Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, không được tự ý đăng ảnh người khác nếu chưa được người đó đồng ý (minh hoạ)
1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.
Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.
Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
2. Việc sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau đây không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ:
a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
3. Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.
* Các trường hợp ngoại lệ (Không cần đồng ý):
- Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng (hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật...) với điều kiện không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
* Ví dụ 2 (Không vi phạm pháp luật):
* Ví dụ 3 (Sử dụng ảnh công cộng nhưng vi phạm):
3. Bình luận và đánh giá
Quy định tại Điều 32 BLDS 2015 thể hiện tư duy lập pháp tiến bộ và nhân văn. Pháp luật đã vạch ra một ranh giới rất rõ ràng: Hình ảnh cá nhân là "tài sản" vô hình và là quyền nhân thân bất khả xâm phạm.
Về khía cạnh thương mại, pháp luật bảo vệ quyền khai thác giá trị kinh tế từ hình ảnh của mỗi người. Bạn không thể dùng hình ảnh của người khác để kiếm tiền bỏ vào túi mình một cách "chùa" được. Về khía cạnh không gian công cộng, pháp luật cũng rất chặt chẽ khi đặt ra giới hạn: Dù được phép chụp ảnh ở hội thảo, sự kiện thể thao, nhưng mục đích sử dụng phải trong sáng. Nếu lợi dụng ảnh nơi công cộng để "dìm hàng", lăng mạ, bêu rếu người khác thì người sử dụng vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Khi quyền đối với hình ảnh bị xâm phạm, Điều 32 trao cho nạn nhân quyền lực pháp lý rất mạnh: Người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, và bồi thường thiệt hại.
4. Lưu ý và lời khuyên để bảo vệ hình ảnh cá nhân
* Đối với người dân (Chủ thể của hình ảnh):
- Biết cách xử lý khi bị vi phạm: Nếu phát hiện hình ảnh của mình bị dùng trái phép (đặc biệt để lừa đảo hoặc quảng cáo), hãy lập tức chụp màn hình, lưu lại bằng chứng (hoặc lập vi bằng). Sau đó, bạn có quyền liên hệ trực tiếp yêu cầu bên vi phạm gỡ bỏ. Nếu họ không hợp tác, bạn hoàn toàn có thể khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bồi thường thiệt hại, buộc chấm dứt sử dụng và thu hồi hình ảnh.
* Đối với doanh nghiệp, nhà quảng cáo, cá nhân kinh doanh trực tuyến:
- Quy tắc "Lợi ích công cộng": Khi đưa tin về sự kiện cộng đồng, hạn chế "zoom" cận cảnh hoặc đăng tải các khoảnh khắc hớ hênh, nhạy cảm của một cá nhân cụ thể để tránh rủi ro xâm phạm danh dự, nhân phẩm của họ.
.....
Vụ án: Katherine Heigl kiện Duane Reade Inc. (2014)
Tại Mỹ, quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân vì mục đích thương mại được bảo hộ rất nghiêm ngặt dưới góc độ "Quyền công khai" (Right of Publicity). Một trong những vụ án kinh điển, chấn động giới truyền thông và pháp lý Mỹ chính là vụ kiện giữa nữ diễn viên kiêm siêu mẫu Katherine Heigl và chuỗi cửa hàng bán lẻ dược phẩm Duane Reade (thuộc tập đoàn Walgreens)vào năm 2014.
Vụ án này mang tính bài học rất lớn cho các nhà quản lý doanh nghiệp về việc sử dụng hình ảnh:
Tháng 3 năm 2014, các tay săn ảnh (paparazzi) chụp được cảnh Katherine Heigl (ngôi sao phim Grey's Anatomy) đang đi ra khỏi một cửa hàng thuộc chuỗi Duane Reade ở New York, trên tay cầm hai túi mua sắm.
Tài khoản Twitter và Facebook chính thức của Duane Reade sau đó đã đăng lại bức ảnh này kèm theo dòng trạng thái mang tính quảng bá:
"Love a quick @DuaneReade run? Even @KatherineHeigl can’t resist shopping #NYC’s favorite drugstore." > (Tạm dịch: Bạn có thích ghé nhanh qua Duane Reade không? Ngay cả Katherine Heigl cũng
Các luận điểm pháp lý tại Tòa án
* Phía Katherine Heigl:
Kết quả vụ kiện
Nhận thấy nguy cơ thua kiện và tổn hại uy tín rất lớn, Duane Reade đã chủ động thương lượng phía sau hậu trường. Vào tháng 8 năm 2014, hai bên đạt được một thỏa thuận hòa giải ngoài tòa án (Settlement).
Mặc dù số tiền đền bù cụ thể không được tiết lộ do điều khoản bảo mật, nhưng phía Duane Reade đã phải trả một khoản tiền rất lớn. Toàn bộ số tiền bồi thường này sau đó đã được Katherine Heigl quyên góp cho một quỹ từ thiện bảo vệ động vật do cô thành lập. Duane Reade cũng phải gỡ bỏ hoàn toàn bài đăng trên mọi nền tảng.
Bài học kinh nghiệm "giá cao" cho các Quản lý và Giám đốc Doanh nghiệp
Vụ án này là một hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà quản trị, đặc biệt là bộ phận Marketing:
- Tài khoản mạng xã hội của doanh nghiệp không phải là trang cá nhân:Bất kỳ hình ảnh, phát ngôn nào được đăng tải từ kênh của công ty đều được coi là mang mục đích thương mại.
- "Bắt trend" sai cách là tự sát pháp lý:Việc sử dụng ảnh chụp tự nhiên (paparazzi hoặc ảnh mạng) của người nổi tiếng để "bú trend", tăng tương tác cho thương hiệu mà không mua bản quyền/xin phép đều cấu thành hành vi vi phạm pháp luật. tại Việt Nam, điều này cũng được quy định rất rõ tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015(Quyền của cá nhân đối với hình ảnh).
Ls. Trần Hồng Phong
Trong kỷ nguyên công nghệ số và mạng xã hội bùng nổ, việc chụp ảnh, lưu trữ và chia sẻ hình ảnh diễn ra vô cùng dễ dàng. Tuy nhiên, đằng sau những bức ảnh đó là một quyền nhân thân rất quan trọng được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt: Quyền của cá nhân đối với hình ảnh. Việc tự ý sử dụng hình ảnh của người khác không chỉ là vấn đề vi phạm đạo đức hay phép lịch sự, mà còn là hành vi vi phạm pháp luật. Ngược lại, nếu ai đó tự ý đăng ảnh của quý vị nhằm mục đích không tốt hay thương mại, quý vị có quyền yêu cầu họ phải chấm dứt hành vi, xin lỗi và bồi thường thiệt hại (nếu có).
* Vụ án: Katherine Heigl kiện Duane Reade Inc. (2014)
Giới thiệu và giải thích quy định pháp luật
Dưới góc độ pháp lý, hình ảnh của một cá nhân là đặc điểm nhân dạng riêng biệt, gắn liền với quyền nhân thân của người đó. Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015) quy định chi tiết về vấn đề này.
Điều 32. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh
Dưới góc độ pháp lý, hình ảnh của một cá nhân là đặc điểm nhân dạng riêng biệt, gắn liền với quyền nhân thân của người đó. Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015) quy định chi tiết về vấn đề này.
Điều 32. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh
1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.
Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.
Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
2. Việc sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau đây không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ:
a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
3. Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.
Theo đó, quy định pháp luật được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cốt lõi sau:
- Quyền tự quyết tuyệt đối: Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Mọi hành vi sử dụng hình ảnh của cá nhân bắt buộc phải được người đó đồng ý.
- Gắn liền với lợi ích kinh tế (Thù lao): Nếu việc sử dụng hình ảnh nhằm mục đích thương mại (quảng cáo, bán hàng, PR...), người sử dụng không chỉ cần sự đồng ý mà còn phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.
* Các trường hợp ngoại lệ (Không cần đồng ý):
- Nhằm hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung của xã hội, khoản 2 Điều 32 quy định được phép sử dụng hình ảnh mà không cần xin phép trong 2 trường hợp:
- Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng.
- Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng (hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật...) với điều kiện không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
2. Ví dụ minh hoạ
* Ví dụ 1 (Vi phạm pháp luật):
Chị A đi nâng mũi tại Thẩm mỹ viện X. Sau đó, Thẩm mỹ viện X tự ý lấy hình ảnh trước và sau khi phẫu thuật của chị A đăng lên Fanpage để quảng cáo dịch vụ mà không hề hỏi ý kiến chị. Đây là hành vi vi phạm pháp luật vì Thẩm mỹ viện X đã sử dụng hình ảnh vì mục đích thương mại mà không có sự đồng ý và không trả thù lao cho chị A.
* Ví dụ 2 (Không vi phạm pháp luật):
Anh B tham gia giải chạy Marathon thường niên của thành phố. Một tòa soạn báo đã chụp một bức ảnh góc rộng đoàn người đang chạy, trong đó có mặt anh B đang cười rất tươi, và đăng lên báo để đưa tin về sự kiện thể thao này. Trong trường hợp này, tòa soạn báo không vi phạm pháp luật vì đây là hình ảnh từ hoạt động công cộng và không làm tổn hại đến danh dự của anh B.
* Ví dụ 3 (Sử dụng ảnh công cộng nhưng vi phạm):
Vẫn là bức ảnh chạy Marathon của anh B ở trên, nhưng một trang mạng xã hội đã cắt ghép khuôn mặt anh B, thêm những dòng chữ chế giễu, bôi nhọ ngoại hình của anh. Dù là ảnh chụp ở nơi công cộng, hành vi này vẫn vi phạm pháp luật vì đã làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm của anh B.
3. Bình luận và đánh giá
Quy định tại Điều 32 BLDS 2015 thể hiện tư duy lập pháp tiến bộ và nhân văn. Pháp luật đã vạch ra một ranh giới rất rõ ràng: Hình ảnh cá nhân là "tài sản" vô hình và là quyền nhân thân bất khả xâm phạm.
Về khía cạnh thương mại, pháp luật bảo vệ quyền khai thác giá trị kinh tế từ hình ảnh của mỗi người. Bạn không thể dùng hình ảnh của người khác để kiếm tiền bỏ vào túi mình một cách "chùa" được. Về khía cạnh không gian công cộng, pháp luật cũng rất chặt chẽ khi đặt ra giới hạn: Dù được phép chụp ảnh ở hội thảo, sự kiện thể thao, nhưng mục đích sử dụng phải trong sáng. Nếu lợi dụng ảnh nơi công cộng để "dìm hàng", lăng mạ, bêu rếu người khác thì người sử dụng vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Khi quyền đối với hình ảnh bị xâm phạm, Điều 32 trao cho nạn nhân quyền lực pháp lý rất mạnh: Người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, và bồi thường thiệt hại.
Cách nay đã khá lâu, có trường hợp một tờ báo tại Sài Gòn đã tự ý đăng tấm ảnh một doanh nhân chụp chung với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, trong một bài báo viết về "tiêu cực" tại doanh nghiệp do doanh nhân này là giám đốc. Sau đó, Toà thánh đã có ý kiến hỏi doanh nhân là tại sao hình ảnh Giáo Hoàng lại đăng trong một bài báo có nội dung Không liên quan tại Việt Nam? Việc này ảnh hưởng đến uy tín của Giáo Hoàng. Doanh nhân này đã mời tôi hỗ trợ pháp lý khởi kiện tờ báo về việc tự ý đăng ảnh cá nhân. Toà án đã tuyên báo phải tin lỗi và bồi thường thiệt hại về uy tín, danh dự.
4. Lưu ý và lời khuyên để bảo vệ hình ảnh cá nhân
* Đối với người dân (Chủ thể của hình ảnh):
- Thận trọng khi chia sẻ: Hãy cẩn trọng khi đăng tải các hình ảnh riêng tư, nhạy cảm của bản thân và gia đình lên mạng xã hội ở chế độ công khai.
- Biết cách xử lý khi bị vi phạm: Nếu phát hiện hình ảnh của mình bị dùng trái phép (đặc biệt để lừa đảo hoặc quảng cáo), hãy lập tức chụp màn hình, lưu lại bằng chứng (hoặc lập vi bằng). Sau đó, bạn có quyền liên hệ trực tiếp yêu cầu bên vi phạm gỡ bỏ. Nếu họ không hợp tác, bạn hoàn toàn có thể khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bồi thường thiệt hại, buộc chấm dứt sử dụng và thu hồi hình ảnh.
* Đối với doanh nghiệp, nhà quảng cáo, cá nhân kinh doanh trực tuyến:
- Xin phép bằng văn bản: Tuyệt đối không lấy ảnh mạng, ảnh khách hàng, ảnh nhân viên để chạy quảng cáo khi chưa có sự đồng ý rõ ràng. Sự đồng ý này nên được lập thành văn bản (Hợp đồng sử dụng hình ảnh), trong đó quy định rõ có trả thù lao hay không, phạm vi và thời gian sử dụng.
- Quy tắc "Lợi ích công cộng": Khi đưa tin về sự kiện cộng đồng, hạn chế "zoom" cận cảnh hoặc đăng tải các khoảnh khắc hớ hênh, nhạy cảm của một cá nhân cụ thể để tránh rủi ro xâm phạm danh dự, nhân phẩm của họ.
.....
Vụ án: Katherine Heigl kiện Duane Reade Inc. (2014)
Tại Mỹ, quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân vì mục đích thương mại được bảo hộ rất nghiêm ngặt dưới góc độ "Quyền công khai" (Right of Publicity). Một trong những vụ án kinh điển, chấn động giới truyền thông và pháp lý Mỹ chính là vụ kiện giữa nữ diễn viên kiêm siêu mẫu Katherine Heigl và chuỗi cửa hàng bán lẻ dược phẩm Duane Reade (thuộc tập đoàn Walgreens)vào năm 2014.
Vụ án này mang tính bài học rất lớn cho các nhà quản lý doanh nghiệp về việc sử dụng hình ảnh:
Bối cảnh và hành vi vi phạm
Tháng 3 năm 2014, các tay săn ảnh (paparazzi) chụp được cảnh Katherine Heigl (ngôi sao phim Grey's Anatomy) đang đi ra khỏi một cửa hàng thuộc chuỗi Duane Reade ở New York, trên tay cầm hai túi mua sắm.
Tài khoản Twitter và Facebook chính thức của Duane Reade sau đó đã đăng lại bức ảnh này kèm theo dòng trạng thái mang tính quảng bá:
"Love a quick @DuaneReade run? Even @KatherineHeigl can’t resist shopping #NYC’s favorite drugstore." > (Tạm dịch: Bạn có thích ghé nhanh qua Duane Reade không? Ngay cả Katherine Heigl cũng
không thể cưỡng lại việc mua sắm tại hiệu thuốc được yêu thích nhất New York).
Nguyên nhân khởi kiện
Katherine Heigl không hề nhận thù lao và cũng chưa từng cho phépDuane Reade sử dụng hình ảnh của mình. Việc hiệu thuốc đăng ảnh kèm hashtag và tag tên cô đã tạo ra ấn tượng giả tạo cho công chúng rằng cô là người đại diện thương hiệu hoặc đang quảng cáo cho chuỗi cửa hàng này.
Nữ diễn viên đã nộp đơn kiện lên Tòa án Liên bang New York, yêu cầu bồi thường số tiền lên đến 6 triệu USD(khoảng 140 tỷ VNĐ vào thời điểm đó).
Katherine Heigl không hề nhận thù lao và cũng chưa từng cho phépDuane Reade sử dụng hình ảnh của mình. Việc hiệu thuốc đăng ảnh kèm hashtag và tag tên cô đã tạo ra ấn tượng giả tạo cho công chúng rằng cô là người đại diện thương hiệu hoặc đang quảng cáo cho chuỗi cửa hàng này.
Nữ diễn viên đã nộp đơn kiện lên Tòa án Liên bang New York, yêu cầu bồi thường số tiền lên đến 6 triệu USD(khoảng 140 tỷ VNĐ vào thời điểm đó).
Các luận điểm pháp lý tại Tòa án
* Phía Katherine Heigl:
- Cáo buộc Duane Reade vi phạm Đạo luật Lanham (Luật liên bang về nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh) vì gây ra sự nhầm lẫn cho người tiêu dùng, đồng thời vi phạm Luật Dân sự bang New York về quyền riêng tư và quyền công khai khi tự ý dùng tên tuổi, hình ảnh của người khác vào mục đích thương mại mà không có sự đồng ý bằng văn bản. Số tiền 6 triệu USD được tính toán dựa trên giá trị hợp đồng quảng cáo thực tế của một ngôi sao hạng A như cô.
* Phía Duane Reade:
* Phía Duane Reade:
- Cố gắng lập luận rằng việc đăng tải bức ảnh chỉ là một dạng "đưa tin" hoặc tương tác mạng xã hội thông thường (bảo vệ bởi Quyền tự do ngôn luận - Tu chính án thứ nhất). Tuy nhiên, lập luận này yếu thế vì tài khoản đăng tải là tài khoản doanh nghiệp và nội dung rõ ràng nhằm mục đích tăng doanh số/uy tín thương hiệu.
Kết quả vụ kiện
Nhận thấy nguy cơ thua kiện và tổn hại uy tín rất lớn, Duane Reade đã chủ động thương lượng phía sau hậu trường. Vào tháng 8 năm 2014, hai bên đạt được một thỏa thuận hòa giải ngoài tòa án (Settlement).
Mặc dù số tiền đền bù cụ thể không được tiết lộ do điều khoản bảo mật, nhưng phía Duane Reade đã phải trả một khoản tiền rất lớn. Toàn bộ số tiền bồi thường này sau đó đã được Katherine Heigl quyên góp cho một quỹ từ thiện bảo vệ động vật do cô thành lập. Duane Reade cũng phải gỡ bỏ hoàn toàn bài đăng trên mọi nền tảng.
Bài học kinh nghiệm "giá cao" cho các Quản lý và Giám đốc Doanh nghiệp
Vụ án này là một hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà quản trị, đặc biệt là bộ phận Marketing:
- Tài khoản mạng xã hội của doanh nghiệp không phải là trang cá nhân:Bất kỳ hình ảnh, phát ngôn nào được đăng tải từ kênh của công ty đều được coi là mang mục đích thương mại.
- "Bắt trend" sai cách là tự sát pháp lý:Việc sử dụng ảnh chụp tự nhiên (paparazzi hoặc ảnh mạng) của người nổi tiếng để "bú trend", tăng tương tác cho thương hiệu mà không mua bản quyền/xin phép đều cấu thành hành vi vi phạm pháp luật. tại Việt Nam, điều này cũng được quy định rất rõ tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015(Quyền của cá nhân đối với hình ảnh).
......
Bài liên quan:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét