Thứ Ba, 19 tháng 5, 2026

Vụ án Bryan Kohberger: Sát thủ giấu mặt và dấu vết ADN từ túi rác


Ngôi nhà số 1122 phố King, nơi xảy ra vụ sát hại bốn sinh viên, sau đó đã bị chính quyền phá hủy. Ảnh: NYP

Hoa Văn

Tháng 11/2022, bốn sinh viên Đại học Idaho bị sát hại bằng dao trong khi đang ngủ hoặc vừa thức giấc. Sau 45 ngày, nghi can bị bắt vì có dấu vết ADN trùng khớp với Bryan Kohberger (28 tuổi, đang theo học tiến sĩ về tội phạm học, sống cách hiện trường 15 phút lái xe) trên một vỏ bao dao bằng da được cảnh sát thu giữ tại hiện trường. Đây cũng là chứng cứ quan trọng nhất trong số các chứng cứ mà phía công tố dùng để kết tội nghi can. Vụ Bryan Kohberger là một hồ sơ điển hình cho sự kết hợp giữa tội phạm học hiện đại và công nghệ ADN trong tố tụng hình sự tại Mỹ.


TÓM TẮT NỘI DUNG VỤ ÁN

Rạng sáng 13/11/2022, Dylan Mortensen, nữ sinh 19 tuổi, thức giấc vì nghe thấy tiếng động kỳ lạ như thể bị bóp nghẹt từ tầng trên ngôi nhà thuê cùng các bạn. Sau đó, cô nhìn thấy một người đàn ông mặc đồ đen, đeo mặt nạ đi ngang qua cửa phòng ngủ.

Nữ sinh sợ hãi khóa cửa nhốt mình trong phòng. Đến khoảng 4h30, Dylan nhắn tin cho cô bạn Bethany Funke rồi chạy đến phòng Bethany ở tầng hầm. Họ khóa cửa trong suốt quãng thời gian còn lại của đêm.

Đợi đến trưa, khi những người bạn cùng nhà không trả lời điện thoại, hai cô gái tuyệt vọng gọi cho hai người bạn là Hunter Johnson và Emily Alandt, sống gần đó, nhờ đến "kiểm tra ngôi nhà vì quá sợ hãi".

"Khi Dylan gọi, tôi không nghĩ là có chuyện gì gấp nên đi bộ đến đó. Khi đến nơi, Dylan và Bethany đã ra khỏi nhà. Họ trông có vẻ sợ hãi, chỉ đưa tay lên miệng như thể muốn nói 'Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra'", Emily nhớ lại.

Hiện trường kinh hoàng

Hunter Johnson dũng cảm bước lên cầu thang đến căn phòng ở tầng hai. Ở đó, anh tìm thấy thi thể đẫm máu của Ethan Chapin và bạn gái Xana Kernodle, cùng 20 tuổi. Để bảo vệ những người khác, Hunter vội đưa họ ra khỏi nhà và giục gọi 911 vào khoảng 11h58.

Khi đến hiện trường, cảnh sát phát hiện có bốn người tử vong. Hai người còn lại là Madison Mogen và Kaylee Goncalves, cùng 21 tuổi. Cả bốn nạn nhân là sinh viên Đại học Idaho, thuê nhà ở số 1122 phố King, nằm ngoài khuôn viên trường.

Dylan kể với bạn rằng không gọi 911 ngay khi nhìn thấy người đàn ông đeo mặt nạ vì "say rượu và không muốn tin những gì đang xảy ra".

Theo cảnh sát, hung thủ đã sử dụng "lực rất mạnh" khi tấn công các nạn nhân. Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy Xana bị hơn 50 vết đâm, chủ yếu là do tự vệ, với những vết thương chí mạng ở phổi và tim. Khuôn mặt Kaylee không thể nhận dạng được vì bị tổn thương nghiêm trọng, phải chịu hơn 30 vết đâm.

Hung khí giết người là một con dao sắc, chỉ có một lưỡi. Vỏ dao bị bỏ lại bên cạnh thi thể Madison.

Bắt 'tiến sĩ tội phạm học'

Vụ thảm sát bốn sinh viên Đại học Idaho gây rúng động nước Mỹ, sự hoảng loạn lan khắp cộng đồng thị trấn nhỏ yên bình ở thành phố Moscow, bang Idaho.

Không lâu sau, cảnh sát thông báo tìm kiếm một chiếc xe Hyundai màu trắng được phát hiện lái qua ngôi nhà hai lần vào ngày xảy ra vụ giết người, một lúc trước đó và một lúc vào khoảng 9h sáng cùng ngày.

Sau đó, nhiều tuần trôi qua mà cảnh sát vẫn chưa có câu trả lời, không có vụ bắt giữ nào, không có nghi phạm nào. Các hội nhóm trên Facebook rộ lên với hàng trăm nghìn thành viên đăng câu hỏi và giả thuyết về những gì đã xảy ra.

Sau hàng trăm cuộc thẩm vấn và hàng nghìn manh mối để truy tìm nghi phạm, cảnh sát nhắm thẳng vào Bryan Kohberger, 28 tuổi, đang theo học tiến sĩ về tội phạm học tại Đại học Bang Washington (WSU), sống cách hiện trường 15 phút lái xe.

Giữa tháng 12/2022, chính quyền lần ra Bryan về nhà bố mẹ ở Pennsylvania nghỉ lễ sau khi kết thúc học kỳ đầu tiên. Bryan bị bắt vào 30/12/2022, vài ngày sau bị dẫn độ về Idaho.

Lần đầu thẩm vấn, khi được hỏi có nghe gì về vụ giết bốn sinh viên không, Bryan trả lời "Tất nhiên rồi" vì đã nhận được cảnh báo về vụ việc từ WSU, ngôi trường cách Đại học Idaho khoảng 16 km. Nhưng khi thám tử hỏi có "muốn nói về chuyện đó" không, Bryan đáp "Ồ, tôi nghĩ tôi sẽ cần một luật sư".

Phía công tố công bố loạt bằng chứng lật đổ 'tội ác hoàn hảo'

Theo công tố viên, Bryan nghiên cứu về tội phạm, thậm chí viết một bài báo chi tiết về xử lý hiện trường vụ án khi đang làm luận án tiến sĩ, có đủ kiến thức chuyên môn. Tuy nhiên, hắn mắc nhiều sai lầm khi gây án thực sự.

Đội điều tra lập dòng thời gian về những gì đã xảy ra vào ngày 13/11/2022. Theo đó, khoảng hơn 4h, Bryan vào căn nhà số 1122 qua cửa trượt nhà bếp ở phía sau nhà. Hắn lên tầng ba, dùng dao sát hại Madison và Kaylee.

Sau đó, hắn đi xuống nhà, chạm trán Xana vừa đi nhận đơn hàng giao tận nơi và tấn công cô. Ethan, bạn trai của Xana, đang ngủ trong phòng cũng bị hại.

Qua điều tra, điện thoại di động của Bryan liên tục phát tín hiệu ở gần ngôi nhà 1122. Từ ngày 9/7 đến 7/11/2022, điện thoại của hắn đã kết nối với một tháp tín hiệu trong khu vực này từ 22h đến 4h khoảng 23 lần.

Ngày 13/11/2022, Bryan rời khỏi căn hộ riêng ở Pullman, Washington, cách nhà số 1122 chỉ 15 phút lái xe. Điện thoại của hắn tắt vào khoảng 2h54, cho đến khoảng 4h48 mới bật lại khi trở về căn hộ.

Chiếc xe Hyundai màu trắng do Bryan lái được nhìn thấy đi qua ngôi nhà 1122 nhiều lần qua video giám sát. Cảnh sát Idaho xác định chiếc xe đáng ngờ thuộc về Bryan do hắn từng bị chặn lại vì vượt đèn đỏ vào ngày 22/8/2022, bị ghi lại tên, số điện thoại và địa chỉ.

Ngày 13/11/2022, dữ liệu video giám sát cho thấy chiếc Hyundai màu trắng đến Moscow vào khoảng 3h02. Khoảng 3h30, camera giám sát bên đường cho thấy xe chạy vòng quanh khu phố gần nhà 1122. Lúc 4h05, Bryan đỗ xe trên con phố phía sau nhà.

4h20, dữ liệu giám sát cho thấy xe rời khỏi khu vực với tốc độ cao. Sau đó, Bryan lái xe vào những con đường nông thôn hẻo lánh, tránh xa đường cao tốc có camera, trở về căn hộ lúc 5h30.

Khoảng 9h, tín hiệu điện thoại cho thấy Bryan đã quay trở lại khu vực phố King, ở lại khoảng 10 phút rồi về căn hộ ở Pullman.

Về hung khí, Bryan đã mua một con dao Ka-Bar, chuyên dùng cho chiến đấu, trên Amazon bằng thẻ quà tặng vào tháng 3/2022. Hắn đã cố gắng xóa lịch sử mua hàng.

Kết quả xét nghiệm cho thấy có mẫu ADN của một nam giới duy nhất được tìm thấy trên vỏ dao vứt bên cạnh thi thể Madison, cũng như trong máu của Madison và Kaylee.

Trước khi Bryan bị bắt, chính quyền đã bí mật thu thập rác thải tại nhà cha mẹ hắn ở Pennsylvania. Các chuyên gia xác định ADN trên một chiếc tăm bông thuộc về "cha của người có ADN được tìm thấy trên vỏ dao tại hiện trường vụ án".

Sau khi Bryan bị dẫn độ về Idaho, cảnh sát đối chiếu mẫu ADN của hắn và cho kết quả trùng khớp với ADN trên vỏ dao.

Nhà chức trách không tìm thấy hung khí, cũng không tìm thấy bằng chứng hữu ích nào trong căn hộ hay văn phòng của Bryan. Khi khám xét chiếc Hyundai, họ phát hiện nó được lau chùi kỹ lưỡng đến mức không còn gì ngay cả trong các khe hở của xe.

Theo công tố viên, Bryan nắm vững các kỹ thuật điều tra thông thường và đã cố gắng che đậy dấu vết, như việc rửa xe thật sạch sau khi gây án, nhưng điều này khiến hắn càng đáng ngờ hơn.

"Hắn ta chắc chắn thông minh hơn hầu hết những kẻ giết người khác. Nhưng đó không phải là tội ác hoàn hảo", cựu công tố viên liên bang Neama Rahmani nói. Ông Rahmani cho biết sai lầm mấu chốt về vỏ dao cho thấy vụ giết người này khó khăn hơn Bryan dự đoán, chứng tỏ hắn phải đối mặt với cảnh hỗn loạn khi tấn công nhiều người và bị chống trả quyết liệt.
.....

Diễn tiến tố tụng 

1. Diễn biến bước ngoặt: Thỏa thuận nhận tội (Plea Deal)

Ban đầu, phiên tòa xét xử bồi thẩm đoàn được lên kế hoạch dời sang tháng 8/2025 tại Ada County (Boise) do lo ngại làn sóng truyền thông làm ảnh hưởng đến tính khách quan của bồi thẩm đoàn địa phương. Tuy nhiên, một bước ngoặt lớn đã xảy ra ngay trước khi phiên tòa bắt đầu:

Ngày 02/07/2025: Bryan Kohberger đã chính thức thay đổi lời khai từ "không nhận tội" sang "nhận tội" (Plea of Guilty) đối với cả 4 cáo buộc giết người cấp độ một và 1 cáo buộc trộm cắp.

Điều khoản thỏa thuận: Đổi lại việc Kohberger nhận tội, phía cơ quan công tố đã đồng ý loại bỏ án tử hình ra khỏi danh sách hình phạt. Bản thỏa thuận này cũng yêu cầu Kohberger ký cam kết từ bỏ phần lớn quyền kháng cáo sau này.

2. Phán quyết cuối cùng của Tòa án (Tháng 7/2025)

Ngày 23/07/2025: Tòa án tuyên án chính thức. Bryan Kohberger bị kết án 4 án tù chung thân liên tiếp không có cơ hội được giảm án hoặc bảo lĩnh tại ngoại (Life without the possibility of parole). Ngoài ra, anh ta phải nhận thêm 10 năm tù cho tội danh trộm cắp.

Phán quyết này đồng nghĩa với việc Kohberger chắc chắn sẽ phải dành phần đời còn lại của mình sau bản án và chết trong tù.

3. Tình trạng của Bryan Kohberger tính đến tháng 5/2026

Nơi thi hành án: 

Bryan Kohberger hiện đang thi hành án tại Nhà tù An ninh Tối cao Idaho (Idaho Maximum Security Institution). Đầu năm 2026, xuất hiện thông tin Bộ Cải huấn Idaho có các cuộc thảo luận cân nhắc việc chuyển Kohberger sang một nhà tù bang khác ngoài Idaho vì lý do an ninh, sau khi có báo cáo về việc phạm nhân này phàn nàn bị các tù nhân khác chế giễu và có dấu hiệu đe dọa tự làm hại bản thân.

Bồi thường dân sự: 

Vào tháng 11/2025, Tòa án đã ra lệnh buộc Kohberger phải thanh toán khoản bồi thường thiệt hại (restitution) hơn $3,000 cho gia đình của hai nạn nhân Madison Mogen và Kaylee Goncalves.

Hồ sơ được công bố thêm: 

Trong các tháng đầu năm 2026, Cảnh sát Bang Idaho tiếp tục giải mật và công bố hàng trăm trang tài liệu điều tra, bao gồm kết quả khám nghiệm tử thi chi tiết của 4 nạn nhân, các hình ảnh tại hiện trường (đã được che bớt các phần nhạy cảm nhằm tránh gây tổn thương cho gia đình) và các video hành trình ghi lại việc Kohberger đổi biển số xe trước khi bị bắt.

4. Phản ứng của các bên

Tại các buổi điều trần tuyên án, các thành viên gia đình nạn nhân cùng những người bạn cùng phòng may mắn sống sót đã đưa ra các tuyên bố tác động (Victim Impact Statements) đầy xúc động trực tiếp trước mặt Kohberger. Dù việc nhận tội giúp các gia đình tránh được việc phải chịu đựng một phiên tòa kéo dài và đau đớn, nhiều câu hỏi lớn (như động cơ gây án thực sự là gì hay hung khí đã được tẩu tán ở đâu) vẫn mãi mãi không được công khai chi tiết vì vụ án đã được dàn xếp nhận tội sớm mà không qua tranh tụng xét hỏi công khai.
...

ADN đóng vai trò là "chìa khóa vàng"

Vụ sát hại 4 sinh viên Đại học Idaho (Mỹ) xảy ra vào tháng 11/2022 là một trong những vụ án hình sự gây chấn động dư luận quốc tế. Nghi phạm Bryan Kohberger đã bị bắt giữ, truy tố và sau đó chính thức nhận án tù chung thân suốt đời vào giữa năm 2025. Trong sự thành công của công tác điều tra phá án này, chứng cứ khoa học ADN đóng vai trò là "chìa khóa vàng", mở ra toàn bộ nút thắt tư pháp.

1. Diễn tiến thu thập và Hành trình khoa học của chứng cứ ADN

Hành trình tìm ra Bryan Kohberger thông qua ADN là sự kết hợp đột phá giữa kỹ thuật hình sự truyền thống và công nghệ di truyền học hiện đại qua hai giai đoạn:

* Giai đoạn 1: Thu thập mẫu tại hiện trường và Phân tích phả hệ di truyền (IGG)

Dấu vết gốc: Tại hiện trường vụ án, cảnh sát tìm thấy một bao dao thương hiệu Ka-Bar bị bỏ lại cạnh thi thể của nạn nhân. Qua công tác khám nghiệm, các chuyên gia hình sự đã thu lượm được một lượng ADN bám dính (touch DNA) nằm trên phần khuy bấm của bao dao này.

Bế tắc ban đầu: Khi đưa mẫu ADN này đối chiếu trên CODIS (Hệ thống chỉ số ADN kết hợp của FBI), kết quả trả về là con số 0 do Bryan Kohberger chưa từng có tiền án tiền sự hay bị lưu giữ hồ sơ di truyền.

Đột phá từ IGG (Investigative Genetic Genealogy): Các nhà điều tra đã chuyển hướng sang áp dụng phương pháp Phả hệ Di truyền Hình sự. Họ giải trình tự các đa hình nucleotide đơn (SNPs) từ mẫu ADN trên bao dao. Hồ sơ di truyền này được tải lên các cơ sở dữ liệu phả hệ thương mại công khai (như GEDmatch, FamilyTreeDNA, MyHeritage) để tìm kiếm những người có cùng huyết thống. Kết quả phân tích cây phả hệ đa thế hệ đã khu trú diện nghi phạm vào một gia đình có gốc gác tại Pennsylvania, dẫn trực tiếp đến Bryan Kohberger.

* Giai đoạn 2: Kỹ thuật "ADN rác" (Trash DNA) và Đối chiếu trực tiếp

Nhằm củng cố chứng cứ pháp lý chắc chắn trước khi phê chuẩn lệnh bắt, các trinh sát đã tiến hành mật phục và thu gom túi rác thải được bỏ ra ngoài từ nhà bố mẹ của Kohberger ở Pennsylvania.

Kết quả giám định mẫu ADN từ rác thải sinh hoạt này cho thấy sự trùng khớp cấu trúc huyết thống hoàn hảo: Người đàn ông vứt rác có xác suất 99,9998% là cha ruột của người đã để lại ADN trên khuy bấm bao dao tại hiện trường vụ án ở Idaho.

2. Ý nghĩa khoa học và Giá trị chứng cứ hình sự

* Tinh hoa của Y học tư pháp hiện đại

Vụ án Kohberger chứng minh bước tiến nhảy vọt của khoa học hình sự. Kỹ thuật IGG cho phép cơ quan điều tra đi ngược từ "dấu vết sinh học lạ" để xây dựng lại bản đồ quan hệ gia đình của thủ phạm. Điều này đồng nghĩa với việc: Kể cả khi tội phạm có ý thức xóa sạch lý lịch, không để lại vân tay hay hồ sơ tiền án, họ vẫn có thể bị "gọi tên" thông qua mã gen của những người họ hàng xa – những người thậm chí chưa từng gặp nghi phạm nhưng có nộp ADN lên các trang mạng gia phả đại chúng.

* Giá trị chứng cứ tuyệt đối

Trong hệ thống tố tụng hình sự, ADN được xếp vào nhóm chứng cứ vật chất (Physical Evidence) có giá trị chứng minh cao nhất vì mang tính khách quan, độc lập và có xác suất trùng hợp ngẫu nhiên cực kỳ thấp (gần như bằng 0). Khác với lời khai nhân chứng có thể bị tác động bởi thời gian hoặc tâm lý, hay dữ liệu định vị điện thoại chỉ mang tính gián tiếp, cấu trúc ADN là bất biến. Sự xuất hiện ADN của Kohberger trên vỏ bọc hung khí ngay tại giường ngủ của nạn nhân là bằng chứng đanh thép, không thể chối cãi về sự hiện diện vật lý của bị cáo tại thời điểm xảy ra án mạng.

3. Bình luận Pháp lý (Góc nhìn Hiến pháp Mỹ)

Mặc dù chứng cứ ADN vô cùng mạnh mẽ, quá trình tranh tụng tiền xét xử tại Tòa án Mỹ đã bùng nổ những cuộc chiến pháp lý gay gắt xung quanh Tu chính án thứ tư (Fourth Amendment) – điều luật bảo vệ công dân khỏi bị khám xét và thu giữ tài sản bất hợp pháp từ chính phủ.

* Cuộc chiến hủy bỏ chứng cứ của Luật sư biện hộ

Luật sư của Kohberger đã đệ đơn yêu cầu Tòa án hủy bỏ (suppress) chứng cứ ADN thu được từ phương pháp IGG và từ túi rác, với lập luận rằng:

- Cảnh sát không có lệnh khám xét (warrant) khi tự ý quét mật mã gen trên các ứng dụng phả hệ dân sự.

- Hành vi thu giữ rác thải tại tư gia là vi phạm quyền riêng tư hợp pháp của công dân.

* Phán quyết mang tính án lệ của Thẩm phán (Tháng 2/2025)

Thẩm phán Steven Hippler đã bác bỏ hoàn toàn các yêu cầu phản đối từ phía biện hộ, đưa ra lập luận pháp lý đanh thép:

- Về ADN trên bao dao: Nghi phạm đã tự ý để lại bao dao tại hiện trường vụ án. Dưới góc độ pháp lý, đây là hành vi "từ bỏ tài sản" (Abandonment). Một khi đã vứt bỏ đồ vật tại hiện trường phạm tội, bị cáo không còn quyền kỳ vọng vào sự riêng tư (Reasonable expectation of privacy) đối với vật chứng đó nữa.

- Về ADN trong túi rác: Theo án lệ kinh điển California v. Greenwood (1988) của Tòa án Tối cao Mỹ, những gì công dân đã bỏ vào túi rác và đặt ra ngoài lề đường công cộng để xe thu gom mang đi thì quyền sở hữu và quyền riêng tư đối với tài sản đó đã chấm dứt. Cảnh sát có quyền thu giữ mà không cần lệnh.

Chính việc Tòa án công nhận tính hợp pháp của chuỗi chứng cứ ADN này đã dồn Bryan Kohberger vào thế chân tường. Nhận thấy không thể chiến thắng trước các chứng cứ khoa học tuyệt đối, Kohberger đã buộc phải chấp nhận Thỏa thuận nhận tội (Plea Deal) vào tháng 7/2025 để đổi lấy việc thoát án tử hình, chấp nhận hình phạt chung thân suốt đời.

4. Quy định tương đương trong Pháp luật Việt Nam

Nếu một tình huống tương tự xảy ra tại Việt Nam, việc thu thập và sử dụng chứng cứ ADN được điều chỉnh chặt chẽ bởi Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) 2015:

Xác định chứng cứ: Theo Điều 86 và Điều 87 BLTTHS 2015, mẫu ADN thu được tại hiện trường được xem là chứng cứ hợp pháp dưới dạng Vật chứng hoặc Kết luận giám định.

Hoạt động lấy mẫu đối chiếu: Theo Điều 211 BLTTHS 2015 (Quy định về việc lấy mẫu so sánh), Cơ quan điều tra có thẩm quyền thu thập mẫu máu, tóc, tế bào niêm mạc miệng... của người bị tạm giữ, bị can hoặc của người khác để phục vụ công tác giám định đối chiếu.

Giá trị chứng minh: Giống như tư pháp Mỹ, kết quả giám định sinh học ADN do Phân viện Khoa học hình sự thực hiện luôn là chứng cứ vật chất trực tiếp nhóm một, có tính định đoạt cao trong việc phê chuẩn khởi tố bị can và định tội danh tại Tòa án nhân dân.

Kết luận

Vụ án Bryan Kohberger là một cột mốc lịch sử thể hiện sự giao thoa hoàn hảo giữa công nghệ sinh học và khoa học luật. Chứng cứ ADN không chỉ đóng vai trò truy nguyên, vạch mặt hung thủ từ bóng tối, mà cấu trúc pháp lý bảo vệ tính hợp pháp của loại chứng cứ này trước Tòa án còn cho thấy sự nghiêm minh, chặt chẽ của nền tư pháp. Khoa học có thể tìm ra sự thật, nhưng chính các quy định luật pháp chuẩn mực mới là bệ đỡ đưa sự thật đó trở thành công lý.
.....

Bài liên quan:
Labels: ,

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Đăng ký: Đăng Nhận xét (Atom)