Tây Du Ký là một trong Tứ đại danh tác văn học Trung Quốc, đã được dịch và giới thiệu tại Việt Nam từ rất lâu. Hầu hết mọi người đều biết về Tây du ký hoặc các nhân vật như: Tôn Ngộ Không, Đường Tăng ... (minh hoạ)
Trần Hồng Phong
* Đề cao tinh thần cải ác hướng thiện và luật nhân quả:
Mục đích cốt lõi của việc thỉnh chân kinh là để khuyên răn con người hướng thiện và siêu độ vong linh. Tác phẩm liên tục nhấn mạnh triết lý "nhân quả báo ứng" của nhà Phật, gieo nhân nào gặt quả nấy, người làm ác dù trốn ở đâu cũng sẽ bị trừng phạt, còn người làm thiện cuối cùng sẽ được đền đáp.
* Triết lý "Tâm tức Phật" (Phật tại tâm):
Một tư tưởng lớn của tác phẩm là sự tu hành không nằm ở đâu xa xôi mà nằm ngay trong chính bản tâm con người. Tác phẩm nhấn mạnh rằng "Phật ở Linh Sơn vốn chẳng xa, Linh Sơn thiệt ở tại lòng ta" và "tâm chánh thành Phật, tâm tà thành ma". Hành trình đến Tây Phương thực chất là hành trình tu tâm dưỡng tánh; nếu giữ được lục căn thanh tịnh, gạt bỏ tham, sân, si thì việc dữ cũng hóa lành.
* Bài học về sự kiên định và vượt qua thử thách:
Để đắc thành chánh quả, con người không thể đi đường tắt mà phải trải qua rèn luyện cực khổ. Việc thầy trò Đường Tăng phải trải qua đúng "chín chín tám mươi mốt kiếp nạn" (81 kiếp nạn) mới được thành Phật minh chứng cho việc thành công nào cũng đòi hỏi sự kiên trì, nỗ lực vượt qua cả những cám dỗ vật chất, sắc dục lẫn những hiểm nguy đe dọa sinh mạng.
Giá trị nghệ thuật của Tây du ký
* Nghệ thuật xây dựng nhân vật mang tính biểu tượng cao:
Tác giả Ngô Thừa Ân đã tạo ra một hệ thống nhân vật vô cùng đa dạng và độc đáo. Tôn Ngộ Không đại diện cho trí tuệ, sức mạnh, sự dũng cảm và tinh thần phản kháng (đại náo thiên cung); Trư Bát Giới phản ánh những dục vọng đời thường của con người (tham ăn, lười biếng, háo sắc); còn Đường Tăng là biểu tượng của niềm tin tôn giáo nhưng cũng mang nhiều yếu điểm của xác phàm mắt thịt.
* Trí tưởng tượng kỳ ảo và thế giới quan đồ sộ:
Tác phẩm vẽ ra một vũ trụ rộng lớn bao gồm Thiên đình, Âm phủ, Thủy cung và vô số non xanh động hiểm ở hạ giới. Hệ thống phép thuật (72 phép địa sát biến hóa vô cùng), các bảo bối quyền năng (Quạt Ba Tiêu, Vòng Kim Cô, Hồ lô hồng...) cùng vô số yêu ma quỷ quái tạo nên sức hấp dẫn thần thoại đặc biệt.
* Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa văn xuôi và thơ ca:
Tác phẩm không chỉ thuần kể chuyện mà còn đan xen rất nhiều bài thơ, bài kệ, bài từ để miêu tả phong cảnh thiên nhiên tuyệt mỹ, tóm tắt sự kiện, hoặc bộc lộ tâm tư, chí hướng của nhân vật, giúp nâng cao tính trữ tình và chất văn chương cho tác phẩm.
* Vị trí trong văn học Trung Quốc:
Tây Du Ký* được vinh danh là một trong "Tứ đại danh tác" (bốn tác phẩm vĩ đại nhất) của văn học cổ điển Trung Quốc (cùng với Tam Quốc Diễn Nghĩa, Thủy Hử, và Hồng Lâu Mộng).
* Ảnh hưởng toàn cầu:
Tác phẩm đã vượt ra khỏi biên giới Trung Quốc để trở thành một di sản văn hóa thế giới. Nó được dịch ra vô số ngôn ngữ và là nguồn cảm hứng bất tận cho các loại hình nghệ thuật phái sinh như điện ảnh (đặc biệt là bản phim truyền hình năm 1986), truyện tranh (như Dragon Ball - Bảy viên ngọc rồng của Nhật Bản), kịch sân khấu, và trò chơi điện tử (như bom tấn Black Myth: Wukong gần đây).
* Được đánh giá cao ở khía cạnh châm biếm xã hội:
Dưới lớp vỏ bọc thần thoại diệt yêu trừ ma, Tây Du Ký được giới phê bình ngợi khen vì đã châm biếm khéo léo thói hư tật xấu của con người, sự quan liêu, hủ bại của xã hội phong kiến, và thậm chí là thói đạo đức giả của một số kẻ tự xưng là thần tiên, tu hành. Tác phẩm mang tiếng cười trào phúng nhưng chứa đựng tình nhân đạo bao la.
...
Tóm tắt nội dung Tây du ký
Tây Du Ký là một bộ tiểu thuyết nổi danh của nền văn học Trung Quốc do tác giả Ngô Thừa Ân chắp bút. Tác phẩm kể về hành trình vĩ đại, đầy gian nan thử thách của năm thầy trò đi từ phương Đông (nước Đại Đường) sang Tây phương (chùa Đại Lôi Âm, núi Linh Sơn thuộc cõi Phật) để thỉnh chân kinh về truyền bá, nhằm khuyên răn con người cải ác hướng thiện và siêu độ vong linh.
1. Các nhân vật chính:
* Đường Tam Tạng (Trần Huyền Trang):
Vốn là Kim Thiền Tử - đệ tử thứ hai của Phật Tổ Như Lai đầu thai chuyển kiếp. Từ nhỏ đã xuất gia tu hành, mang trong mình tinh thần sung túc, mang trọng trách phụng chỉ vua Đường đi thỉnh kinh.
* Tôn Ngộ Không (Tề Thiên Đại Thánh/Mỹ Hầu Vương):
Sinh ra từ một tảng đá tiên hấp thụ khí âm dương của trời đất ở núi Hoa Quả. Ngộ Không tinh thông 72 phép biến hóa địa sát, múa gậy Như Ý kim cô bảng nặng 13.500 cân đoạt từ Long Cung, có phép Cân đẩu vân nhảy một cái bay xa mười muôn tám ngàn dặm.
* Trư Bát Giới (Trư Ngộ Năng):
Vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái cai quản Thủy binh ở Thiên Hà, do uống say trêu ghẹo Hằng Nga nên bị đày xuống hạ giới, đầu thai nhầm mang hình hài nửa người nửa lợn.
* Sa Tăng (Sa Ngộ Tịnh):
Nguyên là Quyển Liêm đại tướng hầu cận trên thiên đình, chỉ vì lỡ tay làm vỡ chén lưu ly ở hội Bàn Đào nên bị đày xuống sông Lưu Sa làm yêu quái.
* Bạch Long Mã:
Vốn là con trai của Tây Hải Long Vương, vì phạm tội mà bị treo chịu phạt, sau được Quan Âm Bồ Tát điểm hóa biến thành ngựa bạch để cõng Đường Tăng chuộc tội.
2. Tóm tắt nội dung:
* Nửa đầu tác phẩm (Chương 1 - 50): Khởi nguồn và sự hình thành đoàn thỉnh kinh
Tác phẩm mở đầu bằng sự ra đời của Tôn Ngộ Không. Sau khi tầm sư học đạo để cầu trường sinh, Ngộ Không xuống Long Cung đòi binh khí, xuống Âm Phủ gạch tên loài khỉ khỏi sổ sinh tử. Dù được thiên đình chiêu an phong chức Bật Mã Ôn và Tề Thiên Đại Thánh, Ngộ Không vẫn bất mãn, đại náo thiên cung, ăn trộm đào tiên và linh đơn của Thái Thượng Lão Quân, đánh lui mười vạn thiên binh. Cuối cùng, Ngộ Không bị Phật Tổ Như Lai dùng tay hóa núi Ngũ Hành đè giam suốt 500 năm.
Năm trăm năm sau, Phật bà Quan Âm vâng lệnh đi tìm người thỉnh kinh. Trần Huyền Trang (Đường Tam Tạng), sau khi hóa giải oan khuất gia đình và làm lễ siêu độ cho vua Đường Thái Tông, đã lên đường sang Tây Trúc. Dọc đường, Tam Tạng gỡ bùa cứu Tôn Ngộ Không, thu phục Bạch Long Mã, Trư Bát Giới và Sa Tăng tạo thành một đoàn thỉnh kinh. Bắt đầu từ đây, họ đối mặt với muôn vàn yêu ma quỷ quái như Hắc Phong, Bạch Cốt Tinh, Huỳnh Bào, Hồng Hài Nhi... Phần lớn yêu tinh đều thèm khát ăn thịt Đường Tăng để được trường sinh bất lão, khiến Tôn Hành Giả cùng các sư đệ phải liên tục dùng mưu trí, võ nghệ và nhờ đến sự trợ giúp của chư Tiên, chư Phật để cứu thầy.
* Nửa sau tác phẩm (Chương 51 - 100): Những kiếp nạn khốc liệt và đắc thành chánh quả
Càng gần Tây phương, hành trình càng trở nên khốc liệt. Những yêu quái xuất hiện đều có pháp lực cao cường, sở hữu bảo bối đáng gờm, và nhiều kẻ trong số chúng vốn là thú cưỡi, đồng tử trốn xuống phàm trần của các vị Phật, Bồ Tát, Thần Tiên (như Thanh Ngưu của Thái Thượng Lão Quân, Kim Mao Hẩu của Quan Âm, Cửu Đầu Sư Tử của Thái Ất Thiên Tôn, hay Ngọc Thố của Hằng Nga). Bốn thầy trò đã phải băng qua nhiều núi sông hiểm trở, đi qua các quốc gia kỳ lạ như Tây Lương Nữ Quốc, nước Tế Thại, nước Châu Tử, nước Tì Khưu, nước Diệt Pháp (Khâm Pháp), Thiên Trúc... . Có những kiếp nạn đau đớn xuất phát từ chính sự mâu thuẫn nội bộ, khi Tôn Ngộ Không bị Đường Tăng đuổi đi do hiểu lầm, tạo cơ hội cho Lục Nhĩ Mi Hầu giả mạo.
Sau khi vượt qua vô vàn gian khổ, thầy trò đến được bến Lăng Vân, bỏ lại xác phàm trôi trên sông và bước vào đất Phật tại chùa Đại Lôi Âm. Ban đầu, do không có của hối lộ, họ nhận phải kinh vô tự (giấy trắng), sau phải dâng bình bát vàng mới đổi được chân kinh có chữ.
Trên đường trở về, Quan Âm Bồ Tát kiểm tra sổ sách thấy thầy trò mới trải qua 80 nạn, vẫn thiếu một nạn cho đủ số "cửu cửu bát mươi mốt", nên đã tạo thêm kiếp nạn cuối cùng: Bốn thầy trò bị rơi xuống sông Thông Thiên, làm ướt một số cuốn kinh. Vượt qua tai ương cuối cùng, họ mang kinh về dâng vua Đường Thái Tông tại Trường An. Kết thúc tác phẩm, cả năm thầy trò đều thăng thiên, đắc đạo thành Phật, Bồ Tát và La Hán, hưởng phước thanh nhàn trường cửu tại Tây phương Cực Lạc.
....
Tây Du Ký trong lòng độc giả Việt Nam:
Bộ tiểu thuyết Tây Du Ký của nhà văn Ngô Thừa Ân từ lâu đã trở thành một phần ký ức văn hóa không thể phai mờ trong lòng vô vàn thế hệ người Việt. Hành trình thỉnh kinh của thầy trò Ðường Tăng đã vượt ra khỏi ranh giới của một tác phẩm văn học để hóa thân thành truyện tranh, phim ảnh, và ăn sâu vào đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.
Cội rễ sức hút từ nguyên tác văn học kinh điển
Trước khi trở thành những hình ảnh sống động trên màn hình, Tây Du Ký đã chinh phục độc giả qua những trang sách in chữ quốc ngữ. Nguyên tác gồm 100 hồi, vẽ nên một thế giới quan đồ sộ từ Thiên đình, Thủy cung cho đến Âm phủ.
Ðộc giả say mê theo dõi hành trình của Trần Huyền Trang (Đường Tam Tạng), vâng lệnh vua Ðường qua Tây Phương lạy Phật thỉnh kinh. Bức tranh nhân vật được xây dựng mang tính biểu tượng cao: một Tôn Ngộ Không sinh ra từ khối đá tiên, tài phép thần thông, đại náo thiên cung, đại diện cho sức mạnh và trí tuệ; một Trư Bát Giới mang hình hài nửa người nửa lợn đại diện cho những dục vọng phàm dại; và một Sa Ngộ Tịnh cần mẫn, tận tụy.
Sức hấp dẫn của tác phẩm nằm ở chín chín tám mươi mốt kiếp nạn mà thầy trò phải đối mặt để lấy được chân kinh. Từ nạn vượt núi Hỏa Diệm Sơn, đối đầu với Ngưu Ma Vương, cho đến hoạn nạn tại động Tì Bà hay sông Thông Thiên. Thông qua những trận chiến diệt yêu trừ ma, tác phẩm truyền tải triết lý sâu sắc về luật nhân quả, tinh thần cải ác hướng thiện và tư tưởng "Phật tại tâm" – quá trình đi thỉnh kinh thực chất là quá trình tu tâm dưỡng tánh, diệt trừ tham, sân, si của con người.
Ký ức tuổi thơ qua những trang truyện tranh
Đối với nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam (đặc biệt là thế hệ 8x, 9x), văn tự nguyên tác có thể quá đồ sộ, nhưng Tây Du Ký lại đến với họ qua một cánh cửa rực rỡ sắc màu: Truyện tranh.
* Truyện tranh liên hoàn họa:
Trước đây, những cuốn truyện tranh mỏng, in đen trắng vẽ theo lối bám sát nguyên tác đã giúp trẻ em Việt Nam dễ dàng hình dung ra hình dáng của Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới hay yêu quái Bạch Cốt Tinh.
* Văn hóa phái sinh - Dragon Ball (Bảy viên ngọc rồng):
Không thể không nhắc đến bộ manga huyền thoại của Nhật Bản từng làm mưa làm gió tại Việt Nam. Lấy cảm hứng trực tiếp từ Tây Du Ký, nhân vật Son Goku (Tôn Ngộ Không) với gậy Như Ý và Cân Ðẩu Vân đã làm say đắm hàng triệu độc giả nhí Việt, tạo nên một cầu nối văn hóa độc đáo giúp hình tượng Tôn Ngộ Không vươn xa hơn nguyên bản.
Hiện tượng phim truyền hình Tây du ký 1986
Sẽ là thiếu sót lớn nếu nói về Tây Du Ký tại Việt Nam mà không nhắc đến bản phim truyền hình sản xuất năm 1986 của đạo diễn Dương Khiết. Bản phim này không chỉ là một bộ phim, mà là một "hiện tượng văn hóa" nổi bật.
* Món ăn tinh thần mỗi dịp hè về:
Bộ phim đã được đài truyền hình quốc gia (VTV) và các đài địa phương phát sóng lại không biết bao nhiêu lần. Cứ mỗi độ hè về, nhạc phim vang lên là báo hiệu kỳ nghỉ của học sinh bắt đầu. Cả xóm làng tề tựu trước chiếc tivi đen trắng nhỏ xíu để xem Tôn Hành Giả đánh yêu tinh đã trở thành ký ức tập thể vô giá của người Việt.
* Hình tượng diễn viên kinh điển:
Diễn xuất xuất thần của Lục Tiểu Linh Đồng (Tôn Ngộ Không), Mã Ðức Hoa (Trư Bát Giới), Trì Trọng Thụy / Từ Thiếu Hoa (Ðường Tăng)... đã đóng đinh vào tâm trí khán giả. Với người Việt, khi nhắc đến Tôn Ngộ Không, họ lập tức hình dung ra khuôn mặt và điệu bộ của Lục Tiểu Linh Đồng.
Tây Du Ký và sự thẩm thấu vào ngôn ngữ, đời sống người Việt
Trải qua thời gian, từ sách in đến phim ảnh, Tây Du Ký đã bước ra khỏi ranh giới nghệ thuật để đi vào đời sống và ngôn ngữ thường nhật của người Việt Nam.
* Trong ngôn ngữ giao tiếp:
Các nhân vật trở thành những tính từ so sánh quen thuộc. Người ta thường trêu đùa một người gầy gò, lanh lợi là "ốm như Tôn Ngộ Không"; một người ham ăn, lười biếng là "như Trư Bát Giới"; hay những ai phải chịu đựng sự lèo nhèo, càm ràm thì ví von là "đang bị niệm chú Kim Cô".
* Giá trị hoài niệm:
Cho đến nay, dù kỹ xảo điện ảnh thế giới đã tiến xa, có vô số các bản phim điện ảnh (movie) hay game bom tấn (như Black Myth: Wukong gần đây) khai thác chủ đề này, nhưng cảm xúc về một hành trình thỉnh kinh đầy gian nan, vượt qua cám dỗ vẫn vẹn nguyên trong lòng độc giả và khán giả Việt Nam.
Tây Du Ký không chỉ là một tác phẩm ngoại nhập. Qua sự tiếp nhận nồng nhiệt từ truyện in, truyện tranh cho đến phim truyền hình, tác phẩm này đã hòa quyện, thẩm thấu và trở thành một mảnh ghép hoài niệm rực rỡ, thiêng liêng trong bức tranh văn hóa đại chúng của người Việt Nam.
....
Bài liên quan:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét