(Jane Eyre) - Nếu tình yêu trong văn học cổ điển thường được lãng mạn hóa bằng những buổi dạ tiệc lộng lẫy hay những cuộc giải cứu anh hùng, thì Charlotte Brontë lại chọn một lối đi hoàn toàn khác cho Jane Eyre. Chương 12 của tiểu thuyết đánh dấu một trong những cuộc gặp gỡ kinh điển nhất lịch sử văn học Anh: Jane Eyre gặp Edward Rochester trên một con đường vắng lặng, phủ đầy sương giá tại Hay Lane. Sự xuất hiện của Rochester không hề mang hào quang của một vị cứu tinh, mà ngược lại, ông xuất hiện trong một tư thế vô cùng... chật vật – ngã ngựa. Nhưng đó là một cuộc gặp định mệnh, đã trói buộc số phận của họ với nhau.
Tiếng vó ngựa và cú ngã định mệnh
Trong buổi chiều đông chập choạng tối, khi Jane đang đi bộ gửi thư cho Thornfield Hall thì tiếng vó ngựa phá tan bầu không khí tĩnh mịch:
Một tiếng động trượt chân vang lên, kéo theo một tiếng rủa sả dữ dội... Cả người lẫn ngựa đều ngã nhào trên con đường đóng băng trơn trượt.
Tôi tiến lại gần; người đàn ông đang cố gỡ chân ra khỏi bàn đạp ngựa. Sức nặng của con vật to lớn rõ ràng đã đè lên chân ông. Tôi hỏi:
"Ông có bị thương không ạ? Cháu có thể giúp gì cho ông không?"
"Cô cứ đứng tránh ra một bên," ông ta cộc lốc trả lời, cố tự gượng đứng dậy.
Nhưng khi vừa đặt chân xuống đất, ông ta liền rên lên một tiếng đau đớn và phải tựa vai vào lưng con ngựa.
"Cháu không thể bỏ đi khi thấy ông đang đau đớn như thế này," tôi nói. "Xin ông cứ tựa vào vai cháu."
Ông ta nhìn tôi bằng ánh mắt dò xét, đầy ngạc nhiên. Lúc đó tôi không hề sợ hãi. Ông ta không đẹp trai, cũng chẳng có vẻ gì là một quý ông lịch lãm. Vẻ mặt ông đầy cau có, làn da ngăm đen với đôi lông mày rậm rạp dữ tợn. Chính vẻ ngoài xù xì, thiếu thân thiện ấy lại làm tôi thấy dễ chịu. Nếu ông ta là một chàng hào hoa phong nhã, tôi đã chẳng dám tự tiện đề nghị giúp đỡ.
Sự lệch pha phá vỡ định kiến
Cuộc chạm trán này là một trong những thủ bút tuyệt tác về nghệ thuật xây dựng tâm lý nhân vật của Charlotte Brontë. Nó thiết lập ngay lập tức vị thế và tính cách của cả hai nhân vật chính.
* Edward Rochester – Sự tự ái của một kẻ kiêu hãnh:
Là chủ nhân của một gia tài khổng lồ, Rochester quen ngự trị ở thế thượng phong. Nhưng ngay trong lần đầu tiên xuất hiện trước mặt Jane, ông lại ở trong tình thế yếu thế nhất: ngã ngựa, đau đớn và bất lực. Thái độ cộc lốc, gắt gỏng của ông không phải vì ác ý, mà là phản ứng tự vệ của một cái tôi kiêu hãnh đang cố che giấu sự yếu đuối thể xác. Ông dò xét Jane vì không quen với việc một cô gia sư nhỏ bé, nghèo khó lại nhìn mình bằng ánh mắt bình thản, không chút sợ sệt hay khúm núm.
* Jane Eyre – Bản lĩnh từ sự độc lập tinh thần:
Jane không hề biết người đàn ông cáu kỉnh kia là chủ nhân của mình. Sự bình tĩnh của cô xuất phát từ chính sự "bất toàn" của Rochester. Jane thú nhận cô sợ những quý ông lịch lãm, bởi họ thuộc về một thế giới xa hoa luôn đẩy cô ra rìa. Nhưng trước một người đàn ông "cau có, ngăm đen và dữ tợn", bản năng tự nhiên và lòng tự trọng của Jane được đánh thức. Cô không giúp đỡ ông vì nghĩa vụ gia nô, mà vì tình người và sự đồng cảm giữa hai tâm hồn cô độc.
Bình luận và Cảm nhận
* Đảo ngược mô-típ anh hùng cứu mỹ nhân
Trong văn học lãng mạn truyền thống, người nam thường là hiệp sĩ cưỡi ngựa trắng cứu vớt cuộc đời cô gái nghèo. Charlotte Brontë đã đảo ngược hoàn toàn khuôn mẫu này: người phụ nữ nhỏ bé, không gia thế, lại chính là người đưa vai ra cho người đàn ông quyền lực tựa vào. Chi tiết này dự báo toàn bộ cục diện mối quan hệ của họ sau này: Rochester tuy giàu có nhưng tâm hồn đầy thương tích và u tối; chính Jane mới là người cứu rỗi, mang lại ánh sáng và sự tái sinh cho cuộc đời ông.
Trong văn học lãng mạn truyền thống, người nam thường là hiệp sĩ cưỡi ngựa trắng cứu vớt cuộc đời cô gái nghèo. Charlotte Brontë đã đảo ngược hoàn toàn khuôn mẫu này: người phụ nữ nhỏ bé, không gia thế, lại chính là người đưa vai ra cho người đàn ông quyền lực tựa vào. Chi tiết này dự báo toàn bộ cục diện mối quan hệ của họ sau này: Rochester tuy giàu có nhưng tâm hồn đầy thương tích và u tối; chính Jane mới là người cứu rỗi, mang lại ánh sáng và sự tái sinh cho cuộc đời ông.
* Sự bình đẳng khởi nguồn từ sự chân thật
Cuộc gặp gỡ diễn ra giữa một lối mòn hoang vắng, không có sự chứng kiến của người hầu, không có những nghi thức xã giao của Thornfield Hall. Khi rào cản địa vị bị xóa bỏ bởi hoàn cảnh ngặt nghèo, họ đối diện với nhau như hai con người bình đẳng.
Thông điệp nhân sinh: Tình yêu đích thực không bắt đầu bằng những lời tán tỉnh hoa mỹ hay sự môn đăng hộ đối. Nó nảy mầm từ những khoảnh khắc chân thật nhất, khi chúng ta nhìn thấy sự bất toàn của nhau và sẵn sàng trở thành điểm tựa cho nhau trong những lúc "vấp ngã" của cuộc đời.
Chi tiết Rochester tựa vào vai Jane để leo lên lưng ngựa là một hình ảnh mang tính biểu tượng. Nó chứng minh rằng thể xác có thể yếu đuối, địa vị có thể chênh lệch, nhưng sức mạnh tinh thần thì không có giai cấp. Charlotte Brontë đã chứng minh cho cả thời đại Victoria thấy rằng: một cô gái nghèo, nhỏ bé và không nhan sắc vẫn có thể đứng thẳng, đầy kiêu hãnh để nâng đỡ một người đàn ông quyền quý. Đó chính là tuyên ngôn về quyền bình đẳng của tâm hồn – một tuyên ngôn vẫn còn nguyên giá trị cho đến tận ngày nay.
.....
Họ nói gì trong cuộc đối thoại đầu tiên?
Sau cuộc chạm trán định mệnh trên con đường đóng băng tại Hay Lane, mối quan hệ giữa Jane Eyre và Edward Rochester thực sự được bồi đắp và thăng hoa qua những màn đối thoại tại phòng khách của lâu đài Thornfield.
Trong bối cảnh thời đại Victoria – nơi mà ranh giới giữa chủ gia đình quyền quý và cô gia sư nghèo là một vực thẳm bất khả xâm phạm – những cuộc trò chuyện giữa họ không khác gì những "trận đấu kiếm" đầy trí tuệ. Ở đó, họ lột bỏ mặt nạ giai cấp để tâm hồn đối thoại trực tiếp với tâm hồn.
.....
Họ nói gì trong cuộc đối thoại đầu tiên?
Sau cuộc chạm trán định mệnh trên con đường đóng băng tại Hay Lane, mối quan hệ giữa Jane Eyre và Edward Rochester thực sự được bồi đắp và thăng hoa qua những màn đối thoại tại phòng khách của lâu đài Thornfield.
Trong bối cảnh thời đại Victoria – nơi mà ranh giới giữa chủ gia đình quyền quý và cô gia sư nghèo là một vực thẳm bất khả xâm phạm – những cuộc trò chuyện giữa họ không khác gì những "trận đấu kiếm" đầy trí tuệ. Ở đó, họ lột bỏ mặt nạ giai cấp để tâm hồn đối thoại trực tiếp với tâm hồn.
Cuộc "đọ sức" đầu tiên
Trong buổi tối diện kiến chính thức đầu tiên tại phòng khách, Rochester cố tình dùng vị thế chủ nhân và sự sắc sảo của một người đàn ông từng trải để dồn ép Jane. Nhưng cô gia sư nhỏ bé không hề chịu lép vế:
"Cô nhìn tôi chằm chằm như thế, cô thấy tôi có đẹp trai không?" ông Rochester hỏi.
"Không ạ, thưa ông," tôi trả lời mà không kịp suy nghĩ.
Ông ta bật cười một tiếng khô khốc:
"Thề có Chúa, cô thật là bộc trực! [...] Cô thấy tôi không đẹp trai, vậy tôi có những nét gì khiến cô không thích? Miệng, mắt, hay cái mũi khoằm này?"
"Cháu xin lỗi ông. Cháu đã trả lời quá thô lỗ. Cháu nên nói rằng vẻ đẹp bên ngoài không phải là điều quan trọng, hoặc thị hiếu của mỗi người mỗi khác."
"Không, cô không cần rút lại lời nói. Tôi hiểu cô muốn nói gì. Vậy ra cô thấy tôi xấu xí? [...] Nhưng này, cô bé, cô lấy quyền gì mà nhìn tôi bằng ánh mắt phán xét như vậy? Cô có biết tôi hơn cô nhiều tuổi, trải đời hơn cô, và việc tôi trả lương cho cô tạo ra một khoảng cách lớn giữa chúng ta không?"
"Thưa ông, cháu không nghĩ việc ông trả lương cho cháu hay việc ông lớn tuổi hơn lại cho ông quyền được áp đặt hay thiếu tôn trọng cháu. Sự tôn trọng phải đến từ cả hai phía, và tuổi tác hay tiền bạc không tự động mang lại cho ông sự ưu việt về mặt tâm hồn."
Sự đồng điệu từ hai thái cực
Charlotte Brontë đã xây dựng những màn đối thoại của cặp đôi này như một tiến trình tâm lý phức tạp, chuyển dần từ sự phòng thủ, dò xét đến sự thấu hiểu và gắn kết tuyệt đối.
* Rochester – Kẻ đi săn bị quyến rũ:
Rochester đã quá chán ngấy những tiểu thư quý tộc nông cạn, chỉ biết gật đầu và thốt ra những lời sáo rỗng để lấy lòng ông (như Blanche Ingram). Khi đối thoại với Jane, ông cố tình dùng giọng điệu gắt gỏng, bề trên để thử thách cô. Mỗi câu hỏi của ông giống như một phép thử. Càng bị Jane "bẻ lại" bằng những lý lẽ đanh thép, ông càng cảm thấy hưng phấn và bị cuốn hút.
* Jane Eyre – Sự kiêu hãnh của "nhành cỏ dại":
Jane hiểu rất rõ vị thế thấp bé của mình trong lâu đài Thornfield, nhưng cô từ chối để tư duy nô dịch định hình ngôn ngữ của mình. Trước những câu hỏi hóc búa hay sự mỉa mai của Rochester, Jane luôn trả lời bằng sự chân thành đến gai góc. Cô không tranh cãi để giành phần thắng về vật chất, cô tranh luận để bảo vệ quyền được bình đẳng về mặt trí tuệ và đạo đức.
Charlotte Brontë đã xây dựng những màn đối thoại của cặp đôi này như một tiến trình tâm lý phức tạp, chuyển dần từ sự phòng thủ, dò xét đến sự thấu hiểu và gắn kết tuyệt đối.
* Rochester – Kẻ đi săn bị quyến rũ:
Rochester đã quá chán ngấy những tiểu thư quý tộc nông cạn, chỉ biết gật đầu và thốt ra những lời sáo rỗng để lấy lòng ông (như Blanche Ingram). Khi đối thoại với Jane, ông cố tình dùng giọng điệu gắt gỏng, bề trên để thử thách cô. Mỗi câu hỏi của ông giống như một phép thử. Càng bị Jane "bẻ lại" bằng những lý lẽ đanh thép, ông càng cảm thấy hưng phấn và bị cuốn hút.
* Jane Eyre – Sự kiêu hãnh của "nhành cỏ dại":
Jane hiểu rất rõ vị thế thấp bé của mình trong lâu đài Thornfield, nhưng cô từ chối để tư duy nô dịch định hình ngôn ngữ của mình. Trước những câu hỏi hóc búa hay sự mỉa mai của Rochester, Jane luôn trả lời bằng sự chân thành đến gai góc. Cô không tranh cãi để giành phần thắng về vật chất, cô tranh luận để bảo vệ quyền được bình đẳng về mặt trí tuệ và đạo đức.
Tuyên ngôn bình đẳng của tâm hồn
Đỉnh cao của những màn đối thoại này không chỉ dừng lại ở sự đấu trí, mà nó dẫn đến một trong những thông điệp nhân văn sâu sắc nhất của tác phẩm:
Đỉnh cao của những màn đối thoại này không chỉ dừng lại ở sự đấu trí, mà nó dẫn đến một trong những thông điệp nhân văn sâu sắc nhất của tác phẩm:
* Sự giải phóng khỏi định kiến giai cấp
Qua những cuộc trò chuyện đêm muộn bên lò sưởi, rào cản giữa "ông chủ" và "gia sư" dần biến mất. Rochester nhận ra đằng sau vẻ ngoài giản dị, có phần khắc khổ của Jane là một trí tuệ sắc sảo, một tâm hồn phong phú và một thế giới nội tâm mạnh mẽ không kém gì ông. Ngược lại, Jane cũng thấu suốt được nỗi đau khổ, sự cô độc và khao khát được yêu thương ẩn sau vẻ ngoài xù xì, bất cần của Rochester.
Qua những cuộc trò chuyện đêm muộn bên lò sưởi, rào cản giữa "ông chủ" và "gia sư" dần biến mất. Rochester nhận ra đằng sau vẻ ngoài giản dị, có phần khắc khổ của Jane là một trí tuệ sắc sảo, một tâm hồn phong phú và một thế giới nội tâm mạnh mẽ không kém gì ông. Ngược lại, Jane cũng thấu suốt được nỗi đau khổ, sự cô độc và khao khát được yêu thương ẩn sau vẻ ngoài xù xì, bất cần của Rochester.
* "Linh hồn chúng ta bình đẳng"
Những cuộc đối thoại này là bệ phóng cho lời tuyên ngôn nổi tiếng của Jane ở phần sau của tác phẩm:
"Tôi không nói chuyện với ông qua lăng kính của những tập tục xã hội, hay thậm chí là qua thể xác phàm trần này — chính là linh hồn tôi đang trò chuyện với linh hồn ông; như thể cả hai chúng ta đã đi qua nấm mồ, và đang đứng trước chân Chúa, bình đẳng — bởi vì chúng ta vốn dĩ bình đẳng!"
Những cuộc đối thoại này là bệ phóng cho lời tuyên ngôn nổi tiếng của Jane ở phần sau của tác phẩm:
"Tôi không nói chuyện với ông qua lăng kính của những tập tục xã hội, hay thậm chí là qua thể xác phàm trần này — chính là linh hồn tôi đang trò chuyện với linh hồn ông; như thể cả hai chúng ta đã đi qua nấm mồ, và đang đứng trước chân Chúa, bình đẳng — bởi vì chúng ta vốn dĩ bình đẳng!"
Cảm nhận
Những màn đối thoại giữa Jane và Rochester tại Thornfield giống như một vũ điệu của lửa và gió. Rochester là ngọn lửa hoang dã, dữ dội và đầy u uất; còn Jane là cơn gió mát lành nhưng kiên định, không chịu bị dập tắt mà ngược lại, định hướng cho ngọn lửa ấy cháy một cách rực rỡ và ấm áp hơn. Charlotte Brontë đã chứng minh rằng: tình yêu đích thực không cần phải bắt đầu bằng sự đồng thuận dễ dàng, mà đôi khi, nó được tôi luyện qua những cuộc va chạm nảy lửa của hai cá tính lớn, để rồi nhận ra họ chính là "hai nửa" hoàn hảo của một linh hồn.
....
Nhành cỏ dại & đóa hồng nhung
Để lột tả trọn vẹn vẻ đẹp tâm hồn và bản lĩnh của Jane Eyre, Charlotte Brontë đã dựng lên một "bàn cân" đầy dụng ý nghệ thuật: đặt cô bên cạnh Blanche Ingram – vị tiểu thư khuê các được đồn đại là hôn thê tương lai của Edward Rochester. Sự tương phản giữa hai nhân vật này không đơn thuần là cuộc đối đầu giữa hai người phụ nữ trong một mối tình tay ba, mà sâu sắc hơn, đó là sự va chạm nảy lửa giữa hai hệ giá trị sống của xã hội Victoria đương thời. Một bên là sự giả tạo, rỗng tuếch được bọc trong nhung lụa; một bên là sự chân thật, kiêu hãnh vươn lên từ bùn lầy bất công.
Những màn đối thoại giữa Jane và Rochester tại Thornfield giống như một vũ điệu của lửa và gió. Rochester là ngọn lửa hoang dã, dữ dội và đầy u uất; còn Jane là cơn gió mát lành nhưng kiên định, không chịu bị dập tắt mà ngược lại, định hướng cho ngọn lửa ấy cháy một cách rực rỡ và ấm áp hơn. Charlotte Brontë đã chứng minh rằng: tình yêu đích thực không cần phải bắt đầu bằng sự đồng thuận dễ dàng, mà đôi khi, nó được tôi luyện qua những cuộc va chạm nảy lửa của hai cá tính lớn, để rồi nhận ra họ chính là "hai nửa" hoàn hảo của một linh hồn.
....
Nhành cỏ dại & đóa hồng nhung
Để lột tả trọn vẹn vẻ đẹp tâm hồn và bản lĩnh của Jane Eyre, Charlotte Brontë đã dựng lên một "bàn cân" đầy dụng ý nghệ thuật: đặt cô bên cạnh Blanche Ingram – vị tiểu thư khuê các được đồn đại là hôn thê tương lai của Edward Rochester. Sự tương phản giữa hai nhân vật này không đơn thuần là cuộc đối đầu giữa hai người phụ nữ trong một mối tình tay ba, mà sâu sắc hơn, đó là sự va chạm nảy lửa giữa hai hệ giá trị sống của xã hội Victoria đương thời. Một bên là sự giả tạo, rỗng tuếch được bọc trong nhung lụa; một bên là sự chân thật, kiêu hãnh vươn lên từ bùn lầy bất công.
Cái nhìn từ bóng tối của Jane Eyre
Trong những đêm hội xa hoa tại phòng khách lâu đài Thornfield, Jane Eyre luôn phải ngồi lặng lẽ ở một góc tối để quan sát Blanche Ingram lộng lẫy bên cạnh Rochester. Sự sắc sảo của Jane được thể hiện qua cách cô nhìn thấu lớp vỏ bọc bóng bẩy của người được coi là tình địch của mình:
"Tôi đã nhìn thấy cô ta; tôi đã nghe cô ta nói chuyện. Cô ta thật lộng lẫy, nhưng tâm hồn cô ta hoàn toàn trống rỗng. Cô ta không có một chút độc lập trong suy nghĩ, không có lấy một nét nguyên bản trong tính cách. Cô ta chỉ biết lặp lại những định kiến của tầng lớp mình như một con vẹt khéo léo.
Khi cô ta chơi đàn, tiếng đàn rất điêu luyện nhưng thiếu đi hơi thở của sự sống. Khi cô ta nói về tình yêu, cô ta nói bằng giọng điệu của một vở kịch rẻ tiền. Cô ta cố gắng quyến rũ ông Rochester bằng sự kiêu kỳ và những trò hờn dỗi giả tạo. Tôi thấy rõ ông Rochester không hề yêu cô ta, ông chỉ đang chơi một trò chơi dò xét...
Nhưng điều làm tôi đau lòng nhất không phải là sự xinh đẹp của cô ta, mà là việc tôi nhận ra: nếu ông Rochester cưới cô ta, ông sẽ phải sống một cuộc đời cô độc bên cạnh một chiếc bóng rỗng tuếch."
Sự lệch pha tuyệt đối giữa hai thế giới
Sự tương phản giữa Jane Eyre và Blanche Ingram được tác giả khắc họa triệt để từ ngoại hình, xuất thân cho đến thế giới quan bên trong.
Về diện mạo và gia thế, Blanche Ingram hiện thân cho hình mẫu hoàn hảo của giới quý tộc: cao ráo, quý phái, có làn da mịn màng, đôi mắt đen lộng lẫy và khoác lên mình những bộ trang phục xa hoa nhất. Ngược lại, Jane Eyre xuất hiện với vẻ ngoài nhỏ bé, gương mặt nhợt nhạt và luôn mặc những bộ váy tối màu giản dị của một gia sư nghèo mồ côi.
Sự tương phản giữa Jane Eyre và Blanche Ingram được tác giả khắc họa triệt để từ ngoại hình, xuất thân cho đến thế giới quan bên trong.
Về diện mạo và gia thế, Blanche Ingram hiện thân cho hình mẫu hoàn hảo của giới quý tộc: cao ráo, quý phái, có làn da mịn màng, đôi mắt đen lộng lẫy và khoác lên mình những bộ trang phục xa hoa nhất. Ngược lại, Jane Eyre xuất hiện với vẻ ngoài nhỏ bé, gương mặt nhợt nhạt và luôn mặc những bộ váy tối màu giản dị của một gia sư nghèo mồ côi.
Tuy nhiên, khi bóc tách lớp vỏ bọc bên ngoài, giá trị thực sự của họ mới bắt đầu đảo chiều. Blanche Ingram tiếp cận Rochester bằng một động cơ thực dụng rõ rệt. Cô ta khao khát có được ông vì khối tài sản khổng lồ và địa vị thống trị mà lâu đài Thornfield mang lại. Trí tuệ và tài năng nghệ thuật của Blanche – từ việc đàn hát cho đến nói tiếng Pháp – thực chất chỉ là những kỹ nghệ xã giao được rèn giũa để phô diễn bản thân trên "thị trường hôn nhân" thượng lưu. Đối với kẻ yếu, Blanche luôn bộc lộ thái độ trịch thượng, coi thường tầng lớp dưới, không ngần ngại mỉa mai nghề gia sư ngay trước mặt Jane.
Trong khi đó, tình cảm của Jane dành cho Rochester lại hoàn toàn thuần khiết. Cô yêu ông vì sự đồng điệu sâu sắc trong tâm hồn, bất chấp vẻ ngoài thô ráp và tính cách cộc lốc của ông. Trí tuệ của Jane không dùng để trình diễn; cô đọc sách, vẽ tranh để tự do bộc lộ thế giới nội tâm mãnh liệt của mình. Trước mọi bất công hay sự coi thường của người đời, Jane không bao giờ cúi đầu. Cô đối xử với mọi người bằng lòng bao dung nhưng luôn bảo vệ lòng tự trọng của mình bằng một tinh thần thép.
Vở kịch thử lòng
Edward Rochester là một người đàn ông từng trải và đầy hoài nghi. Ông cố tình dùng Blanche Ingram làm "mồi nhử" để kích thích lòng ghen tuông và buộc Jane phải đối diện với tình cảm của mình. Nhưng ở một tầng nghĩa sâu hơn, Blanche chính là hiện thân cho quá khứ sai lầm của Rochester – người từng bị lừa cưới người vợ điên Bertha Mason cũng chỉ vì nhan sắc và gia thế.
Khi đặt Blanche cạnh Jane, Rochester ngầm thực hiện một cuộc thanh tẩy nhận thức cho chính mình. Ông nhận ra vẻ đẹp lộng lẫy của vị tiểu thư kia chỉ là một cái bẫy trống rỗng, còn sự giản dị, chân thành của Jane mới là bến đỗ bình yên duy nhất cho linh hồn rách nát của ông. Khi nghe tin đồn tài sản của Rochester không nhiều như tưởng tượng, Blanche lập tức nguội lạnh tình cảm. Chi tiết này đã vạch trần bản chất đạo đức giả và thực dụng của những cuộc hôn nhân mua bán danh vọng thời bấy giờ.
Ngược lại, Jane Eyre – người không có gì ngoài một linh hồn tự do – lại sẵn sàng từ bỏ Rochester khi danh dự và đạo đức của cô bị đe dọa, và chỉ quay lại với ông khi ông đã mất đi tất cả sản nghiệp, trở thành một người tàn phế trắng tay.
Khi đặt Blanche cạnh Jane, Rochester ngầm thực hiện một cuộc thanh tẩy nhận thức cho chính mình. Ông nhận ra vẻ đẹp lộng lẫy của vị tiểu thư kia chỉ là một cái bẫy trống rỗng, còn sự giản dị, chân thành của Jane mới là bến đỗ bình yên duy nhất cho linh hồn rách nát của ông. Khi nghe tin đồn tài sản của Rochester không nhiều như tưởng tượng, Blanche lập tức nguội lạnh tình cảm. Chi tiết này đã vạch trần bản chất đạo đức giả và thực dụng của những cuộc hôn nhân mua bán danh vọng thời bấy giờ.
Ngược lại, Jane Eyre – người không có gì ngoài một linh hồn tự do – lại sẵn sàng từ bỏ Rochester khi danh dự và đạo đức của cô bị đe dọa, và chỉ quay lại với ông khi ông đã mất đi tất cả sản nghiệp, trở thành một người tàn phế trắng tay.
Lời kết
Blanche Ingram tựa như một đóa hồng nhung kiêu sa được chăm sóc kỹ lưỡng trong nhà kính, rực rỡ nhưng chóng tàn và thiếu đi hương thơm thực sự. Trong khi đó, Jane Eyre lại là nhành thạch thảo kiên cường lớn lên giữa bão giông đồng hoang, càng bị vùi dập lại càng tỏa ngát hương thơm của lòng tự trọng.
Charlotte Brontë đã gửi gắm một thông điệp trường tồn qua thời gian: Giá trị đích thực của một con người không nằm ở bộ váy họ mặc hay tước hiệu họ mang, mà nằm ở độ sâu của tư duy và sự chân thành.. trong trái tim họ. Sự chiến thắng của Jane trước Blanche không phải là một chiến thắng về nhan sắc hay thủ đoạn, mà là sự lên ngôi của một tâm hồn tự do trước những định kiến giai cấp hẹp hòi của thời đại.
.....
Thú cưỡi ngựa của quý ông Anh thế kỷ 18: Định nghĩa đẳng cấp
Trong bối cảnh nước Anh thế kỷ 18 (thời kỳ trị vì của các vị vua dòng họ George - Georgian era), hình ảnh một người đàn ông phóng khoáng trên lưng ngựa không đơn thuần là một phương thức di chuyển. Đó là một hệ sinh thái văn hóa phức tạp, nơi giống ngựa, dáng ngồi, trang phục và chiếc yên cương trở thành những thước đo chuẩn xác nhất để định vị danh tính, quyền lực và độ chịu chơi của một quý ông giàu có.
Nếu như ở thế kỷ sau, Edward Rochester trong Jane Eyre xuất hiện u uất trên lưng ngựa như một thói quen tự nhiên của giới chủ đất, thì ở thế kỷ 18 trước đó, việc cưỡi ngựa đã được nâng tầm thành một nghệ thuật sống thượng lưu chân chính.
Nét văn hóa và Đẳng cấp trên yên ngựa
Ở thế kỷ 18, đường sá nước Anh vẫn còn rất tệ hại với những ổ gà, bùn lầy rình rập. Xe ngựa kéo (carriage) tuy sang trọng nhưng cồng kềnh và chậm chạp. Vì vậy, cưỡi ngựa (horseback riding) là phương tiện tối ưu để một quý ông tự do di chuyển giữa điền trang nông thôn và các căn hộ xa hoa tại London.
Tuy nhiên, cưỡi ngựa không chỉ để "đi lại". Nó là biểu tượng của:
* Sự nam tính và bản lĩnh kiểm soát:
Một quý ông thực thụ phải làm chủ được con thú săn dưới quyền mình. Dáng ngồi thẳng lưng, kiểm soát dây cương bằng một tay nhưng vẫn giữ được vẻ thư thái (nonchalance) được xem là đỉnh cao của phong thái quý tộc.
* Thú vui săn bắn (Foxhunting):
* Thú vui săn bắn (Foxhunting):
Săn cáo bằng ngựa và chó săn là hoạt động xã hội tối thượng của giới quý tộc nông thôn. Đây là nơi các quý ông kết giao bằng hữu, bàn chuyện chính trị và khẳng định vị thế "vua một vùng" của mình.
* Thời trang sành điệu:
* Thời trang sành điệu:
Văn hóa cưỡi ngựa định hình cả một cuộc cách mạng thời trang nam giới. Những chiếc áo khoác đuôi tôm ôm sát (riding coat), quần chẽn da dê (breeches), đôi ủng da đen bóng cao cổ và chiếc mũ ba sừng trở thành chuẩn mực của sự thanh lịch.
Những giống ngựa thượng hạng được săn đón
Thế kỷ 18 là thời kỳ hoàng kim của việc lai tạo giống tại Anh, mở đường cho sự ra đời của những "siêu xe" sinh học thời bấy giờ:
* Thoroughbred (Ngựa Thuần Chủng Anh):
Thế kỷ 18 là thời kỳ hoàng kim của việc lai tạo giống tại Anh, mở đường cho sự ra đời của những "siêu xe" sinh học thời bấy giờ:
* Thoroughbred (Ngựa Thuần Chủng Anh):
Đây là kết quả của việc lai tạo giữa các giống ngựa chạy bền của Anh với ba giống ngựa đực huyền thoại nhập khẩu từ Trung Đông (Byerley Turk, Darley Arabian, và Godolphin Arabian). Chúng có thân hình mảnh khảnh, đôi chân dài, tốc độ cực nhanh và sự kiêu hãnh tột cùng. Sở hữu một chú ngựa Thoroughbred đồng nghĩa với việc bạn đang nắm giữ đỉnh cao của sự xa xỉ.
* Cleveland Bay:
* Cleveland Bay:
Đối với những quý ông có vóc dáng đậm người hoặc cần một chú ngựa đa năng hơn (vừa cưỡi đi tuần điền trang, vừa có thể kéo cỗ xe gia đình khi cần), Cleveland Bay là sự lựa chọn số một. Chúng khỏe mạnh, dẻo dai, có màu lông nâu đỏ đặc trưng và dáng đi vô cùng uy nghiêm.
* Hunter (Ngựa săn):
* Hunter (Ngựa săn):
Không hẳn là một giống thuần chủng mà là sự lai tạo giữa Thoroughbred và các giống ngựa bản địa khỏe mạnh hơn. Chúng có sự nhạy bén, khả năng nhảy qua các hàng rào đá ở nông thôn Anh một cách hoàn hảo – trợ thủ đắc lực cho những cuộc đi săn cáo kéo dài cả ngày.
Cuộc chơi chỉ dành cho giới siêu giàu
Để duy trì phong cách sống này, số tiền một quý ông bỏ ra ở thế kỷ 18 là một con số khổng lồ, tương đương với việc sở hữu và bảo dưỡng siêu xe ngày nay.
* Giá mua ngựa:
Để duy trì phong cách sống này, số tiền một quý ông bỏ ra ở thế kỷ 18 là một con số khổng lồ, tương đương với việc sở hữu và bảo dưỡng siêu xe ngày nay.
* Giá mua ngựa:
Một con ngựa cưỡi thông thường có giá khoảng 10 đến 20 bảng Anh (tương đương vài nghìn bảng ngày nay). Tuy nhiên, một chú ngựa thuần chủng Thoroughbred có gia phả đẹp, dùng để đua hoặc thể hiện đẳng cấp, có giá từ 100 đến hơn 500 bảng Anh – một gia tài đủ để mua cả một trang trại nhỏ thời bấy giờ.
* Trang thiết bị (Tack):
* Trang thiết bị (Tack):
Yên ngựa làm bằng da hảo hạng khâu tay, bàn đạp bằng đồng hoặc bạc, dây cương và roi da có giá dao động từ 5 đến 15 bảng Anh cho một bộ tươm tất.
* Chi phí vận hành (Nuôi dưỡng và Chăm sóc):
* Chi phí vận hành (Nuôi dưỡng và Chăm sóc):
Đây mới là chiếc "máy ngốn tiền" thực sự. Nuôi một con ngựa tại London (bao gồm tiền thuê chuồng, rơm cỏ, thóc yến mạch và tiền thuê người chải lông) tốn khoảng 30 đến 50 bảng Anh mỗi năm. Nếu quý ông sở hữu một đàn ngựa kéo và ngựa cưỡi khoảng 5-6 con, chi phí nuôi ngựa hàng năm có thể vượt quá thu nhập cả đời của một người lao động bình thường.
* Hệ thống gia nhân:
* Hệ thống gia nhân:
Một quý ông không tự tay dọn chuồng hay đóng móng. Ông ta phải trả lương cho những người coi ngựa (grooms), phu xe (coachmen) và thợ rèn móng.
Lời kết
Việc cưỡi ngựa của đàn ông Anh thế kỷ 18 không đơn thuần là sở thích, mà là một nghi thức xã hội nghiêm ngặt. Tiếng vó ngựa nện xuống đường đá, ánh sáng phản chiếu từ chiếc bàn đạp bạc, và cái vuốt ve nhẹ nhàng lên bờm con Thoroughbred bóng bẩy chính là ngôn ngữ không lời tuyên bố với thế giới về quyền lực, tiền bạc và gu thẩm mỹ đỉnh cao của một quý ông thời Georgian.
.....
Việc cưỡi ngựa của đàn ông Anh thế kỷ 18 không đơn thuần là sở thích, mà là một nghi thức xã hội nghiêm ngặt. Tiếng vó ngựa nện xuống đường đá, ánh sáng phản chiếu từ chiếc bàn đạp bạc, và cái vuốt ve nhẹ nhàng lên bờm con Thoroughbred bóng bẩy chính là ngôn ngữ không lời tuyên bố với thế giới về quyền lực, tiền bạc và gu thẩm mỹ đỉnh cao của một quý ông thời Georgian.
.....
* Jane Eyre - Charlotte Brontë (1847, Anh)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét