Thừa phát lại là gì? vai trò của Thừa phát lại trong đời sống

Lập Vi bằng ghi nhận sự việc để dùng làm chứng cứ là một trong những dịch vụ thừa phát lại phổ biến nhất (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong 

Khi quý vị bị một người nói xấu, xúc phạm trên mạng xã hội. Quý vị cần có bằng chứng để chứng minh và khởi kiện/tố giác người đó? Lúc này, quý vị có thể tìm đến một Văn phòng thừa phát lại, và yêu cầu (thuê) nơi đây là văn bản ghi nhận nội dung nói xấu xúc phạm và hình ảnh liên quan (sự kiện, hành vi có thật). Văn bản này chính là Vi bằng. Đó là cách hình dung đơn giản dễ hiểu về Thừa phát lại.

I. "Thừa phát lại" là gì và họ làm những công việc gì?

Thừa phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện các công việc: tống đạt, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án dân sự và tổ chức thi hành án dân sự.

Hoạt động của Thừa phát lại tập trung vào 4 lĩnh vực chính:

1. Tống đạt giấy tờ: 

Thừa phát lại thực hiện việc thông báo, giao nhận giấy tờ, hồ sơ, tài liệu của Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự và các giấy tờ liên quan đến tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự của cơ quan nước ngoài.

2. Lập vi bằng: 

Đây là việc lập văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do chính Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, được lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

3. Xác minh điều kiện thi hành án: 

Thừa phát lại có quyền xác minh điều kiện thi hành án (tài sản, thu nhập...) theo yêu cầu của đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan,. Đương sự có quyền yêu cầu Thừa phát lại xác minh kể cả trong trường hợp vụ việc đang do cơ quan thi hành án dân sự trực tiếp tổ chức thi hành.

4. Tổ chức thi hành án dân sự: 

Thừa phát lại được quyền tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án theo yêu cầu của đương sự.

II. Vai trò và ý nghĩa của Thừa phát lại trong cuộc sống

Sự ra đời và hoạt động của Thừa phát lại mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng đối với người dân và hệ thống tư pháp:

* Tạo lập nguồn chứng cứ vững chắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp: 

Vi bằng do Thừa phát lại lập có giá trị là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, đồng thời là căn cứ pháp lý để các bên thực hiện giao dịch. Nhờ đó, người dân có thêm công cụ hữu hiệu để tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý.

* Giảm tải áp lực cho hệ thống cơ quan nhà nước: 

Việc Thừa phát lại tham gia tống đạt giấy tờ giúp quy trình tố tụng tại Tòa án, Viện kiểm sát diễn ra nhanh chóng, kịp thời hơn.

* Mở rộng quyền lựa chọn cho người dân trong thi hành án: 

Khi có bản án đã có hiệu lực, thay vì chỉ có thể yêu cầu cơ quan thi hành án nhà nước, người dân có quyền lựa chọn Văn phòng Thừa phát lại để xác minh tài sản hoặc trực tiếp tổ chức thi hành án,. Điều này giúp quá trình đòi lại quyền lợi được linh hoạt và có thể hiệu quả hơn.

III. Lưu ý và lời khuyên khi liên hệ, làm việc với Văn phòng Thừa phát lại

Để việc hợp tác với Văn phòng Thừa phát lại diễn ra suôn sẻ và đúng pháp luật, bạn cần lưu ý các vấn đề cốt lõi sau:

* Hiểu đúng về giá trị của Vi bằng: 

Bạn tuyệt đối không được nhầm lẫn vi bằng với văn bản công chứng. Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực hay văn bản hành chính khác. Thừa phát lại không được lập vi bằng để xác nhận nội dung, chữ ký thuộc thẩm quyền công chứng, chứng thực, hoặc dùng để chuyển quyền sở hữu đất đai, tài sản không có giấy tờ chứng minh hợp lệ.

* Phải lập hợp đồng/thỏa thuận bằng văn bản: 

Mọi yêu cầu lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án hay tổ chức thi hành án đều phải được thỏa thuận bằng văn bản (hợp đồng dịch vụ) với Trưởng Văn phòng Thừa phát lại,,. Hợp đồng này quy định rõ nội dung, thời gian, quyền nghĩa vụ các bên và chi phí.

* Minh bạch về chi phí: 

Chi phí thực hiện công việc phải được ghi nhận rõ trong hợp đồng. Thừa phát lại bị nghiêm cấm đòi hỏi thêm bất kỳ khoản lợi ích vật chất nào khác ngoài chi phí đã được ghi nhận trong hợp đồng. Riêng chi phí lập vi bằng và xác minh điều kiện thi hành án sẽ do hai bên thỏa thuận dựa trên mức chi phí đã được Văn phòng Thừa phát lại niêm yết công khai (gồm mức tối đa, tối thiểu và nguyên tắc tính).

* Cung cấp thông tin trung thực: 

Khi yêu cầu lập vi bằng, bạn phải cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin, tài liệu liên quan và phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của những tài liệu đó. Mọi hành vi cung cấp tài liệu sai sự thật, làm giả giấy tờ đều có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

* Giám sát tính khách quan, bảo mật: 

Thừa phát lại có nghĩa vụ không được tiết lộ thông tin về việc thực hiện công việc của mình (trừ trường hợp luật định). Đồng thời, họ không được phép nhận làm những việc liên quan đến quyền và lợi ích của bản thân hoặc người thân thích (như vợ/chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột...) để đảm bảo tính khách quan tuyệt đối. Mọi hành vi cản trở, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động của Thừa phát lại đều sẽ bị xử lý nghiêm.
....

Văn bản luật quy định về hoạt động Thừa phát lại


Nghị định 08/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 08 tháng 01 năm 2020 là văn bản pháp luật hiện hành quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại, có hiệu lực thi hành từ ngày 24 tháng 02 năm 2020.

Văn bản này điều chỉnh toàn diện về tiêu chuẩn Thừa phát lại, tổ chức hành nghề, thẩm quyền, phạm vi, thủ tục thực hiện công việc, cũng như công tác kiểm sát hoạt động, giải quyết khiếu nại, tố cáo và quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này.

Dưới đây là những nội dung trọng tâm được quy định trong Nghị định:

1. Khái niệm và phạm vi công việc của Thừa phát lại:

Thừa phát lại được định nghĩa là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện các chức năng cụ thể do pháp luật giao phó.

Bốn nhóm công việc chính Thừa phát lại được phép làm bao gồm:

- Tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu của Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự hoặc tương trợ tư pháp nước ngoài.

- Lập vi bằng theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

- Xác minh điều kiện thi hành án dân sự.

- Tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án theo yêu cầu của đương sự.

Đồng thời, Thừa phát lại bị nghiêm cấm tiết lộ thông tin công việc, đòi hỏi thêm lợi ích vật chất ngoài hợp đồng, kiêm nhiệm các nghề như công chứng, luật sư, thẩm định giá hoặc nhận làm việc liên quan đến quyền lợi của người thân thích.

2. Tiêu chuẩn bổ nhiệm Thừa phát lại: 

Để được bổ nhiệm, một người phải là công dân Việt Nam không quá 65 tuổivà đáp ứng các điều kiện khắt khe:

- Có bằng đại học hoặc sau đại học chuyên ngành luật.

- Có thời gian công tác pháp luật từ đủ 03 năm trở lên kể từ khi có bằng luật.

- Tốt nghiệp khóa đào tạo (hoặc được miễn đào tạo nhưng phải hoàn thành khóa bồi dưỡng) nghề Thừa phát lại.

- Đạt yêu cầu trong kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề.

3. Quy định về Văn phòng Thừa phát lại:

Đây là tổ chức hành nghề của Thừa phát lại. Nếu do 01 Thừa phát lại thành lập thì hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân; nếu do 02 Thừa phát lại trở lên thành lập thì hoạt động theo loại hình công ty hợp danh.

Trưởng Văn phòng đại diện theo pháp luật bắt buộc phải là Thừa phát lại.

Văn phòng Thừa phát lại không được phép mở chi nhánh, văn phòng đại diện hay các cơ sở, địa điểm giao dịch khác ngoài trụ sở chính được đăng ký.

4. Chi phí thực hiện công việc:

Mọi chi phí đều phải được ghi nhận minh bạch trong hợp đồng dịch vụ giữa Văn phòng và người yêu cầu.

Đối với chi phí lập vi bằng và xác minh điều kiện thi hành án, các bên sẽ tự thỏa thuận theo công việc hoặc theo giờ làm việc, dựa trên mức tối đa, tối thiểu và nguyên tắc tính đã được Văn phòng niêm yết công khai. Đối với tổ chức thi hành án, mức phí được áp dụng theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí thi hành án dân sự.

.....

Bài liên quan:

• Quy định về Quyền tác giả 
• Chứng nhận lãnh sự & Hợp pháp hoá lãnh sự
• Khi nào làm hợp đồng cho tặng, khi nào lập di chúc để lại nhà đất cho con?
• Người lớn tuổi muốn lập di chúc chia tài sản cho các con: những điều cần biết