép Vương Bà và Phan Kim Liên khai tội trước bàn thờ anh rồi tự tay chém đầu Phan Kim Liên. Sau đó, ông chạy đến lầu Sư Tử, tìm Tây Môn Khánh và đánh chết hắn sau một trận chiến ác liệt, rồi tự mình lên quan phủ đầu thú.
Hồi 21: Vũ Đô Đầu đày sang Mạnh Châu; Khách điếm đồi Thập Thập gặp gỡ Tôn Nhị Nương
Tóm tắt: Nhờ dân chúng và quan lại thương tình, Vũ Tòng được giảm án chết, chỉ bị xăm mặt và đày sang Mạnh Châu. Trên đường áp giải, họ ghé vào một quán rượu ở đồi Thập Tự do Tôn Nhị Nương (Mẫu Dạ Xoa) và Trương Thanh quản lý. Quán rượu này chuyên đánh thuốc mê khách qua đường để cướp tài sản và làm nhân bánh bao thịt người. Vũ Tòng nhận ra điểm bất thường nên giả vờ ngất đi. Khi Tôn Nhị Nương định ra tay, ông bất ngờ lật ngược thế cờ, khống chế ả. Trương Thanh trở về kịp thời, nhận ra hảo hán và kết bái làm huynh đệ với Vũ Tòng.
Tóm tắt: Nhờ dân chúng và quan lại thương tình, Vũ Tòng được giảm án chết, chỉ bị xăm mặt và đày sang Mạnh Châu. Trên đường áp giải, họ ghé vào một quán rượu ở đồi Thập Tự do Tôn Nhị Nương (Mẫu Dạ Xoa) và Trương Thanh quản lý. Quán rượu này chuyên đánh thuốc mê khách qua đường để cướp tài sản và làm nhân bánh bao thịt người. Vũ Tòng nhận ra điểm bất thường nên giả vờ ngất đi. Khi Tôn Nhị Nương định ra tay, ông bất ngờ lật ngược thế cờ, khống chế ả. Trương Thanh trở về kịp thời, nhận ra hảo hán và kết bái làm huynh đệ với Vũ Tòng.
Hồi 22: Vũ Tòng uy trấn nhà lao Mạnh Châu; Thi Kim Nhãn đón tiếp anh hùng
Tóm tắt: Đến nhà lao Mạnh Châu, Vũ Tòng không chịu đút lót tiền cho cai ngục nhưng lại không hề bị đánh đập như lệ thường, trái lại còn được ăn ngon mặc đẹp. Người đứng sau sắp xếp việc này là Thi Ân (biệt hiệu Kim Nhãn Bưu), con trai của quan quản ngục. Thi Ân mến phục tiếng tăm đả hổ của Vũ Tòng nên muốn nhờ ông giúp đỡ đòi lại địa bàn làm ăn có tên là "Khoái Hoạt Lâm" (Rừng Vui Vẻ).
Tóm tắt: Đến nhà lao Mạnh Châu, Vũ Tòng không chịu đút lót tiền cho cai ngục nhưng lại không hề bị đánh đập như lệ thường, trái lại còn được ăn ngon mặc đẹp. Người đứng sau sắp xếp việc này là Thi Ân (biệt hiệu Kim Nhãn Bưu), con trai của quan quản ngục. Thi Ân mến phục tiếng tăm đả hổ của Vũ Tòng nên muốn nhờ ông giúp đỡ đòi lại địa bàn làm ăn có tên là "Khoái Hoạt Lâm" (Rừng Vui Vẻ).
Hồi 23: Vũ Tòng say đả Tưởng Môn Thần; Thi Kim Nhãn lấy lại Khoái Hoạt Lâm
Tóm tắt: Khoái Hoạt Lâm vốn thuộc quyền quản lý của Thi Ân, nhưng gần đây bị một tên đô vật hung hãn có thế lực là Tưởng Môn Thần (Tưởng Trung) cậy sức cướp mất, khiến Thi Ân bị đánh gãy tay. Vũ Tòng nhận lời giúp. Trên đường đi đến Khoái Hoạt Lâm, cứ qua một quán rượu Vũ Tòng lại uống 3 bát (chiến thuật "Trú điếm tam bát rượu"). Khi đến nơi, dù đã ngà ngà say nhưng bằng bộ pháp biến hóa khôn lường (Ngọc Hoàn bộ, Uyên Ương cước), Vũ Tòng đã đánh Tưởng Môn Thần bò lết dưới đất, ép hắn phải trả lại toàn bộ địa bàn cho Thi Ân và cuốn gói rời đi.
Tóm tắt: Khoái Hoạt Lâm vốn thuộc quyền quản lý của Thi Ân, nhưng gần đây bị một tên đô vật hung hãn có thế lực là Tưởng Môn Thần (Tưởng Trung) cậy sức cướp mất, khiến Thi Ân bị đánh gãy tay. Vũ Tòng nhận lời giúp. Trên đường đi đến Khoái Hoạt Lâm, cứ qua một quán rượu Vũ Tòng lại uống 3 bát (chiến thuật "Trú điếm tam bát rượu"). Khi đến nơi, dù đã ngà ngà say nhưng bằng bộ pháp biến hóa khôn lường (Ngọc Hoàn bộ, Uyên Ương cước), Vũ Tòng đã đánh Tưởng Môn Thần bò lết dưới đất, ép hắn phải trả lại toàn bộ địa bàn cho Thi Ân và cuốn gói rời đi.
Hồi 24: Tưởng Môn Thần đút lót cấu kết quan phủ; Trương Đô Giám lập mưu hại hảo hán
Tóm tắt: Tưởng Môn Thần không cam chịu thất bại, liền đến đút lót và cầu cứu cấu kết với Trương Đô Giám (quan lớn tại Mạnh Châu). Trương Đô Giám lập mưu giả vờ mến tài Vũ Tòng, mời ông về phủ làm thân tín, hứa gả nha hoàn Ngọc Lan cho ông nhằm làm Vũ Tòng mất cảnh giác. Vào đêm rằm trung thu, Trương Đô Giám vu oan cho Vũ Tòng ăn cắp đồ báu trong phủ, bắt sống ông nộp cho quan tòa lộng quyền hạ ngục.
Tóm tắt: Tưởng Môn Thần không cam chịu thất bại, liền đến đút lót và cầu cứu cấu kết với Trương Đô Giám (quan lớn tại Mạnh Châu). Trương Đô Giám lập mưu giả vờ mến tài Vũ Tòng, mời ông về phủ làm thân tín, hứa gả nha hoàn Ngọc Lan cho ông nhằm làm Vũ Tòng mất cảnh giác. Vào đêm rằm trung thu, Trương Đô Giám vu oan cho Vũ Tòng ăn cắp đồ báu trong phủ, bắt sống ông nộp cho quan tòa lộng quyền hạ ngục.
Hồi 25: Vũ Hành Giả máu nhuộm lầu Uyên Ương; Đêm tối trốn chạy khỏi Mạnh Châu
Tóm tắt: Vũ Tòng bị đánh đập, kết án và đày đi nơi khác. Tưởng Môn Thần mua chuộc hai tên nha sai và phái thêm hai tên sát thủ đi theo, định ra tay giết Vũ Tòng tại cầu Phi Vân. Vũ Tòng giật đứt gông cùm, giết sạch cả bốn tên trên cầu. Cơn giận dâng trào, ông quay trở lại Mạnh Châu, lẻn vào phủ Trương Đô Giám. Tại lầu Uyên Ương, Vũ Tòng tự tay giết chết Trương Đô Giám, Tưởng Môn Thần, Trương Đoàn Luyện cùng toàn bộ gia quyến (kể cả nha hoàn Ngọc Lan). Sau khi giết người, ông dùng máu viết lên tường bốn chữ: "Kẻ giết người là Vũ Tòng", rồi bỏ trốn trong đêm.
Tóm tắt: Vũ Tòng bị đánh đập, kết án và đày đi nơi khác. Tưởng Môn Thần mua chuộc hai tên nha sai và phái thêm hai tên sát thủ đi theo, định ra tay giết Vũ Tòng tại cầu Phi Vân. Vũ Tòng giật đứt gông cùm, giết sạch cả bốn tên trên cầu. Cơn giận dâng trào, ông quay trở lại Mạnh Châu, lẻn vào phủ Trương Đô Giám. Tại lầu Uyên Ương, Vũ Tòng tự tay giết chết Trương Đô Giám, Tưởng Môn Thần, Trương Đoàn Luyện cùng toàn bộ gia quyến (kể cả nha hoàn Ngọc Lan). Sau khi giết người, ông dùng máu viết lên tường bốn chữ: "Kẻ giết người là Vũ Tòng", rồi bỏ trốn trong đêm.
Hồi 26: Tôn Nhị Nương hiến kế cải trang; Vũ Đô Đầu biến thành Hành Giả
Tóm tắt: Vũ Tòng trốn đến quán rượu của Trương Thanh và Tôn Nhị Nương. Lúc này, lệnh truy nã khắp nơi rất gắt gao. Để che mắt quan quân, Tôn Nhị Nương đã hiến kế lấy bộ quần áo, giới đao và chuỗi tràng hạt của một đạo sĩ tu hành theo đạo khổ hạnh từng bị ả giết trước đó để hóa trang cho Vũ Tòng. Ông xõa tóc, đeo vòng kim cô che đi vết xăm trên mặt. Từ đó, danh hiệu Vũ Hành Giả chính thức ra đời. Vũ Tòng lên đường đi tìm núi Nhị Long để tụ nghĩa cùng Lỗ Trí Thâm.
Tóm tắt: Vũ Tòng trốn đến quán rượu của Trương Thanh và Tôn Nhị Nương. Lúc này, lệnh truy nã khắp nơi rất gắt gao. Để che mắt quan quân, Tôn Nhị Nương đã hiến kế lấy bộ quần áo, giới đao và chuỗi tràng hạt của một đạo sĩ tu hành theo đạo khổ hạnh từng bị ả giết trước đó để hóa trang cho Vũ Tòng. Ông xõa tóc, đeo vòng kim cô che đi vết xăm trên mặt. Từ đó, danh hiệu Vũ Hành Giả chính thức ra đời. Vũ Tòng lên đường đi tìm núi Nhị Long để tụ nghĩa cùng Lỗ Trí Thâm.
Hồi 27: Điếm hoang đấu võ với Khổng Minh; Bạch Hổ sơn gặp gỡ Tống Giang
Tóm tắt: Trên đường đi, Vũ Tòng ghé một quán ăn và xảy ra xích mích, đánh nhau với anh em Khổng Minh, Khổng Lượng (sau này cũng lên Lương Sơn). Vũ Tòng bị bắt trói đưa về trang viên họ Khổng. Tại đây, thật tình cờ, Tống Giang cũng đang lánh nạn ở nhà họ Khổng. Tống Giang nhận ra Vũ Tòng liền đứng ra giải hòa. Hai vị anh hùng gặp lại nhau mừng rỡ khôn xiết, cùng nhau đàm đạo chí hướng trước khi chia tay: Vũ Tòng tiếp tục lên núi Nhị Long, còn Tống Giang lên Thanh Châu.
Tóm tắt: Trên đường đi, Vũ Tòng ghé một quán ăn và xảy ra xích mích, đánh nhau với anh em Khổng Minh, Khổng Lượng (sau này cũng lên Lương Sơn). Vũ Tòng bị bắt trói đưa về trang viên họ Khổng. Tại đây, thật tình cờ, Tống Giang cũng đang lánh nạn ở nhà họ Khổng. Tống Giang nhận ra Vũ Tòng liền đứng ra giải hòa. Hai vị anh hùng gặp lại nhau mừng rỡ khôn xiết, cùng nhau đàm đạo chí hướng trước khi chia tay: Vũ Tòng tiếp tục lên núi Nhị Long, còn Tống Giang lên Thanh Châu.
Hồi 28: Kịp Thời Vũ cứu mạng trại chủ; Thanh Phong trại thu nhận anh hùng
Tóm tắt: Tống Giang đến Thanh Phong trại thăm người em kết nghĩa là Hoa Vinh (biệt hiệu Tiểu Lý Quảng, có tài bắn cung xuất quỷ nhập thần). Trên đường đi qua núi Thanh Phong, Tống Giang bị toán cướp của Vương Anh (Oải Cước Hổ), Yến Thuận, Trịnh Thiên Thọ bắt giữ định mổ bụng lấy lòng làm canh giấm. Khi nghe Tống Giang xưng danh, ba vị đầu lĩnh kính phục quỳ lạy tạ lỗi và thết đãi ông nồng hậu. Tại đây, Tống Giang cũng ra tay cứu thoát vợ của Lưu Cao (tri huyện Thanh Phong, cấp trên của Hoa Vinh) khi ả bị Vương Anh bắt làm áp trại phu nhân.
Tóm tắt: Tống Giang đến Thanh Phong trại thăm người em kết nghĩa là Hoa Vinh (biệt hiệu Tiểu Lý Quảng, có tài bắn cung xuất quỷ nhập thần). Trên đường đi qua núi Thanh Phong, Tống Giang bị toán cướp của Vương Anh (Oải Cước Hổ), Yến Thuận, Trịnh Thiên Thọ bắt giữ định mổ bụng lấy lòng làm canh giấm. Khi nghe Tống Giang xưng danh, ba vị đầu lĩnh kính phục quỳ lạy tạ lỗi và thết đãi ông nồng hậu. Tại đây, Tống Giang cũng ra tay cứu thoát vợ của Lưu Cao (tri huyện Thanh Phong, cấp trên của Hoa Vinh) khi ả bị Vương Anh bắt làm áp trại phu nhân.
Hồi 29: Lưu Cao phu nhân lấy oán trả ơn; Tiểu Lý Quảng đại náo Thanh Phong trại
Tóm tắt: Trở về trại, vợ Lưu Cao lấy oán trả ơn, vu khống Tống Giang là đầu sỏ toán cướp núi Thanh Phong khi ông đi xem hội đèn lồng. Lưu Cao lập tức cho quân bắt giữ Tống Giang tra tấn dã man. Hoa Vinh biết chuyện liền nổi giận lôi đình, vác cung tên dẫn quân bản bộ sang phủ Lưu Cao cướp ngục, giải cứu Tống Giang về nhà mình. Lưu Cao hoảng sợ, cầu cứu quan phủ Thanh Châu phái binh chi viện.
Tóm tắt: Trở về trại, vợ Lưu Cao lấy oán trả ơn, vu khống Tống Giang là đầu sỏ toán cướp núi Thanh Phong khi ông đi xem hội đèn lồng. Lưu Cao lập tức cho quân bắt giữ Tống Giang tra tấn dã man. Hoa Vinh biết chuyện liền nổi giận lôi đình, vác cung tên dẫn quân bản bộ sang phủ Lưu Cao cướp ngục, giải cứu Tống Giang về nhà mình. Lưu Cao hoảng sợ, cầu cứu quan phủ Thanh Châu phái binh chi viện.
Hồi 30: Tích Lịch Hỏa sập bẫy ngã ngựa; Tống Giang thu phục Tần Minh
Tóm tắt: Quan phủ Thanh Châu phái Đề hạt Tần Minh (biệt hiệu Tích Lịch Hỏa, tính tình nóng nảy như sấm sét, sử dụng lang nha bổng) dẫn quân đi dẹp loạn. Ngô Dụng dùng mưu kế dụ quân Tần Minh vào bẫy, khiến ông bị bắt sống. Nhóm Tống Giang, Hoa Vinh tiếp đãi Tần Minh rất tử tế, ngỏ lời mời gia nhập nhưng Tần Minh từ chối vì gia đình còn ở trong thành. Đêm đó, Ngô Dụng sai người giả dạng Tần Minh đi đốt phá, giết hại bách tính ngoài thành để tuyệt đường lui của ông. Mộ Dung tri phủ tưởng thật, liền đem giết sạch cả nhà Tần Minh. Rơi vào bước đường cùng không còn nhà để về, Tần Minh đau đớn thấu trời và quyết định quy thuận Tống Giang, chính thức đi theo con đường phản triều đình.
Hồi 31: Thanh Phong sơn quần hùng đại tụ; Quy phục về Lương Sơn cứu viện
Tóm tắt: Sau khi thu phục Tần Minh và giải cứu Hoa Vinh, toán quân Thanh Phong Sơn nhận thấy căn cứ quá nhỏ, khó lòng chống lại đại quân triều đình sắp tới. Tống Giang hiến kế giải thể trại, đưa toàn bộ lực lượng gồm Hoa Vinh, Tần Minh, Yến Thuận, Vương Anh, Trịnh Thiên Thọ hợp binh lên Lương Sơn Bạc tụ nghĩa. Tuy nhiên, giữa đường, Tống Giang nhận được thư nhà báo tin cha ốm nặng (thực chất là cha ông lừa ông về để tránh dính líu đến giặc cỏ), nên ông đành chia tay quần hùng để quay về chịu tội, chấp nhận để quan phủ bắt giam.
Tóm tắt: Quan phủ Thanh Châu phái Đề hạt Tần Minh (biệt hiệu Tích Lịch Hỏa, tính tình nóng nảy như sấm sét, sử dụng lang nha bổng) dẫn quân đi dẹp loạn. Ngô Dụng dùng mưu kế dụ quân Tần Minh vào bẫy, khiến ông bị bắt sống. Nhóm Tống Giang, Hoa Vinh tiếp đãi Tần Minh rất tử tế, ngỏ lời mời gia nhập nhưng Tần Minh từ chối vì gia đình còn ở trong thành. Đêm đó, Ngô Dụng sai người giả dạng Tần Minh đi đốt phá, giết hại bách tính ngoài thành để tuyệt đường lui của ông. Mộ Dung tri phủ tưởng thật, liền đem giết sạch cả nhà Tần Minh. Rơi vào bước đường cùng không còn nhà để về, Tần Minh đau đớn thấu trời và quyết định quy thuận Tống Giang, chính thức đi theo con đường phản triều đình.
Hồi 31: Thanh Phong sơn quần hùng đại tụ; Quy phục về Lương Sơn cứu viện
Tóm tắt: Sau khi thu phục Tần Minh và giải cứu Hoa Vinh, toán quân Thanh Phong Sơn nhận thấy căn cứ quá nhỏ, khó lòng chống lại đại quân triều đình sắp tới. Tống Giang hiến kế giải thể trại, đưa toàn bộ lực lượng gồm Hoa Vinh, Tần Minh, Yến Thuận, Vương Anh, Trịnh Thiên Thọ hợp binh lên Lương Sơn Bạc tụ nghĩa. Tuy nhiên, giữa đường, Tống Giang nhận được thư nhà báo tin cha ốm nặng (thực chất là cha ông lừa ông về để tránh dính líu đến giặc cỏ), nên ông đành chia tay quần hùng để quay về chịu tội, chấp nhận để quan phủ bắt giam.
Hồi 32: Kịp Thời Vũ đày sang Giang Châu; Tỳ Bà đình kết nghĩa Lý Quỳ
Tóm tắt: Tống Giang bị tòa án giảm nhẹ hình phạt nhờ danh tiếng "Kịp Thời Vũ", chỉ bị xăm mặt và đày sang Giang Châu. Trên đường đi qua núi Yết Dương, ông được các hảo hán địa phương như Lý Tuấn (Hỗn Giang Long), Mục Hoằng, Trương Hoành cứu giúp và kính trọng. Khi đến Giang Châu, nhờ có thư giới thiệu của Ngô Dụng, Tống Giang kết giao với Tiết cấp nhà lao là Đới Tông (Thần Hành Thái Bảo). Qua Đới Tông, Tống Giang gặp gỡ gã tiểu lại thô lỗ nhưng bộc trực, trung thành tuyệt đối là Lý Quỳ (Hắc Toàn Phong) tại quán rượu Tỳ Bà Đình bên sông.
Tóm tắt: Tống Giang bị tòa án giảm nhẹ hình phạt nhờ danh tiếng "Kịp Thời Vũ", chỉ bị xăm mặt và đày sang Giang Châu. Trên đường đi qua núi Yết Dương, ông được các hảo hán địa phương như Lý Tuấn (Hỗn Giang Long), Mục Hoằng, Trương Hoành cứu giúp và kính trọng. Khi đến Giang Châu, nhờ có thư giới thiệu của Ngô Dụng, Tống Giang kết giao với Tiết cấp nhà lao là Đới Tông (Thần Hành Thái Bảo). Qua Đới Tông, Tống Giang gặp gỡ gã tiểu lại thô lỗ nhưng bộc trực, trung thành tuyệt đối là Lý Quỳ (Hắc Toàn Phong) tại quán rượu Tỳ Bà Đình bên sông.
Hồi 33: Hắc Toàn Phong đại náo ven sông; Lãng Lý Bạch Điều bắt sống Lý Quỳ
Tóm tắt: Trong tiệc rượu ở Tỳ Bà Đình, Tống Giang muốn ăn cá tươi. Lý Quỳ xung phong ra bến sông tìm cá nhưng do tính tình cộc cằn, gã gây gổ và đánh nhau dữ dội với những người chèo thuyền tại đây. Lý Quỳ tay đôi thắng thế trên cạn, nhưng khi bị dụ xuống nước, gã liền bị một tay bơi lội cự phách là Trương Thuận(Lãng Lý Bạch Điều) dìm cho uống no nước. Tống Giang và Đới Tông chạy đến can ngăn, đưa thư của Trương Hoành ra. Trương Thuận nhận ra người quen, bèn kết bái huynh đệ với Tống Giang.
Tóm tắt: Trong tiệc rượu ở Tỳ Bà Đình, Tống Giang muốn ăn cá tươi. Lý Quỳ xung phong ra bến sông tìm cá nhưng do tính tình cộc cằn, gã gây gổ và đánh nhau dữ dội với những người chèo thuyền tại đây. Lý Quỳ tay đôi thắng thế trên cạn, nhưng khi bị dụ xuống nước, gã liền bị một tay bơi lội cự phách là Trương Thuận(Lãng Lý Bạch Điều) dìm cho uống no nước. Tống Giang và Đới Tông chạy đến can ngăn, đưa thư của Trương Hoành ra. Trương Thuận nhận ra người quen, bèn kết bái huynh đệ với Tống Giang.
Hồi 34: Tầm Dương lâu Tống Giang đề thơ phản; Đới Tông đày thư giả lừa quan phủ
Tóm tắt: Một mình lên lầu Tầm Dương uống rượu ngắm cảnh, trong cơn say và uất hận cho chí lớn chưa thành, Tống Giang viết một bài thơ phản lên tường, có câu: "Nếu ngày sau đạt được chí nguyện, thề nhuộm máu cả dòng sông Tầm Dương". Bài thơ bị tên tiểu nhân nịnh hót Hoàng Văn Bính phát giác và báo lên Tri phủ Sài Đắc Tuấn (con trai Thái sư Thái Kinh). Tống Giang bị tống giam vào ngục tử tù. Đới Tông được lệnh mang thư hỏa tốc về Đông Kinh xin chỉ thị của Thái Kinh, nhưng thực chất ông chạy thẳng lên Lương Sơn cầu cứu. Ngô Dụng bày mưu cho Tiêu Tương (Thánh Thủ Thư Sinh) giả mạo thủ bút của Thái Kinh trong một bức thư phản hồi nhằm lừa Tri phủ thả người.
Tóm tắt: Một mình lên lầu Tầm Dương uống rượu ngắm cảnh, trong cơn say và uất hận cho chí lớn chưa thành, Tống Giang viết một bài thơ phản lên tường, có câu: "Nếu ngày sau đạt được chí nguyện, thề nhuộm máu cả dòng sông Tầm Dương". Bài thơ bị tên tiểu nhân nịnh hót Hoàng Văn Bính phát giác và báo lên Tri phủ Sài Đắc Tuấn (con trai Thái sư Thái Kinh). Tống Giang bị tống giam vào ngục tử tù. Đới Tông được lệnh mang thư hỏa tốc về Đông Kinh xin chỉ thị của Thái Kinh, nhưng thực chất ông chạy thẳng lên Lương Sơn cầu cứu. Ngô Dụng bày mưu cho Tiêu Tương (Thánh Thủ Thư Sinh) giả mạo thủ bút của Thái Kinh trong một bức thư phản hồi nhằm lừa Tri phủ thả người.
Hồi 35: Lương Sơn hảo hán cướp pháp trường; Hai đầu lĩnh máu nhuộm Giang Châu thành
Tóm tắt: Bức thư giả bị Hoàng Văn Bính nhìn thấu sơ hở vì dùng sai con dấu. Sài Tri phủ nổi giận ra lệnh xử trảm cả Tống Giang lẫn Đới Tông ngay lập tức. Vào ngày hành hình, khi đao phủ vừa giơ đao lên, Lý Quỳ từ trong đám đông gầm lên một tiếng, tay cầm song búa nhảy xổ vào chém giết loạn xạ. Cùng lúc đó, các hảo hán Lương Sơn hóa trang thành người đi chợ đồng loạt nổi dậy, tạo nên cuộc cướp pháp trường Giang Châu chấn động. Họ rước Tống Giang và Đới Tông rút về đồn điền của Mục Hoằng bên bờ sông.
Tóm tắt: Bức thư giả bị Hoàng Văn Bính nhìn thấu sơ hở vì dùng sai con dấu. Sài Tri phủ nổi giận ra lệnh xử trảm cả Tống Giang lẫn Đới Tông ngay lập tức. Vào ngày hành hình, khi đao phủ vừa giơ đao lên, Lý Quỳ từ trong đám đông gầm lên một tiếng, tay cầm song búa nhảy xổ vào chém giết loạn xạ. Cùng lúc đó, các hảo hán Lương Sơn hóa trang thành người đi chợ đồng loạt nổi dậy, tạo nên cuộc cướp pháp trường Giang Châu chấn động. Họ rước Tống Giang và Đới Tông rút về đồn điền của Mục Hoằng bên bờ sông.
Hồi 36: Hắc Toàn Phong tự tay giết Văn Bính; Kịp Thời Vũ chính thức lên Lương Sơn
Tóm tắt: Tống Giang chưa nguôi cơn giận với kẻ hãm hại mình, liền cùng quần hùng quay lại tấn công dinh thự của Hoàng Văn Bính. Lý Quỳ đột nhập bắt sống được gã quan xảo quyệt này. Giữa rừng, nhóm Lương Sơn tổ chức phân thây Hoàng Văn Bính để tế cờ, trả thù cho Tống Giang. Sau trận chiến sinh tử này, không còn đường lui, Tống Giang cùng toàn bộ nhóm hảo hán Giang Châu (Lý Quỳ, Đới Tông, Trương Thuận, anh em họ Mục, họ Lý) kéo thẳng lên Lương Sơn Bạc. Tiều Cái chính thức nhường ngôi thứ hai cho Tống Giang.
Tóm tắt: Tống Giang chưa nguôi cơn giận với kẻ hãm hại mình, liền cùng quần hùng quay lại tấn công dinh thự của Hoàng Văn Bính. Lý Quỳ đột nhập bắt sống được gã quan xảo quyệt này. Giữa rừng, nhóm Lương Sơn tổ chức phân thây Hoàng Văn Bính để tế cờ, trả thù cho Tống Giang. Sau trận chiến sinh tử này, không còn đường lui, Tống Giang cùng toàn bộ nhóm hảo hán Giang Châu (Lý Quỳ, Đới Tông, Trương Thuận, anh em họ Mục, họ Lý) kéo thẳng lên Lương Sơn Bạc. Tiều Cái chính thức nhường ngôi thứ hai cho Tống Giang.
Hồi 37: Lý Quỳ cõng mẹ lên Lương Sơn; Núi Toàn Phong bốn hổ hại mẫu thân
Tóm tắt: Yên vị trên núi, Lý Quỳ nhớ đến người mẹ mù lòa ở quê nhà nên xin phép xuống núi đón mẹ lên hưởng phúc. Trên đường cõng mẹ băng qua núi Toàn Phong, Lý Quỳ đi tìm nước uống cho mẹ. Lúc quay lại, gã rụng rời chân tay khi thấy mẹ đã bị đàn hổ dữ trong hang ăn thịt. Cơn điên cuồng trỗi dậy, Hắc Toàn Phong một tay cầm phán quan bút, một tay cầm dao, xông vào hang giết sạch cả ổ hổ gồm bốn con (hai hổ con và hai hổ lớn) để trả thù cho mẹ.
Tóm tắt: Yên vị trên núi, Lý Quỳ nhớ đến người mẹ mù lòa ở quê nhà nên xin phép xuống núi đón mẹ lên hưởng phúc. Trên đường cõng mẹ băng qua núi Toàn Phong, Lý Quỳ đi tìm nước uống cho mẹ. Lúc quay lại, gã rụng rời chân tay khi thấy mẹ đã bị đàn hổ dữ trong hang ăn thịt. Cơn điên cuồng trỗi dậy, Hắc Toàn Phong một tay cầm phán quan bút, một tay cầm dao, xông vào hang giết sạch cả ổ hổ gồm bốn con (hai hổ con và hai hổ lớn) để trả thù cho mẹ.
Hồi 38: Biện tân thành bắt sống Hắc Toàn Phong; Thủy泊 quốc đón tiếp Lý Đại Lang
Tóm tắt: Lý Quỳ giết hổ được dân làng tôn làm anh hùng, nhưng thân phận gã nhanh chóng bị phát giác bởi một gã thợ săn địa phương. Gã bị quan binh đánh thuốc mê bắt sống. May thay, trên đường áp giải, hai hảo hán Chu Quý và Chu Phú (người Lương Sơn cài cắm ở tiệm rượu dưới núi) đã bày mưu đánh thuốc mê toán quân sĩ, giải cứu Lý Quỳ kịp thời và đưa gã về núi an toàn.
Tóm tắt: Lý Quỳ giết hổ được dân làng tôn làm anh hùng, nhưng thân phận gã nhanh chóng bị phát giác bởi một gã thợ săn địa phương. Gã bị quan binh đánh thuốc mê bắt sống. May thay, trên đường áp giải, hai hảo hán Chu Quý và Chu Phú (người Lương Sơn cài cắm ở tiệm rượu dưới núi) đã bày mưu đánh thuốc mê toán quân sĩ, giải cứu Lý Quỳ kịp thời và đưa gã về núi an toàn.
Hồi 39: Chúc Gia Trang giam giữ Thạch Tú; Dương Hùng đâm chết vợ lẳng lơ
Tóm tắt: Hai hảo hán mới là Dương Hùng (Bệnh Quan Sách) và Thạch Tú (Liều Mạng Tam Lang) kết nghĩa huynh đệ. Thạch Tú phát hiện vợ Dương Hùng là Phan Xảo Vân tư thông với một gã hòa thượng gian dâm là Bùi Như Hải. Thạch Tú lập mưu giết gã hòa thượng, rồi cùng Dương Hùng đưa Phan Xảo Vân lên núi Thúy Bình tra khảo. Sau khi ép vợ thú nhận tội lỗi, Dương Hùng ra tay giết chết ả. Cùng đường, họ rủ thêm tên trộm vặt Thời Thiên định lên Lương Sơn lánh nạn, nhưng khi ghé qua Chúc Gia Trang, Thời Thiên quen thói trộm một con gà trống mồi của trang viên nên bị người của Chúc gia bắt giữ.
Tóm tắt: Hai hảo hán mới là Dương Hùng (Bệnh Quan Sách) và Thạch Tú (Liều Mạng Tam Lang) kết nghĩa huynh đệ. Thạch Tú phát hiện vợ Dương Hùng là Phan Xảo Vân tư thông với một gã hòa thượng gian dâm là Bùi Như Hải. Thạch Tú lập mưu giết gã hòa thượng, rồi cùng Dương Hùng đưa Phan Xảo Vân lên núi Thúy Bình tra khảo. Sau khi ép vợ thú nhận tội lỗi, Dương Hùng ra tay giết chết ả. Cùng đường, họ rủ thêm tên trộm vặt Thời Thiên định lên Lương Sơn lánh nạn, nhưng khi ghé qua Chúc Gia Trang, Thời Thiên quen thói trộm một con gà trống mồi của trang viên nên bị người của Chúc gia bắt giữ.
Hồi 40: Thạch Tú phá vây chạy thoát thân; Tống Giang lần đầu đánh Chúc Gia Trang
Tóm tắt: Dương Hùng và Thạch Tú chạy thoát đến Lương Sơn cầu cứu. Tống Giang bấy giờ muốn lập chiến công để củng cố uy tín, liền xin Tiều Cái dẫn đại quân xuống núi đánh Chúc Gia Trang giải cứu Thời Thiên. Tuy nhiên, Chúc Gia Trang là một pháo đài cực kỳ kiên cố, địa hình mê lộ phức tạp, phòng thủ nghiêm ngặt bằng các hàng rào cây gai dày đặc. Trận đầu ra quân, quân Lương Sơn lọt vào trận đồ bát quái của trang viên, bị phục kích tơi tả, suýt nữa thì Tống Giang bị bắt sống nếu không có Thạch Tú dò đường giải vây.
Tóm tắt: Dương Hùng và Thạch Tú chạy thoát đến Lương Sơn cầu cứu. Tống Giang bấy giờ muốn lập chiến công để củng cố uy tín, liền xin Tiều Cái dẫn đại quân xuống núi đánh Chúc Gia Trang giải cứu Thời Thiên. Tuy nhiên, Chúc Gia Trang là một pháo đài cực kỳ kiên cố, địa hình mê lộ phức tạp, phòng thủ nghiêm ngặt bằng các hàng rào cây gai dày đặc. Trận đầu ra quân, quân Lương Sơn lọt vào trận đồ bát quái của trang viên, bị phục kích tơi tả, suýt nữa thì Tống Giang bị bắt sống nếu không có Thạch Tú dò đường giải vây.
Hồi 41: Nhị Lang Thần hóa giải bùa mê lộ; Tống Công Minh hai lần bại trận thành
Tóm tắt: Quân Lương Sơn tổ chức tấn công lần thứ hai. Lần này, Chúc Gia Trang liên minh với hai trang viên lân cận là Hổ Gia Trang và Lý Gia Trang. Nữ tướng Hỗ Tam Nương (Nhất Trượng Thanh) của Hổ Gia Trang cưỡi ngựa sương, sử dụng song đao vô cùng dũng mãnh, liên tiếp đánh bại và bắt sống nhiều đầu lĩnh Lương Sơn như Vương Anh. Tống Giang lại một lần nữa nếm mùi thất bại, tổn hao binh tướng nghiêm trọng.
Tóm tắt: Quân Lương Sơn tổ chức tấn công lần thứ hai. Lần này, Chúc Gia Trang liên minh với hai trang viên lân cận là Hổ Gia Trang và Lý Gia Trang. Nữ tướng Hỗ Tam Nương (Nhất Trượng Thanh) của Hổ Gia Trang cưỡi ngựa sương, sử dụng song đao vô cùng dũng mãnh, liên tiếp đánh bại và bắt sống nhiều đầu lĩnh Lương Sơn như Vương Anh. Tống Giang lại một lần nữa nếm mùi thất bại, tổn hao binh tướng nghiêm trọng.
Hồi 42: Báo Tử Đầu bắt sống Hỗ Tam Nương; Lãng Tử Yên Thanh hiến kế phá trang
Tóm tắt: Giữa lúc quân Lương Sơn hoang mang, Lâm Xung xuất trận. Chỉ sau vài hiệp đấu nghẹt thở, đường đao sắc bén của Báo Tử Đầu đã khống chế và bắt sống được Hỗ Tam Nương. Tống Giang sai người giải ả về Lương Sơn giao cho cha mình quản lý (sau này gả cho Vương Anh). Cùng lúc đó, quân Lương Sơn thuyết phục được Lý Ứng (chủ quản Lý Gia Trang) đứng trung lập, cắt đứt một vây cánh của Chúc Gia Trang.
Tóm tắt: Giữa lúc quân Lương Sơn hoang mang, Lâm Xung xuất trận. Chỉ sau vài hiệp đấu nghẹt thở, đường đao sắc bén của Báo Tử Đầu đã khống chế và bắt sống được Hỗ Tam Nương. Tống Giang sai người giải ả về Lương Sơn giao cho cha mình quản lý (sau này gả cho Vương Anh). Cùng lúc đó, quân Lương Sơn thuyết phục được Lý Ứng (chủ quản Lý Gia Trang) đứng trung lập, cắt đứt một vây cánh của Chúc Gia Trang.
Hồi 43: Tôn Lập lập mưu làm nội ứng; Thạch Tú đốt phá Chúc Gia Trang
Tóm tắt: Giải pháp phá trang xuất hiện khi Tôn Lập (Bệnh Úy Trì), một Đề hạt quân đội và là bạn thân của giáo đầu Chúc Gia Trang là Loan Đình Ngọc, quyết định phản triều đình. Tôn Lập dẫn theo gia quyến giả vờ đến Chúc Gia Trang để giúp đỡ phòng thủ. Chúc gia không mảy may nghi ngờ, mở cửa rước cọp vào nhà. Thạch Tú và Thời Thiên ở trong trang cũng tìm cách liên lạc để phối hợp hành động.
Tóm tắt: Giải pháp phá trang xuất hiện khi Tôn Lập (Bệnh Úy Trì), một Đề hạt quân đội và là bạn thân của giáo đầu Chúc Gia Trang là Loan Đình Ngọc, quyết định phản triều đình. Tôn Lập dẫn theo gia quyến giả vờ đến Chúc Gia Trang để giúp đỡ phòng thủ. Chúc gia không mảy may nghi ngờ, mở cửa rước cọp vào nhà. Thạch Tú và Thời Thiên ở trong trang cũng tìm cách liên lạc để phối hợp hành động.
Hồi 44: Tam đánh Chúc Gia thành công rực rỡ; Quần hùng ca khúc khải hoàn quy sơn
Tóm tắt: Tống Giang phát động đợt tổng tấn công lần thứ ba. Khi trận chiến bên ngoài đang ác liệt, Tôn Lập cùng người nhà bất ngờ nổi dậy từ bên trong, phóng hỏa đốt phá lương thực và mở toang cổng thành. Quân Lương Sơn tràn vào như nước vỡ bờ, giết chết ba anh em nhà họ Chúc (Chúc Long, Chúc Hổ, Chúc Bưu), san phẳng Chúc Gia Trang, tịch thu toàn bộ kho tàng lương thực khổng lồ đem về núi.
Tóm tắt: Tống Giang phát động đợt tổng tấn công lần thứ ba. Khi trận chiến bên ngoài đang ác liệt, Tôn Lập cùng người nhà bất ngờ nổi dậy từ bên trong, phóng hỏa đốt phá lương thực và mở toang cổng thành. Quân Lương Sơn tràn vào như nước vỡ bờ, giết chết ba anh em nhà họ Chúc (Chúc Long, Chúc Hổ, Chúc Bưu), san phẳng Chúc Gia Trang, tịch thu toàn bộ kho tàng lương thực khổng lồ đem về núi.
Hồi 45: Lôi Hoành đánh chết lăng trì mụ kỹ nữ; Chu Đồng bị đày sang Thương Châu phủ
Tóm tắt: Tại huyện Vận Thành, Đô đầu Lôi Hoành đi xem hát vô tình xảy ra mâu thuẫn với ả kỹ nữ lẳng lơ Bạch Tú Anh (nhân tình của quan tri huyện mới). Bị Bạch Tú Anh và cha ả sỉ nhục, cậy thế hiếp người, Lôi Hoành nổi giận vác bảng lệnh đánh chết mụ kỹ nữ ngay tại chỗ. Anh bị bắt giam, nhưng được bạn thân là Chu Đồng phóng thích cho bỏ trốn. Chu Đồng bị khép tội thay và bị đày sang phủ Thương Châu.
Tóm tắt: Tại huyện Vận Thành, Đô đầu Lôi Hoành đi xem hát vô tình xảy ra mâu thuẫn với ả kỹ nữ lẳng lơ Bạch Tú Anh (nhân tình của quan tri huyện mới). Bị Bạch Tú Anh và cha ả sỉ nhục, cậy thế hiếp người, Lôi Hoành nổi giận vác bảng lệnh đánh chết mụ kỹ nữ ngay tại chỗ. Anh bị bắt giam, nhưng được bạn thân là Chu Đồng phóng thích cho bỏ trốn. Chu Đồng bị khép tội thay và bị đày sang phủ Thương Châu.
Hồi 46: Hắc Toàn Phong giết hại tiểu nha nội; Mỹ Nhiêm Công ép buộc lên Lương Sơn
Tóm tắt: Tại Thương Châu, Chu Đồng được quan tri phủ yêu mến, giao cho việc trông nom đứa con trai nhỏ 4 tuổi (Tiểu nha nội). Tống Giang muốn đưa Chu Đồng lên núi nên sai Ngô Dụng và Lý Quỳ xuống thực hiện kế độc. Lý Quỳ đã lén bế Tiểu nha nội vào rừng sâu rồi ra tay sát hại dã man nhằm tuyệt đường dung thân của Chu Đồng với triều đình. Chu Đồng đau đớn, phẫn nộ tột cùng, cầm đao đuổi chém Lý Quỳ nhưng được các hảo hán ngăn lại. Rơi vào thế không thể quay đầu, Chu Đồng nuốt hận lên Lương Sơn, nhưng thề không nhìn mặt Lý Quỳ.
Tóm tắt: Tại Thương Châu, Chu Đồng được quan tri phủ yêu mến, giao cho việc trông nom đứa con trai nhỏ 4 tuổi (Tiểu nha nội). Tống Giang muốn đưa Chu Đồng lên núi nên sai Ngô Dụng và Lý Quỳ xuống thực hiện kế độc. Lý Quỳ đã lén bế Tiểu nha nội vào rừng sâu rồi ra tay sát hại dã man nhằm tuyệt đường dung thân của Chu Đồng với triều đình. Chu Đồng đau đớn, phẫn nộ tột cùng, cầm đao đuổi chém Lý Quỳ nhưng được các hảo hán ngăn lại. Rơi vào thế không thể quay đầu, Chu Đồng nuốt hận lên Lương Sơn, nhưng thề không nhìn mặt Lý Quỳ.
Hồi 47: Sài Đại Quan sa lầy ngục Cao Đường; Tống Công Minh đem quân phá phủ thành
Tóm tắt: Thúc phụ của Sài Tiến tại phủ Cao Đường bị quan tri phủ Cao Liêm (em họ của Cao Cầu) cậy thế chiếm đoạt phủ đệ và đánh đập đến chết. Sài Tiến đến lý luận thì bị Cao Liêm tống giam vào ngục tối. Nghe tin ân nhân gặp nạn, Tống Giang lập tức thống lĩnh đại quân Lương Sơn kéo xuống tấn công phủ Cao Đường để giải cứu Sài Tiến. Tuy nhiên, Cao Liêm là kẻ thông thạo ma thuật, tà pháp, gã niệm chú triệu hồi luồng gió độc và thú dữ khiến quân Lương Sơn đại bại ở trận đầu.
Tóm tắt: Thúc phụ của Sài Tiến tại phủ Cao Đường bị quan tri phủ Cao Liêm (em họ của Cao Cầu) cậy thế chiếm đoạt phủ đệ và đánh đập đến chết. Sài Tiến đến lý luận thì bị Cao Liêm tống giam vào ngục tối. Nghe tin ân nhân gặp nạn, Tống Giang lập tức thống lĩnh đại quân Lương Sơn kéo xuống tấn công phủ Cao Đường để giải cứu Sài Tiến. Tuy nhiên, Cao Liêm là kẻ thông thạo ma thuật, tà pháp, gã niệm chú triệu hồi luồng gió độc và thú dữ khiến quân Lương Sơn đại bại ở trận đầu.
Hồi 48: Hoán Ma giáo đầu dùng phép trừ yêu; Công Tôn Thắng hạ gục Cao Liêm
Tóm tắt: Để đối phó với tà thuật, Đới Tông và Lý Quỳ được lệnh lên núi tìm Công Tôn Thắng (Nhập Vân Long) xuống núi trợ chiến. Sau khi được sư phụ là La Chân Nhân truyền thụ thêm thần pháp pháp thuật "Ngũ lôi chính pháp", Công Tôn Thắng trở lại chiến trường. Trên trận tiền phủ Cao Đường, Công Tôn Thắng dùng kiếm lệnh hóa giải toàn bộ yêu pháp của Cao Liêm, đánh tan bầy thú dữ giáp binh. Cao Liêm trúng thương bỏ chạy liền bị lôi điện đánh chết. Quân Lương Sơn tràn vào thành, Lý Quỳ leo xuống giếng sâu vác Sài Tiến lên an toàn.
Tóm tắt: Để đối phó với tà thuật, Đới Tông và Lý Quỳ được lệnh lên núi tìm Công Tôn Thắng (Nhập Vân Long) xuống núi trợ chiến. Sau khi được sư phụ là La Chân Nhân truyền thụ thêm thần pháp pháp thuật "Ngũ lôi chính pháp", Công Tôn Thắng trở lại chiến trường. Trên trận tiền phủ Cao Đường, Công Tôn Thắng dùng kiếm lệnh hóa giải toàn bộ yêu pháp của Cao Liêm, đánh tan bầy thú dữ giáp binh. Cao Liêm trúng thương bỏ chạy liền bị lôi điện đánh chết. Quân Lương Sơn tràn vào thành, Lý Quỳ leo xuống giếng sâu vác Sài Tiến lên an toàn.
Hồi 49: Hô Diên Chước vâng lệnh bình Lương Sơn; Liên hoàn giáp mã uy trấn thủy chiến
Tóm tắt: Việc phủ Cao Đường thất thủ khiến triều đình kinh động. Cao Cầu tiến cử danh tướng Hô Diên Chước (hậu duệ của danh tướng khai quốc Hô Diên Tán, sử dụng song tiên) làm Thống lĩnh đại quân đi bình định Lương Sơn. Hô Diên Chước áp dụng trận pháp "Liên hoàn giáp mã" cực kỳ lợi hại: hàng ngàn thợ ngựa và kỵ binh đều mặc giáp sắt bọc kín, liên kết với nhau bằng xích sắt, càn quét như một bức tường thép. Quân Lương Sơn hoàn toàn bất lực, các danh tướng như Lý Quỳ, Tần Minh đều không phá được trận, chiến thuyền của thủy quân cũng bị trọng pháo đánh sập.
Tóm tắt: Việc phủ Cao Đường thất thủ khiến triều đình kinh động. Cao Cầu tiến cử danh tướng Hô Diên Chước (hậu duệ của danh tướng khai quốc Hô Diên Tán, sử dụng song tiên) làm Thống lĩnh đại quân đi bình định Lương Sơn. Hô Diên Chước áp dụng trận pháp "Liên hoàn giáp mã" cực kỳ lợi hại: hàng ngàn thợ ngựa và kỵ binh đều mặc giáp sắt bọc kín, liên kết với nhau bằng xích sắt, càn quét như một bức tường thép. Quân Lương Sơn hoàn toàn bất lực, các danh tướng như Lý Quỳ, Tần Minh đều không phá được trận, chiến thuyền của thủy quân cũng bị trọng pháo đánh sập.
Hồi 50: Ngô Dụng lập mưu tìm Câu Liêm thương; Từ Ninh dạy trận phá xích mã
Tóm tắt: Giữa thế ngàn cân treo sợi tóc, Thang Long (Kim Tiền Báo) hiến kế: Vũ khí duy nhất khắc chế được liên hoàn mã là "Câu liêm thương", và người duy nhất tinh thông binh pháp này là giáo đầu cấm quân Từ Ninh (Kim Thương Thủ). Quân Lương Sơn phái Thời Thiên lẻn vào phủ Từ Ninh trộm chiếc áo giáp báu "Nhạn linh giáp" gia truyền để dụ ông đuổi theo, sau đó đánh thuốc mê bắt sống ông lên núi. Tống Giang dùng đại nghĩa thuyết phục, Từ Ninh đồng ý gia nhập và đứng ra huấn luyện cho quân Lương Sơn cách sử dụng câu liêm thương để móc chân ngựa.
Tóm tắt: Giữa thế ngàn cân treo sợi tóc, Thang Long (Kim Tiền Báo) hiến kế: Vũ khí duy nhất khắc chế được liên hoàn mã là "Câu liêm thương", và người duy nhất tinh thông binh pháp này là giáo đầu cấm quân Từ Ninh (Kim Thương Thủ). Quân Lương Sơn phái Thời Thiên lẻn vào phủ Từ Ninh trộm chiếc áo giáp báu "Nhạn linh giáp" gia truyền để dụ ông đuổi theo, sau đó đánh thuốc mê bắt sống ông lên núi. Tống Giang dùng đại nghĩa thuyết phục, Từ Ninh đồng ý gia nhập và đứng ra huấn luyện cho quân Lương Sơn cách sử dụng câu liêm thương để móc chân ngựa.
Hồi 51: Câu Liêm Thương phá trận giáp mã; Sào huyện thành bắt sống Hô Diên Chước
Tóm tắt: Từ Ninh lập trận Câu Liêm Thương, chia quân mai phục ở vùng đầm lầy. Khi trận "Liên hoàn giáp mã" của Hô Diên Chước càn quét tới, quân Lương Sơn dùng câu liêm móc đổ chân ngựa, khiến hệ thống xích sắt kéo đổ cả hàng loạt. Đại quân triều đình tan vỡ, phó tướng Lôi Chấn Thiên tử trận. Hô Diên Chước thất bại nhục nhã, cưỡi ngựa chạy trốn một mình sang phủ Thanh Châu để cậy nhờ Mộ Dung tri phủ.
Tóm tắt: Từ Ninh lập trận Câu Liêm Thương, chia quân mai phục ở vùng đầm lầy. Khi trận "Liên hoàn giáp mã" của Hô Diên Chước càn quét tới, quân Lương Sơn dùng câu liêm móc đổ chân ngựa, khiến hệ thống xích sắt kéo đổ cả hàng loạt. Đại quân triều đình tan vỡ, phó tướng Lôi Chấn Thiên tử trận. Hô Diên Chước thất bại nhục nhã, cưỡi ngựa chạy trốn một mình sang phủ Thanh Châu để cậy nhờ Mộ Dung tri phủ.
Hồi 52: Ba núi hợp sức đánh Thanh Châu; Hô Diên Chước quy thuận Lương Sơn
Tóm tắt: Tại Thanh Châu, Hô Diên Chước giúp tri phủ tiễu trừ ba toán cướp ở núi Nhị Long (Lỗ Trí Thâm, Vũ Tòng, Dương Chí), núi Đào Hoa (Lý Trung) và núi Bạch Hổ. Thấy thế lực Hô Diên Chước quá mạnh, các núi bèn cầu cứu Lương Sơn. Tống Giang dẫn đại quân xuống núi, Ngô Dụng bày mưu dụ Hô Diên Chước vào hố sập bắt sống. Tống Giang đích thân cởi trói, đối đãi kính trọng. Cảm động trước nghĩa khí, Hô Diên Chước quy thuận và lừa mở cửa thành Thanh Châu, giúp nghĩa quân tiêu diệt Mộ Dung tri phủ, thu nạp toàn bộ hảo hán ba núi về Lương Sơn.
Tóm tắt: Tại Thanh Châu, Hô Diên Chước giúp tri phủ tiễu trừ ba toán cướp ở núi Nhị Long (Lỗ Trí Thâm, Vũ Tòng, Dương Chí), núi Đào Hoa (Lý Trung) và núi Bạch Hổ. Thấy thế lực Hô Diên Chước quá mạnh, các núi bèn cầu cứu Lương Sơn. Tống Giang dẫn đại quân xuống núi, Ngô Dụng bày mưu dụ Hô Diên Chước vào hố sập bắt sống. Tống Giang đích thân cởi trói, đối đãi kính trọng. Cảm động trước nghĩa khí, Hô Diên Chước quy thuận và lừa mở cửa thành Thanh Châu, giúp nghĩa quân tiêu diệt Mộ Dung tri phủ, thu nạp toàn bộ hảo hán ba núi về Lương Sơn.
Hồi 53: Cửu Văn Long lầm vào đại ngục; Kịp Thời Vũ hạ thành Hoa Châu
Tóm tắt: Thiếu Hoa Sơn cầu cứu vì Sử Tiến vào phủ Hoa Châu định giết quan thái thú tham bạo nhưng bị bắt giam. Lỗ Trí Thâm đi cứu cũng sa lưới. Tống Giang mang quân đến đánh nhưng thành Hoa Châu kiên cố khó hạ. Gặp lúc Thái úy Túc Nguyên Cảnh được vua sai đi dâng hương qua vùng này, Ngô Dụng lập mưu mượn thuyền rồng, cướp cờ hiệu, giả danh đoàn của Túc thái úy để lừa Thái thú Hoa Châu ra đón. Nghĩa quân áp sát, chém chết Thái thú, cứu thoát Sử Tiến, Lỗ Trí Thâm rồi rước Túc thái úy lên núi tạ lỗi trước khi thả về.
Tóm tắt: Thiếu Hoa Sơn cầu cứu vì Sử Tiến vào phủ Hoa Châu định giết quan thái thú tham bạo nhưng bị bắt giam. Lỗ Trí Thâm đi cứu cũng sa lưới. Tống Giang mang quân đến đánh nhưng thành Hoa Châu kiên cố khó hạ. Gặp lúc Thái úy Túc Nguyên Cảnh được vua sai đi dâng hương qua vùng này, Ngô Dụng lập mưu mượn thuyền rồng, cướp cờ hiệu, giả danh đoàn của Túc thái úy để lừa Thái thú Hoa Châu ra đón. Nghĩa quân áp sát, chém chết Thái thú, cứu thoát Sử Tiến, Lỗ Trí Thâm rồi rước Túc thái úy lên núi tạ lỗi trước khi thả về.
Hồi 54: Tăng Đầu thị Tiều Cái trúng tên độc; Lương Sơn Bạc quần hùng thương tiếc
Tóm tắt: Giang hồ có câu bêu rếu Lương Sơn do người của Tăng Đầu thị (một thế lực địa phương khinh thị nghĩa quân) đặt ra, lại thêm việc chúng cướp ngựa báu của Lương Sơn. Thủ lĩnh Tiều Cái nổi giận, đích thân dẫn binh đi đánh Tăng Đầu thị để khẳng định uy danh. Trận chiến bất lợi, trong một đêm đi cướp trại, Tiều Cái bị trúng một mũi tên độc vào má, trên tên có khắc chữ "Sử Văn Cung" (giáo đầu của Tăng Đầu thị). Tiều Cái được đưa về núi và qua đời, trước khi mất để lại di chúc: "Ai bắt được kẻ bắn chết ta, người đó sẽ làm chủ Lương Sơn".
Tóm tắt: Giang hồ có câu bêu rếu Lương Sơn do người của Tăng Đầu thị (một thế lực địa phương khinh thị nghĩa quân) đặt ra, lại thêm việc chúng cướp ngựa báu của Lương Sơn. Thủ lĩnh Tiều Cái nổi giận, đích thân dẫn binh đi đánh Tăng Đầu thị để khẳng định uy danh. Trận chiến bất lợi, trong một đêm đi cướp trại, Tiều Cái bị trúng một mũi tên độc vào má, trên tên có khắc chữ "Sử Văn Cung" (giáo đầu của Tăng Đầu thị). Tiều Cái được đưa về núi và qua đời, trước khi mất để lại di chúc: "Ai bắt được kẻ bắn chết ta, người đó sẽ làm chủ Lương Sơn".
Hồi 55: Ngô Dụng lập mưu lừa Ngọc Kỳ Lân; Lư Tuấn Nghĩa viết thơ phản trên tường
Tóm tắt: Để tìm người tài lãnh đạo và báo thù cho Tiều Cái, Ngô Dụng nhắm vào Lư Tuấn Nghĩa (biệt hiệu Ngọc Kỳ Lân) - đệ nhất phú hào Bắc Kinh, võ nghệ siêu quần. Ngô Dụng cải trang thành thầy bói lẻn vào Lư phủ, phán Lư Tuấn Nghĩa sắp gặp đại nạn, xúi ông đi lánh nạn ở hướng Đông Nam (đường qua Lương Sơn). Ngô Dụng còn lừa Lư Tuấn Nghĩa viết một bài thơ giấu đầu (ly hợp thi) lên tường, bốn chữ đầu các câu ghép lại thành: "Lư Tuấn Nghĩa phản".
Tóm tắt: Để tìm người tài lãnh đạo và báo thù cho Tiều Cái, Ngô Dụng nhắm vào Lư Tuấn Nghĩa (biệt hiệu Ngọc Kỳ Lân) - đệ nhất phú hào Bắc Kinh, võ nghệ siêu quần. Ngô Dụng cải trang thành thầy bói lẻn vào Lư phủ, phán Lư Tuấn Nghĩa sắp gặp đại nạn, xúi ông đi lánh nạn ở hướng Đông Nam (đường qua Lương Sơn). Ngô Dụng còn lừa Lư Tuấn Nghĩa viết một bài thơ giấu đầu (ly hợp thi) lên tường, bốn chữ đầu các câu ghép lại thành: "Lư Tuấn Nghĩa phản".
Hồi 56: Ngọc Kỳ Lân sa lưới Lương Sơn; Đại danh phủ nổi sóng bắt giam
Tóm tắt: Lư Tuấn Nghĩa dẫn người làm trung thành là Yến Thanh mang xe hàng đi lánh nạn. Khi qua bến sông Lương Sơn, ông lần lượt đọ sức với các hảo hán và cuối cùng bị Lý Tuấn lật thuyền, bắt sống dưới nước. Tống Giang tiếp đãi ông như thượng khách, giữ lại núi vài tháng nhưng ông một mực từ chối gia nhập. Đến khi được thả về, vợ ông (Giả thị) đã thông dâm với quản gia Lý Cố, chiếm đoạt gia tài và tố cáo bài thơ phản trên tường với quan phủ. Lư Tuấn Nghĩa vừa về đến nhà liền bị quan quân bắt sống, tra tấn dã man tống vào ngục.
Tóm tắt: Lư Tuấn Nghĩa dẫn người làm trung thành là Yến Thanh mang xe hàng đi lánh nạn. Khi qua bến sông Lương Sơn, ông lần lượt đọ sức với các hảo hán và cuối cùng bị Lý Tuấn lật thuyền, bắt sống dưới nước. Tống Giang tiếp đãi ông như thượng khách, giữ lại núi vài tháng nhưng ông một mực từ chối gia nhập. Đến khi được thả về, vợ ông (Giả thị) đã thông dâm với quản gia Lý Cố, chiếm đoạt gia tài và tố cáo bài thơ phản trên tường với quan phủ. Lư Tuấn Nghĩa vừa về đến nhà liền bị quan quân bắt sống, tra tấn dã man tống vào ngục.
Hồi 57: Lãng Tử Yến Thanh bắn chết nha sai; Thần Hành Thái Bảo cứu viện Bắc Kinh
Tóm tắt: Yến Thanh trung thành phải đi ăn xin, rình rập cứu chủ. Khi Lư Tuấn Nghĩa bị đày đi nơi khác, hai tên nha sai định giết ông ở rừng hoang (giống bối cảnh của Lâm Xung) thì Yến Thanh dùng nỏ bắn chết cả hai, giải cứu Lư Tuấn Nghĩa. Tuy nhiên, do kiệt sức, Lư Tuấn Nghĩa lại bị quan quân bắt lại tại một quán trọ. Yến Thanh chạy lên Lương Sơn cầu cứu. Tống Giang nổi giận, sai Đới Tông đi nghe ngóng tình hình để chuẩn bị phát binh đánh phủ Đại Danh (Bắc Kinh).
Tóm tắt: Yến Thanh trung thành phải đi ăn xin, rình rập cứu chủ. Khi Lư Tuấn Nghĩa bị đày đi nơi khác, hai tên nha sai định giết ông ở rừng hoang (giống bối cảnh của Lâm Xung) thì Yến Thanh dùng nỏ bắn chết cả hai, giải cứu Lư Tuấn Nghĩa. Tuy nhiên, do kiệt sức, Lư Tuấn Nghĩa lại bị quan quân bắt lại tại một quán trọ. Yến Thanh chạy lên Lương Sơn cầu cứu. Tống Giang nổi giận, sai Đới Tông đi nghe ngóng tình hình để chuẩn bị phát binh đánh phủ Đại Danh (Bắc Kinh).
Hồi 58: Ngô Học Cứu mưu đánh Đại Danh phủ; Quan Thắng vâng lệnh bình Lương Sơn
Tóm tắt: Tống Giang dẫn đại quân tấn công phủ Đại Danh dữ dội để cứu Lư Tuấn Nghĩa. Tiễn Phụ Thần cầu cứu triều đình. Thái sư Thái Kinh lập tức tiến cử Quan Thắng (biệt hiệu Đại Đao, hậu duệ của Quan Vũ, đang làm một chức quan nhỏ). Kế sách của Quan Thắng rất hiểm hóc: Thay vì cứu viện Bắc Kinh, ông dẫn đại quân đánh thẳng vào sào huyệt Lương Sơn Bạc đang bỏ trống, buộc Tống Giang phải tức tốc rút quân về cứu viện.
Tóm tắt: Tống Giang dẫn đại quân tấn công phủ Đại Danh dữ dội để cứu Lư Tuấn Nghĩa. Tiễn Phụ Thần cầu cứu triều đình. Thái sư Thái Kinh lập tức tiến cử Quan Thắng (biệt hiệu Đại Đao, hậu duệ của Quan Vũ, đang làm một chức quan nhỏ). Kế sách của Quan Thắng rất hiểm hóc: Thay vì cứu viện Bắc Kinh, ông dẫn đại quân đánh thẳng vào sào huyệt Lương Sơn Bạc đang bỏ trống, buộc Tống Giang phải tức tốc rút quân về cứu viện.
Hồi 59: Đại Đao Quan Thắng uy trấn trận tiền; Thủy Bạc quần hùng thu phục danh tướng
Tóm tắt: Quan Thắng sử dụng Thanh Long Yển Nguyệt Đao vô cùng dũng mãnh, liên tiếp đấu ngang ngửa với Lâm Xung, Tần Minh. Ngô Dụng dùng kế phản gián: Sai Hô Diên Chước giả vờ đầu hàng, đến gặp Quan Thắng nói mình bị Lương Sơn ép buộc, nay muốn lập công chuộc tội. Hô Diên Chước lừa dẫn Quan Thắng đi cướp trại Lương Sơn vào ban đêm. Quan Thắng trúng kế, lọt vào trận địa mai phục và bị bắt sống. Tống Giang bước xuống sụp lạy, Quan Thắng cảm phục quy thuận nghĩa quân.
Tóm tắt: Quan Thắng sử dụng Thanh Long Yển Nguyệt Đao vô cùng dũng mãnh, liên tiếp đấu ngang ngửa với Lâm Xung, Tần Minh. Ngô Dụng dùng kế phản gián: Sai Hô Diên Chước giả vờ đầu hàng, đến gặp Quan Thắng nói mình bị Lương Sơn ép buộc, nay muốn lập công chuộc tội. Hô Diên Chước lừa dẫn Quan Thắng đi cướp trại Lương Sơn vào ban đêm. Quan Thắng trúng kế, lọt vào trận địa mai phục và bị bắt sống. Tống Giang bước xuống sụp lạy, Quan Thắng cảm phục quy thuận nghĩa quân.
Hồi 60: Hắc Toàn Phong đại chiến Hàn Thao; Tống Công Minh hai lần đánh Bắc Kinh
Tóm tắt: Thu phục được Quan Thắng, Tống Giang tái phát động tấn công phủ Đại Danh lần thứ hai. Trận chiến diễn ra ác liệt dưới trời đông giá rét. Lý Quỳ vác song búa dẫn quân tiên phong chặt phá các tuyến phòng thủ, giao chiến với các phó tướng triều đình như Hàn Thao, Bành Dĩ. Quan quân phủ Đại Danh cố thủ trong thành, chờ viện binh.
Tóm tắt: Thu phục được Quan Thắng, Tống Giang tái phát động tấn công phủ Đại Danh lần thứ hai. Trận chiến diễn ra ác liệt dưới trời đông giá rét. Lý Quỳ vác song búa dẫn quân tiên phong chặt phá các tuyến phòng thủ, giao chiến với các phó tướng triều đình như Hàn Thao, Bành Dĩ. Quan quân phủ Đại Danh cố thủ trong thành, chờ viện binh.
Hồi 61: Đêm Nguyên tiêu đốt phá Đại Danh thành; Lư Tuấn Nghĩa đại gia thoát ngục tối
Tóm tắt: Gặp dịp Tết Nguyên Tiêu, Ngô Dụng tung kế "Nội ứng ngoại hợp": Sai Thời Thiên, Giải Trân, Giải Bảo cùng nhiều hảo hán cải trang thành người xem hội đèn lồng lẻn vào thành. Đêm đến, Thời Thiên phóng hỏa đốt lầu Thúy Vân, gây náo loạn toàn thành. Quân Lương Sơn bên ngoài đánh vào, phá tan phủ đại danh. Kẻ phản bội Lý Cố và Giả thị bị bắt sống (sau này bị xẻ thịt tế thần), Lư Tuấn Nghĩa và Thạch Tú được cứu thoát khỏi ngục tối, chính thức lên Lương Sơn.
Tóm tắt: Gặp dịp Tết Nguyên Tiêu, Ngô Dụng tung kế "Nội ứng ngoại hợp": Sai Thời Thiên, Giải Trân, Giải Bảo cùng nhiều hảo hán cải trang thành người xem hội đèn lồng lẻn vào thành. Đêm đến, Thời Thiên phóng hỏa đốt lầu Thúy Vân, gây náo loạn toàn thành. Quân Lương Sơn bên ngoài đánh vào, phá tan phủ đại danh. Kẻ phản bội Lý Cố và Giả thị bị bắt sống (sau này bị xẻ thịt tế thần), Lư Tuấn Nghĩa và Thạch Tú được cứu thoát khỏi ngục tối, chính thức lên Lương Sơn.
Hồi 62: Kịp Thời Vũ bị bệnh mọc mụn nhọt; Thần Y An Đạo Toàn lên núi bốc thuốc
Tóm tắt: Sau chiến thắng, Tống Giang bất ngờ phát một chiếc mụn nhọt độc ở lưng, đau đớn thập tử nhất sinh, y sĩ trên núi đều bó tay. Trương Thuận nhớ tới An Đạo Toàn (biệt hiệu Thần Y) ở Kiến Khang. Trương Thuận hạ sơn, vượt sông trong đêm bão, giết chết mụ phong trần và tên cướp chặn đường để ép An Đạo Toàn phải đi theo mình lên núi. Nhờ tài năng của Thần Y, mụn nhọt của Tống Giang được cắt bỏ và bình phục nhanh chóng.
Tóm tắt: Sau chiến thắng, Tống Giang bất ngờ phát một chiếc mụn nhọt độc ở lưng, đau đớn thập tử nhất sinh, y sĩ trên núi đều bó tay. Trương Thuận nhớ tới An Đạo Toàn (biệt hiệu Thần Y) ở Kiến Khang. Trương Thuận hạ sơn, vượt sông trong đêm bão, giết chết mụ phong trần và tên cướp chặn đường để ép An Đạo Toàn phải đi theo mình lên núi. Nhờ tài năng của Thần Y, mụn nhọt của Tống Giang được cắt bỏ và bình phục nhanh chóng.
Hồi 63: Tống Công Minh hai lần đánh Tăng Đầu thị; Lư Tuấn Nghĩa bắt sống Sử Văn Cung
Tóm tắt: Thân thể hồi phục, Tống Giang quyết tâm hoàn thành di nguyện của Tiều Cái: Đánh Tăng Đầu thị lần hai để báo thù. Ngô Dụng dùng mưu biến hóa, chia cắt các trại của Tăng gia. Sử Văn Cung - kẻ bắn mũi tên độc - thấy thế trận tan vỡ, cưỡi ngựa báu chạy trốn vào rừng sâu. Tại đây, gã đụng độ Lư Tuấn Nghĩa và Yến Thanh mai phục sẵn. Lư Tuấn Nghĩa một đao đâm trúng đùi Sử Văn Cung, bắt sống gã áp giải về núi mổ bụng tế hương hồn Tiều Cái.
Tóm tắt: Thân thể hồi phục, Tống Giang quyết tâm hoàn thành di nguyện của Tiều Cái: Đánh Tăng Đầu thị lần hai để báo thù. Ngô Dụng dùng mưu biến hóa, chia cắt các trại của Tăng gia. Sử Văn Cung - kẻ bắn mũi tên độc - thấy thế trận tan vỡ, cưỡi ngựa báu chạy trốn vào rừng sâu. Tại đây, gã đụng độ Lư Tuấn Nghĩa và Yến Thanh mai phục sẵn. Lư Tuấn Nghĩa một đao đâm trúng đùi Sử Văn Cung, bắt sống gã áp giải về núi mổ bụng tế hương hồn Tiều Cái.
Hồi 64: Đông Bình phủ bắt sống Song Thương Tướng; Tống Giang mến tài thu phục Đổng Bình
Tóm tắt: Để phân định ngôi thứ thủ lĩnh theo di chúc của Tiều Cái (vì Lư Tuấn Nghĩa là người bắt được Sử Văn Cung nhưng không muốn làm chủ núi), Tống Giang giao hẹn: Ông đánh phủ Đông Bình, Lư Tuấn Nghĩa đánh phủ Đông Xương, ai hạ thành trước sẽ làm thủ lĩnh. Tại Đông Bình, Tống Giang gặp đối thủ lớn là Đổng Bình (biệt hiệu Song Thương Tướng). Đổng Bình võ nghệ cao cường, sử dụng hai thương xuất quỷ nhập thần. Ngô Dụng bày mưu dụ Đổng Bình đuổi theo vào làng hoang, dùng dây ngáng chân ngựa bắt sống. Tống Giang thu phục Đổng Bình, Đông Bình phủ mở cửa đầu hàng.
Tóm tắt: Để phân định ngôi thứ thủ lĩnh theo di chúc của Tiều Cái (vì Lư Tuấn Nghĩa là người bắt được Sử Văn Cung nhưng không muốn làm chủ núi), Tống Giang giao hẹn: Ông đánh phủ Đông Bình, Lư Tuấn Nghĩa đánh phủ Đông Xương, ai hạ thành trước sẽ làm thủ lĩnh. Tại Đông Bình, Tống Giang gặp đối thủ lớn là Đổng Bình (biệt hiệu Song Thương Tướng). Đổng Bình võ nghệ cao cường, sử dụng hai thương xuất quỷ nhập thần. Ngô Dụng bày mưu dụ Đổng Bình đuổi theo vào làng hoang, dùng dây ngáng chân ngựa bắt sống. Tống Giang thu phục Đổng Bình, Đông Bình phủ mở cửa đầu hàng.
Hồi 65: Một Vũ Tiễn uy chấn Đông Xương phủ; Lư Tuấn Nghĩa bại trận cầu cứu binh
Tóm tắt: Ở chiến tuyến bên kia, Lư Tuấn Nghĩa gặp bế tắc lớn tại phủ Đông Xương do gặp phải Trương Thanh (biệt hiệu Một Vũ Tiễn). Trương Thanh có tuyệt kỹ ném đá chính xác trăm phát trăm trúng, không ai né được. Một mình Trương Thanh dùng đá đánh bại, đánh vỡ đầu và sưng mặt liên tiếp 15 viên mãnh tướng của Lương Sơn (bao gồm cả Từ Ninh, Yến Thuận, Hàn Thao, Tuyên Chấn...). Lư Tuấn Nghĩa đại bại, phải phát thư cầu cứu Tống Giang.
Tóm tắt: Ở chiến tuyến bên kia, Lư Tuấn Nghĩa gặp bế tắc lớn tại phủ Đông Xương do gặp phải Trương Thanh (biệt hiệu Một Vũ Tiễn). Trương Thanh có tuyệt kỹ ném đá chính xác trăm phát trăm trúng, không ai né được. Một mình Trương Thanh dùng đá đánh bại, đánh vỡ đầu và sưng mặt liên tiếp 15 viên mãnh tướng của Lương Sơn (bao gồm cả Từ Ninh, Yến Thuận, Hàn Thao, Tuyên Chấn...). Lư Tuấn Nghĩa đại bại, phải phát thư cầu cứu Tống Giang.
Hồi 66: Thần Cơ Quân Sư bày trận bắt Trương Thanh; Thủy Bạc thu nhận đầy đủ quần hùng
Tóm tắt: Tống Giang và Ngô Dụng đem quân chi viện Đông Xương. Ngô Dụng bày trận cho chiến thuyền thủy quân chở đầy lương thảo đi nghênh ngang trên sông để dụ Trương Thanh ra cướp. Trương Thanh trúng kế dẫn quân xuống nước, lập tức bị thủy quân Lương Sơn (Lý Tuấn, Trương Thuận) lật nhào thuyền, bắt sống dưới nước. Tống Giang lấy đức thu phục Trương Thanh, kéo theo hai phó tướng của y là Đinh Đắc Tôn và Cung Vượng gia nhập nghĩa quân.
Tóm tắt: Tống Giang và Ngô Dụng đem quân chi viện Đông Xương. Ngô Dụng bày trận cho chiến thuyền thủy quân chở đầy lương thảo đi nghênh ngang trên sông để dụ Trương Thanh ra cướp. Trương Thanh trúng kế dẫn quân xuống nước, lập tức bị thủy quân Lương Sơn (Lý Tuấn, Trương Thuận) lật nhào thuyền, bắt sống dưới nước. Tống Giang lấy đức thu phục Trương Thanh, kéo theo hai phó tướng của y là Đinh Đắc Tôn và Cung Vượng gia nhập nghĩa quân.
Hồi 67: Chùa Trung Nghĩa thắp hương cầu điềm lành; Tấm bia đá từ trời rơi xuống
Tóm tắt: Sau khi thu phục đủ quần hùng, Tống Giang đề nghị làm lễ tạ ơn trời đất và cầu siêu cho Tiều Cái tại chùa Trung Nghĩa trên núi. Lễ tế diễn ra liên tục trong 7 ngày đêm. Vào đêm cuối cùng, một tiếng nổ lớn vang lên trên bầu trời, một luồng thiên hỏa rơi xuống phía sau am cúng. Khi đào đất lên sâu ba thước, nghĩa quân phát hiện một tấm bia đá cổ bằng đá huyền thạch, một mặt khắc chữ thiên thư nòng nọc, một mặt khắc tên của 108 vị anh hùng.
Tóm tắt: Sau khi thu phục đủ quần hùng, Tống Giang đề nghị làm lễ tạ ơn trời đất và cầu siêu cho Tiều Cái tại chùa Trung Nghĩa trên núi. Lễ tế diễn ra liên tục trong 7 ngày đêm. Vào đêm cuối cùng, một tiếng nổ lớn vang lên trên bầu trời, một luồng thiên hỏa rơi xuống phía sau am cúng. Khi đào đất lên sâu ba thước, nghĩa quân phát hiện một tấm bia đá cổ bằng đá huyền thạch, một mặt khắc chữ thiên thư nòng nọc, một mặt khắc tên của 108 vị anh hùng.
Hồi 68: Đông Kinh thành phân định ngôi thứ; 36 Thiên Cương, 72 Địa Sát tụ nghĩa
Tóm tắt: Ngô Dụng mời đạo sĩ giải mã chữ trên bia đá. Bản danh sách phân định rõ ràng vị trí: Tống Giangđứng đầu (Thiên Khôi Tinh), Lư Tuấn Nghĩa thứ hai (Thiên Bạt Tinh), Ngô Dụng thứ ba (Thiên Cơ Tinh)... Tổng cộng gồm 36 vị Thiên Cương và 72 vị Địa Sát. Tất cả các anh hùng cùng nhau cắt máu ăn thề, nguyện sống chết có nhau, chung lòng giúp nước cứu dân. Lương Sơn Bạc chính thức treo đại kỳ "Thế Thiên Hành Đạo" (Thay trời hành đạo).
Tóm tắt: Ngô Dụng mời đạo sĩ giải mã chữ trên bia đá. Bản danh sách phân định rõ ràng vị trí: Tống Giangđứng đầu (Thiên Khôi Tinh), Lư Tuấn Nghĩa thứ hai (Thiên Bạt Tinh), Ngô Dụng thứ ba (Thiên Cơ Tinh)... Tổng cộng gồm 36 vị Thiên Cương và 72 vị Địa Sát. Tất cả các anh hùng cùng nhau cắt máu ăn thề, nguyện sống chết có nhau, chung lòng giúp nước cứu dân. Lương Sơn Bạc chính thức treo đại kỳ "Thế Thiên Hành Đạo" (Thay trời hành đạo).
Hồi 69: Tống Công Minh lập mưu xin chiêu an; Yến Thanh đi thăm Lý Sư Sư
Tóm tắt: Sau khi tổ chức đại hội phân ngôi, Tống Giang bộc lộ chí hướng muốn được triều đình chiêu an để cống hiến cho tổ quốc thay vì làm giặc cỏ suốt đời (dù nhiều hảo hán như Vũ Tòng, Lý Quỳ phản đối). Nhân dịp Tết, Tống Giang cùng Đới Tông, Yến Thanh, sắm vai đại gia kinh kỳ lẻn vào thành Đông Kinh. Qua các mối quan hệ, Yến Thanh tiếp cận được Lý Sư Sư - nàng danh kỹ lừng danh đang được hoàng đế Tống Huy Tông sủng ái - nhằm mượn tiếng nói của nàng để mở đường chiêu an.
Tóm tắt: Sau khi tổ chức đại hội phân ngôi, Tống Giang bộc lộ chí hướng muốn được triều đình chiêu an để cống hiến cho tổ quốc thay vì làm giặc cỏ suốt đời (dù nhiều hảo hán như Vũ Tòng, Lý Quỳ phản đối). Nhân dịp Tết, Tống Giang cùng Đới Tông, Yến Thanh, sắm vai đại gia kinh kỳ lẻn vào thành Đông Kinh. Qua các mối quan hệ, Yến Thanh tiếp cận được Lý Sư Sư - nàng danh kỹ lừng danh đang được hoàng đế Tống Huy Tông sủng ái - nhằm mượn tiếng nói của nàng để mở đường chiêu an.
Hồi 70: Hắc Toàn Phong đại náo Đông Kinh thành; 108 anh hùng khép lại chương oanh liệt
Tóm tắt: Trong lúc Tống Giang đang bí mật bàn công chuyện ở nhà Lý Sư Sư, hoàng đế Tống Huy Tông bất ngờ ngự giá viếng thăm bằng đường hầm bí mật. Tống Giang phải lánh mặt. Lý Quỳ đứng canh bên ngoài ghen tức với sự xa hoa của triều đình và bất bình cho Tống Giang, liền nổi điên đập phá đồ đạc, phóng hỏa đốt lầu và vác búa chém giết lung tung, đại náo cả kinh thành Đông Kinh. Quân triều đình vây bọc, các hảo hán phải vất vả bảo vệ Tống Giang rút chạy về núi. Trận đại náo khép lại thời kỳ oanh liệt tự do tự tại của Lương Sơn, mở ra giai đoạn đầy bi kịch của việc nhận chiêu an và đi chinh phạt Nam Bắc.
..........
Phần mở rộng:
Bản dịch 70 hồi phổ biến của Kim Thánh Thán (đã tóm tắt ở trên) kết thúc ở việc phân định ngôi thứ và giấc mộng của Lư Tuấn Nghĩa. Tuy nhiên, để đi trọn vẹn số phận của các hảo hán, nội dung dưới đây sẽ tóm tắt theo Bản toàn truyện 120 hồi (vốn được xem là đầy đủ nhất, bao gồm giai đoạn Chiêu an, Chinh Liêu, Bình Điền Hổ, Vương Khánh và trận chiến sống còn với Phương Lạp).
Tóm tắt: Trong lúc Tống Giang đang bí mật bàn công chuyện ở nhà Lý Sư Sư, hoàng đế Tống Huy Tông bất ngờ ngự giá viếng thăm bằng đường hầm bí mật. Tống Giang phải lánh mặt. Lý Quỳ đứng canh bên ngoài ghen tức với sự xa hoa của triều đình và bất bình cho Tống Giang, liền nổi điên đập phá đồ đạc, phóng hỏa đốt lầu và vác búa chém giết lung tung, đại náo cả kinh thành Đông Kinh. Quân triều đình vây bọc, các hảo hán phải vất vả bảo vệ Tống Giang rút chạy về núi. Trận đại náo khép lại thời kỳ oanh liệt tự do tự tại của Lương Sơn, mở ra giai đoạn đầy bi kịch của việc nhận chiêu an và đi chinh phạt Nam Bắc.
..........
Phần mở rộng:
Bản dịch 70 hồi phổ biến của Kim Thánh Thán (đã tóm tắt ở trên) kết thúc ở việc phân định ngôi thứ và giấc mộng của Lư Tuấn Nghĩa. Tuy nhiên, để đi trọn vẹn số phận của các hảo hán, nội dung dưới đây sẽ tóm tắt theo Bản toàn truyện 120 hồi (vốn được xem là đầy đủ nhất, bao gồm giai đoạn Chiêu an, Chinh Liêu, Bình Điền Hổ, Vương Khánh và trận chiến sống còn với Phương Lạp).
Giai đoạn I: Triều đình càn quét & Khúc quanh Chiêu An (Hồi 71 - 82)
Giai đoạn này triều đình phong kiến phái các đại tướng hàng đầu xuống dẹp loạn, nhưng đều đại bại dưới tay nghĩa quân, buộc vua Tống phải dùng kế chiêu an.
Hồi 71 - 75: Cao Cầu lĩnh binh đại bại; Lương Sơn hai lần trảm sứ giả
Triều đình phái Đồng Quán, sau đó là Cao Cầu dẫn hàng vạn đại quân cùng các danh tướng, thủy quân hùng hậu tiến đánh Lương Sơn. Dưới sự chỉ đạo của Ngô Dụng, kỵ quân và thủy quân Lương Sơn liên tiếp đánh tan các đợt bao vây. Cao Cầu thua chạy nhục nhã, suýt chết đuối và bị bắt sống lên núi. Tống Giang vì muốn mở đường chiêu an nên không giết mà tiếp đãi Cao Cầu tử tế rồi thả về. Trước đó, ngự sử triều đình mang chiếu thư chiêu an đến với thái độ hách dịch đã bị Lý Quỳ xé nát tờ chiếu, làm loạn cả sảnh đường.
Hồi 76 - 82: Yến Thanh bắt nhịp Lý Sư Sư; Nghĩa quân chính thức nhận Chiêu An
Yến Thanh dùng tài nghệ và vẻ ngoài tài hoa tiếp cận danh kỹ Lý Sư Sư (người tình của vua Tống Huy Tông). Qua lối hầm bí mật của hoàng đế, Yến Thanh dâng tấu sớ giãi bày lòng trung của Lương Sơn, vạch trần sự băm nát của bốn đại gian thần (Cao Cầu, Sái Kinh, Đồng Quán, Dương Tiễn). Vua Tống thức tỉnh, ban chiếu chỉ chiêu an chính thức. Tống Giang dẫn 108 anh hùng hạ sơn, cởi bỏ áo giáp giặc cỏ, chấp nhận chịu sự điều động của triều đình trong sự bằng mặt không bằng lòng của các gian thần.
Giai đoạn này triều đình phong kiến phái các đại tướng hàng đầu xuống dẹp loạn, nhưng đều đại bại dưới tay nghĩa quân, buộc vua Tống phải dùng kế chiêu an.
Hồi 71 - 75: Cao Cầu lĩnh binh đại bại; Lương Sơn hai lần trảm sứ giả
Triều đình phái Đồng Quán, sau đó là Cao Cầu dẫn hàng vạn đại quân cùng các danh tướng, thủy quân hùng hậu tiến đánh Lương Sơn. Dưới sự chỉ đạo của Ngô Dụng, kỵ quân và thủy quân Lương Sơn liên tiếp đánh tan các đợt bao vây. Cao Cầu thua chạy nhục nhã, suýt chết đuối và bị bắt sống lên núi. Tống Giang vì muốn mở đường chiêu an nên không giết mà tiếp đãi Cao Cầu tử tế rồi thả về. Trước đó, ngự sử triều đình mang chiếu thư chiêu an đến với thái độ hách dịch đã bị Lý Quỳ xé nát tờ chiếu, làm loạn cả sảnh đường.
Hồi 76 - 82: Yến Thanh bắt nhịp Lý Sư Sư; Nghĩa quân chính thức nhận Chiêu An
Yến Thanh dùng tài nghệ và vẻ ngoài tài hoa tiếp cận danh kỹ Lý Sư Sư (người tình của vua Tống Huy Tông). Qua lối hầm bí mật của hoàng đế, Yến Thanh dâng tấu sớ giãi bày lòng trung của Lương Sơn, vạch trần sự băm nát của bốn đại gian thần (Cao Cầu, Sái Kinh, Đồng Quán, Dương Tiễn). Vua Tống thức tỉnh, ban chiếu chỉ chiêu an chính thức. Tống Giang dẫn 108 anh hùng hạ sơn, cởi bỏ áo giáp giặc cỏ, chấp nhận chịu sự điều động của triều đình trong sự bằng mặt không bằng lòng của các gian thần.
Giai đoạn II: Bắc phạt đánh Liêu & Bình định Điền Hổ, Vương Khánh (Hồi 83 - 110)
Để mượn đao giết người, các gian thần hiến kế đẩy kỵ binh Lương Sơn vào các cuộc chiến tranh hao tổn nguyên khí.
Hồi 83 - 89: Viễn chinh phương Bắc; Phá trận Thái Ất Hỗn Thiên của nước Liêu
Nước Liêu mang quân xâm lược biên giới nhà Tống. Tống Giang nhận lệnh làm tiên phong đem quân Bắc phạt. Tại chiến trường phương Bắc lạnh giá, quân Lương Sơn liên tiếp hạ các tổng trấn của Liêu quốc. Đỉnh điểm là trận đối đầu với Gia Luật Đắc Trọng và Ngột Nhan Thống quân, phá vỡ trận đồ ma quái "Thái Ất Hỗn Thiên Tượng". Vua nước Liêu hoảng sợ phải xin hàng. Nghĩa quân khải hoàn về triều nhưng không được ban thưởng xứng đáng do bị bọn gian thần bưng bít chiến công.
Hồi 90 - 110: Bình định giặc dữ phương Bắc và miền Trung (Điền Hổ & Vương Khánh)
Nghĩa quân tiếp tục bị điều đi bình định hai thế lực phản loạn lớn: Điền Hổ (ở Hà Bắc) và Vương Khánh (ở Hoài Tây). Giai đoạn này chứng kiến sự tỏa sáng của các yếu tố đạo giáo và phép thuật. Công Tôn Thắng dùng đạo pháp khắc chế Kiều Đạo Thanh (quân sư của Điền Hổ). Nghĩa quân thu phục được Quỳnh Anh (nữ tướng có tài ném đá giỏi như Trương Thanh, sau kết duyên với Trương Thanh). Quân Lương Sơn dẹp tan cả hai tập đoàn phản loạn, bắt sống thủ lĩnh về kinh trị tội. Lúc này, Công Tôn Thắng nhìn thấu sự đời nên xin từ biệt Tống Giang, quay về núi tu hành theo sư phụ La Chân Nhân.
Để mượn đao giết người, các gian thần hiến kế đẩy kỵ binh Lương Sơn vào các cuộc chiến tranh hao tổn nguyên khí.
Hồi 83 - 89: Viễn chinh phương Bắc; Phá trận Thái Ất Hỗn Thiên của nước Liêu
Nước Liêu mang quân xâm lược biên giới nhà Tống. Tống Giang nhận lệnh làm tiên phong đem quân Bắc phạt. Tại chiến trường phương Bắc lạnh giá, quân Lương Sơn liên tiếp hạ các tổng trấn của Liêu quốc. Đỉnh điểm là trận đối đầu với Gia Luật Đắc Trọng và Ngột Nhan Thống quân, phá vỡ trận đồ ma quái "Thái Ất Hỗn Thiên Tượng". Vua nước Liêu hoảng sợ phải xin hàng. Nghĩa quân khải hoàn về triều nhưng không được ban thưởng xứng đáng do bị bọn gian thần bưng bít chiến công.
Hồi 90 - 110: Bình định giặc dữ phương Bắc và miền Trung (Điền Hổ & Vương Khánh)
Nghĩa quân tiếp tục bị điều đi bình định hai thế lực phản loạn lớn: Điền Hổ (ở Hà Bắc) và Vương Khánh (ở Hoài Tây). Giai đoạn này chứng kiến sự tỏa sáng của các yếu tố đạo giáo và phép thuật. Công Tôn Thắng dùng đạo pháp khắc chế Kiều Đạo Thanh (quân sư của Điền Hổ). Nghĩa quân thu phục được Quỳnh Anh (nữ tướng có tài ném đá giỏi như Trương Thanh, sau kết duyên với Trương Thanh). Quân Lương Sơn dẹp tan cả hai tập đoàn phản loạn, bắt sống thủ lĩnh về kinh trị tội. Lúc này, Công Tôn Thắng nhìn thấu sự đời nên xin từ biệt Tống Giang, quay về núi tu hành theo sư phụ La Chân Nhân.
Giai đoạn III: Huyết chiến Phương Lạp — Khúc bi tráng của Lương Sơn (Hồi 111 - 118)
Đây là phần tàn khốc nhất của Thủy Hử. Khi đối đầu với nghĩa quân Phương Lạp ở vùng sông nước Giang Nam, 108 anh hùng bị tổn thất xương máu nặng nề.
Hồi 111 - 114: Tiến quân vào Giang Nam; Hàng loạt anh hùng ngã xuống
Phương Lạp xưng đế ở Giang Nam, chiếm giữ địa hình hiểm trở. Trước khi ra quân, triều đình đã giữ lại các tài năng hậu cần như Thần y An Đạo Toàn, Thần toán tử Tưởng Kính, Kim Đại Kiện... khiến nghĩa quân mất đi chỗ dựa y tế và hậu cần. Khi tiến vào các ải hiểm yếu như Nhuận Châu, Thường Châu, Hàng Châu, quân Lương Sơn vấp phải sự kháng cự điên cuồng của các tướng Giang Nam (như Phương Kiệt, Thạch Bảo, Đặng Nguyên Giác). Các anh hùng như Tần Minh (bị Thạch Bảo đánh chết), Từ Ninh, Sách Siêu, Đổng Bình lần lượt tử trận. Trương Thuận hy sinh anh dũng tại làn mưa tên ở dốc Thủy Môn (Hàng Châu).
Hồi 115 - 118: Đập tan mục tiêu cuối cùng; Vũ Tòng đứt tay, Lỗ Trí Thâm viên tịch
Trận chiến đi vào giai đoạn cuối, thương vong lên đến đỉnh điểm (hơn 70 anh hùng tử trận hoặc chết vì bệnh dịch dọc đường). Võ Tòng bị bao vây trong trận pháp, bị chặt đứt cánh tay trái nhưng vẫn kiên cường chiến đấu. Trận chiến khép lại khi nghĩa quân đánh sập hoàng cung Phương Lạp, bắt sống thủ lĩnh. Sau chiến thắng, Lỗ Trí Thâm nghe tiếng triều cường sông Tiền Đường, ngộ ra lời sấm truyền của sư phụ liền ngồi kiết già viên tịch tại chùa Lục Hòa. Võ Tòng tàn phế, chán ghét công danh nên ở lại chùa tu hành, thọ ngoài 80 tuổi. Lâm Xung bị bại liệt, nửa năm sau cũng qua đời trong u uất vì không trả được thù Cao Cầu.
Đây là phần tàn khốc nhất của Thủy Hử. Khi đối đầu với nghĩa quân Phương Lạp ở vùng sông nước Giang Nam, 108 anh hùng bị tổn thất xương máu nặng nề.
Hồi 111 - 114: Tiến quân vào Giang Nam; Hàng loạt anh hùng ngã xuống
Phương Lạp xưng đế ở Giang Nam, chiếm giữ địa hình hiểm trở. Trước khi ra quân, triều đình đã giữ lại các tài năng hậu cần như Thần y An Đạo Toàn, Thần toán tử Tưởng Kính, Kim Đại Kiện... khiến nghĩa quân mất đi chỗ dựa y tế và hậu cần. Khi tiến vào các ải hiểm yếu như Nhuận Châu, Thường Châu, Hàng Châu, quân Lương Sơn vấp phải sự kháng cự điên cuồng của các tướng Giang Nam (như Phương Kiệt, Thạch Bảo, Đặng Nguyên Giác). Các anh hùng như Tần Minh (bị Thạch Bảo đánh chết), Từ Ninh, Sách Siêu, Đổng Bình lần lượt tử trận. Trương Thuận hy sinh anh dũng tại làn mưa tên ở dốc Thủy Môn (Hàng Châu).
Hồi 115 - 118: Đập tan mục tiêu cuối cùng; Vũ Tòng đứt tay, Lỗ Trí Thâm viên tịch
Trận chiến đi vào giai đoạn cuối, thương vong lên đến đỉnh điểm (hơn 70 anh hùng tử trận hoặc chết vì bệnh dịch dọc đường). Võ Tòng bị bao vây trong trận pháp, bị chặt đứt cánh tay trái nhưng vẫn kiên cường chiến đấu. Trận chiến khép lại khi nghĩa quân đánh sập hoàng cung Phương Lạp, bắt sống thủ lĩnh. Sau chiến thắng, Lỗ Trí Thâm nghe tiếng triều cường sông Tiền Đường, ngộ ra lời sấm truyền của sư phụ liền ngồi kiết già viên tịch tại chùa Lục Hòa. Võ Tòng tàn phế, chán ghét công danh nên ở lại chùa tu hành, thọ ngoài 80 tuổi. Lâm Xung bị bại liệt, nửa năm sau cũng qua đời trong u uất vì không trả được thù Cao Cầu.
Giai đoạn IV: Đoạn kết bi thảm — Ly tán và cái chết (Hồi 119 - 120)
Khi không còn giá trị lợi dụng, những người sống sót trở về phải nhận những kết cục tàn nhẫn từ triều đình thối nát.
Hồi 119: Chim đầu đàn tản mát; Yến Thanh từ biệt chủ
Tống Giang dẫn số ít huynh đệ sống sót trở về kinh đô. Trên đường về, Yến Thanh nhìn thấu dã tâm "được chim bẻ cung" của triều đình nên khuyên Lư Tuấn Nghĩa cùng bỏ trốn nhưng Lư từ chối. Đêm đó, Yến Thanh gánh một gánh vàng bạc tịch thu được, để lại thư từ biệt rồi tiêu dao tự tại trong giang hồ. Nhiều tướng lĩnh khác như Lý Tuấn giả bệnh rồi cùng anh em họ Đồng vượt biển sang nước ngoài; Sài Tiến, Lý Ứng treo ấn từ quan về làm phú hào quê cũ để bảo toàn tính mạng.
Hồi 120: Rượu độc ban ra; Hồn tụ đầm Lương Sơn Bạc
Tống Giang được phong chức An phủ sứ Sở Châu, Lư Tuấn Nghĩa phong chức binh mã Đô tổng quản phủ Đại Danh. Bọn gian thần Cao Cầu, Sái Kinh lập mưu hạ độc: Chúng bỏ thủy ngân vào thức ăn của Lư Tuấn Nghĩa, khiến ông bị đau thắt lưng rồi ngã sông chết đuối khi đi thuyền. Sau đó, triều đình ban rượu độc cho Tống Giang.
Biết mình uống phải rượu độc, Tống Giang sợ sau khi mình chết, gã em nóng tính Lý Quỳ sẽ dấy binh làm phản bôi nhọ danh tiếng "trung nghĩa" của Lương Sơn, bèn lừa gọi Lý Quỳ đến và cho uống chung rượu độc. Lý Quỳ khi biết chuyện chỉ khóc nói: "Sống theo đại ca, chết cũng làm ma theo đại ca". Đêm đó, cả hai cùng chết. Quân sư Ngô Dụng và Hoa Vinh nghe tin dữ, đau đớn khôn xiết, cùng nhau đến trước mộ Tống Giang ở đầm lầy treo cổ tự vẫn để trọn tình huynh đệ. Vua Tống Huy Tông sau này nằm mơ thấy các anh hùng hiện về kêu oan, hối hận nhưng đã muộn, chỉ biết lập đền thờ phụng phong làm thần.
Khi không còn giá trị lợi dụng, những người sống sót trở về phải nhận những kết cục tàn nhẫn từ triều đình thối nát.
Hồi 119: Chim đầu đàn tản mát; Yến Thanh từ biệt chủ
Tống Giang dẫn số ít huynh đệ sống sót trở về kinh đô. Trên đường về, Yến Thanh nhìn thấu dã tâm "được chim bẻ cung" của triều đình nên khuyên Lư Tuấn Nghĩa cùng bỏ trốn nhưng Lư từ chối. Đêm đó, Yến Thanh gánh một gánh vàng bạc tịch thu được, để lại thư từ biệt rồi tiêu dao tự tại trong giang hồ. Nhiều tướng lĩnh khác như Lý Tuấn giả bệnh rồi cùng anh em họ Đồng vượt biển sang nước ngoài; Sài Tiến, Lý Ứng treo ấn từ quan về làm phú hào quê cũ để bảo toàn tính mạng.
Hồi 120: Rượu độc ban ra; Hồn tụ đầm Lương Sơn Bạc
Tống Giang được phong chức An phủ sứ Sở Châu, Lư Tuấn Nghĩa phong chức binh mã Đô tổng quản phủ Đại Danh. Bọn gian thần Cao Cầu, Sái Kinh lập mưu hạ độc: Chúng bỏ thủy ngân vào thức ăn của Lư Tuấn Nghĩa, khiến ông bị đau thắt lưng rồi ngã sông chết đuối khi đi thuyền. Sau đó, triều đình ban rượu độc cho Tống Giang.
Biết mình uống phải rượu độc, Tống Giang sợ sau khi mình chết, gã em nóng tính Lý Quỳ sẽ dấy binh làm phản bôi nhọ danh tiếng "trung nghĩa" của Lương Sơn, bèn lừa gọi Lý Quỳ đến và cho uống chung rượu độc. Lý Quỳ khi biết chuyện chỉ khóc nói: "Sống theo đại ca, chết cũng làm ma theo đại ca". Đêm đó, cả hai cùng chết. Quân sư Ngô Dụng và Hoa Vinh nghe tin dữ, đau đớn khôn xiết, cùng nhau đến trước mộ Tống Giang ở đầm lầy treo cổ tự vẫn để trọn tình huynh đệ. Vua Tống Huy Tông sau này nằm mơ thấy các anh hùng hiện về kêu oan, hối hận nhưng đã muộn, chỉ biết lập đền thờ phụng phong làm thần.
* Lời kết về tấn bi kịch mang tên "Trung Nghĩa"
Đoạn kết của Thủy Hử từ hồi 71 đến 120 phản ánh sự xung đột sâu sắc giữa chính nghĩa giang hồ và cường quyền phong kiến. Sai lầm lớn nhất của Tống Giang là đánh đồng khái niệm "Ái quốc" (Yêu nước) với "Trung quân" (Trung thành với một triều đình đã thối nát). Khát vọng được ghi danh vào sử sách, muốn "rửa vết chàm giặc cỏ" đã khiến ông đẩy hàng vạn sinh mạng huynh đệ vào chỗ chết trong các cuộc chiến nội can. Cái chết u uất của Ngô Dụng, Hoa Vinh hay việc tự tay Tống Giang đầu độc Lý Quỳ là cái kết cay đắng nhưng logic: Những người anh hùng từng làm đảo điên triều đình, cuối cùng lại tự trói mình bằng sợi dây vô hình của tư tưởng phong kiến.
.....
Bài liên quan:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét