Xúc động lời dặn hiếu nghĩa, đoàn kết trong Di chúc

 

Thông điệp yêu thương của cha mẹ để lại trong bản di chúc. Ảnh minh hoạ, không liên quan đến nhân vật trong bài viết (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Trong 26 năm hành nghề luật sư, tôi đã xem hàng trăm, soạn thảo giúp thân chủ hàng chục bản di chúc. Hầu hết nội dung các bản di chúc chủ yếu nói về việc chia di sản cho các con (tất nhiên), nhiều trường hợp nói đến trách nhiệm cúng giỗ ông bà tổ tiên. Tuy nhiên, thỉnh thoảng cũng có những bản di chúc mà khi đọc gây cho tôi niềm xúc động, cảm mến đối với những vị thuộc lớp ông bà, cha chú của mình để lại. Đó là những dòng nhắn gửi cho các con, bên cạnh chuyện chia di sản, là sự hiếu thảo, tình yêu thương, đoàn kết. Tôi tin rằng những thông điệp như vậy, thật thiêng liêng, và chắc chắn sẽ có tác động không nhỏ tới những người thừa kế.

Dưới đây là phần trích trong một bản di chúc mà tôi được xem gần đây và nhờ hướng dẫn thủ tục nhận di sản từ những người con được nhắc tên trong di chúc. Tôi xin phép chia sẻ ở đây, phần nội dung không có tính chất riêng tư, với mong muốn lan toả một thông điệp của tình yêu thương và trách nhiệm. 

"Nguồn sống chính hiện nay của gia đình dựa vào lợi tức trong lao động nhẹ nhàng của cha, mẹ. Lẽ thường, khi một trong hai người qua đời thì người tại thế vẫn tiếp tục nguồn sống đó cho đến khi nhắm mắt xuôi tay.

Bản Di chúc này có hiệu lực khi cả cha lẫn mẹ qua đời. Người con nào không tôn trọng chấp hành sẽ cam tội bất hiếu cả đời. Bản Di chúc này vô hiệu hoá Tờ thuận phân lập ngày 19/02/1991 (bản viết tay, không có chứng nhận).

Các con ghi nhớ:

Nhiều điều phủ lấy giá gương,

An Dương viễn cận thân tương kết đoàn.

Nếu bản Di chúc này được công bố sau 6 hoặc 9 tháng khi người thân (cha hoặc mẹ) sau cùng mãn phần sẽ được tiếng thơm. Cha mẹ nhắc nhở các con hai chữ NHÂN - HOÀ. Đức tính có HOÀ thì anh chị em mới thương yêu đùm bọc nhau.

Bản di chúc này là cơ sở pháp lý để các con chúng tôi thực hiện việc khai nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật.

Chúng tôi xin cam đoan:

• Những thông tin về nhân thân, về tài sản ghi trong Di chúc này là đúng sự thật;

• Việc lập Di chúc này hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, không bị ép buộc;

Chúng tôi đã nghe đọc Di chúc, bản Di chúc đã được chúng tôi tự nguyện lập và thể hiện đúng ý chí của chúng tôi; Chúng tôi đồng ý toàn bộ nội dung ghi trong di chúc; Chúng tôi đã ký tên, điểm chỉ vào di chúc này".

Bản di chúc có nội dung trên 

....

Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong:

1. Theo quy định tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015, di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau: "Ngày, tháng, năm lập di chúc; Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc; Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản; Di sản để lại và nơi có di sản. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác". 

Như vậy, lời dặn dò của cha mẹ trong di chúc chính là "những nội dung khác" hoàn toàn hợp pháp, cần được các con tôn trọng. Đó là đạo lý của người Việt chúng ta.

2. Trong một văn bản vốn thường liên quan đến tài sản như Di chúc, việc cha mẹ đặt lời dặn về hiếu nghĩa, tình đoàn kết yêu thương lên hàng đầu mang một thông điệp mạnh mẽ: Con người quan trọng hơn của cải. Cha mẹ tin rằng tài sản có thể vơi cạn, nhưng đạo đức và cách ăn ở (hiếu nghĩa) mới là cái gốc để con cái giữ vững cơ nghiệp và phát triển bền vững. 

Tôi cho rằng đây là một sự định hướng nhân văn, giúp các con bình tâm trước những cám dỗ của vật chất, nhắc nhở các con rằng di sản thực sự mà cha mẹ để lại chính là nhân cách và truyền thống gia đình.

3. Lời dặn như trong bản di chúc trên là sợi dây kết nối đạo đức, lòng biết ơn và hiếu nghĩa, giúp con cái duy trì đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Hiếu thảo không chỉ là chăm sóc cha mẹ khi còn sống, mà còn là giữ gìn danh dự gia đình, thờ phụng tổ tiên và sống sao cho xứng đáng với công ơn sinh thành. Nghĩa là cách đối nhân xử thế, sự tử tế với cộng đồng. Lòng hiếu nghĩa tạo ra một "màng lọc" đạo đức. Một người con hiếu thảo với cha mẹ thường sẽ là một công dân tốt, một người bạn chân thành và một người cộng sự đáng tin cậy. Lời dặn này giúp con cái hoàn thiện nhân cách để bước vào đời.

4. Cha mẹ luôn lo rằng sau khi mình nằm xuống, con cái sẽ tỵ hiềm, tranh chấp. Vì vậy, lời dặn đoàn kết là "mệnh lệnh của trái tim". Sự đoàn kết tạo nên sức mạnh giúp các con vượt qua những biến cố của cuộc đời. Khi anh em đồng lòng và yêu thương nhau, khó khăn/tranh chấp nào cũng có thể hóa giải. Lời dặn này chính là đã góp phần ngăn chặn mầm mống của sự rạn nứt vậy. Nó giúp các con hiểu rằng: Tiền bạc chia ra thì mất, tình thân chia sẻ thì còn.

5. Lời dặn trong Di chúc còn có sức nặng tâm linh và tình cảm rất lớn, là bến đỗ bình yên cho tâm hồn người ở lại. Khi cha mẹ không còn, lời dặn dò trở thành "kim chỉ nam". Mỗi khi anh em có mâu thuẫn, họ sẽ nhớ đến ý nguyện cuối cùng của cha mẹ để bao dung và vị tha cho nhau.

Trong xã hội hiện đại ngày nay, khi tất cả đều quy ra giá trị (tiền), và nhịp sống hối hả đôi lúc làm lu mờ những giá trị truyền thống, những lời dặn như trong bản di chúc trên sẽ như một ánh đèn dẫn lối cho con cháu quay về với những giá trị cốt lõi nhất của con người. 
......

Bài liên quan:

• Khi nào làm hợp đồng cho tặng, khi nào lập di chúc để lại nhà đất cho con?
• Người lớn tuổi muốn lập di chúc chia tài sản cho các con: những điều cần biết
• Thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
• Di chúc hợp pháp - 4 điều kiện bắt buộc
• Di chúc viết tay có hợp pháp? Giá trị pháp lý và rủi ro tranh chấp