Hành trình từ sư - đồ đến phu - phụ của Dương Quá và Tiểu Long Nữ

Tình yêu sư đồ - phu phụ Dương Quá - Tiểu Long Nữ chắc chắn là một trong những mối tình chấn động tâm can và đẹp nhất trên chốn võ lâm giang hồ - trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung (minh hoạ)

Bạch Y 

Trong tác phầm Thần điêu hiệp lữ của Kim Dung, thiên tình sử giữa Dương Quá và Tiểu Long Nữ đã để lại trong lòng độc giả những cảm xúc xốn xang, choáng ngợp và quý trọng! Đó là bản hùng ca vượt lên trên mọi rào cản lễ giáo phong kiến, khởi đầu từ hai tâm hồn cô độc tìm thấy sự nương tựa qua lời dặn của người hầu gái (Tôn bà bà) là phải "chiếu liệu" cho nhau. Tình cảm giữa hai thầy trò đã âm thầm nảy nở trong không gian trầm mặc của Cổ Mộ, qua muôn vàn giông bão, từ những biến cố cay đắng, thử thách sinh ly tử biệt cho đến 16 năm đằng đẵng cách trở để rồi kết thúc thăng hoa trong tình yêu thuần khiết, thành nghĩa tình phu phụ sâu sắc, vĩnh cửu. Cùng ôn lại hành trình kỳ diệu ấy, giải mã điều gì đã nâng tầm mối tình Dương - Long thành biểu tượng bất hủ trong thế giới võ hiệp Kim Dung.

Hành trình từ "sư đồ" đến "phu phụ"  

Giai đoạn 1: Bái sư nhập môn Cổ Mộ và tình sư đồ ban đầu ("Cô cô" - "Quá nhi")

Dương Quá bị các đạo sĩ phái Toàn Chân ngược đãi, bỏ chạy và được Tôn bà bà cứu giúp. Khi Tôn bà bà bị Hách Đại Thông lỡ tay đánh chết, trước lúc lâm chung, bà đã trăng trối gửi gắm Dương Quá cho Tiểu Long Nữ. Nhớ lời hứa với Tôn bà bà, Tiểu Long Nữ thu nhận Dương Quá.

Nghi thức bái sư: Dương Quá khấu đầu hành lễ:

"Đệ tử Dương Quá hôm nay bái Tiểu Long Nữ cô cô làm sư phụ. Từ nay trở đi, Dương Quá vĩnh viễn vâng lời cô cô. Cô cô có gặp nguy hiểm, Dương Quá sẵn sàng xả mệnh bảo vệ cô cô...".

Cuộc sống sư đồ trong Cổ Mộ: Tiểu Long Nữ dạy Dương Quá tập ngủ trên giường hàn ngọc để tăng tiến nội công, luyện tập chưởng pháp Thiên la địa võng thế, bắt chim sẻ. 

Bề ngoài, Tiểu Long Nữ luôn giữ thần thái lạnh lùng do tu luyện môn võ công diệt trừ thất tình lục dục, nhưng bên trong nàng đã âm thầm nảy sinh sự quan tâm và thương mến đứa đệ tử bướng bỉnh nhưng chân thành. Dương Quá vô cùng kính trọng, chăm sóc sư phụ tỉ mỉ từng nếp sống.

Giai đoạn 2: Thề nguyền sống chết trong Cổ Mộ và sự nảy nở của ái tình

Lý Mạc Sầu xông vào Cổ Mộ cướp bí kíp Ngọc nữ tâm kinh. Trong tình thế hiểm nghèo, Tiểu Long Nữ định hạ Đoạn long thạch để nhốt chết Lý Mạc Sầu và bảo Dương Quá trốn ra ngoài.

Dương Quá thà chết không bỏ Cô cô: Dương Quá kiên quyết không rời đi, quay lại ôm lấy Lý Mạc Sầu để Tiểu Long Nữ thoát thân và chấp nhận ở lại chết chung với sư phụ:

"Cô cô, nếu đệ tử không được ở bên cạnh cô cô, thì cả kiếp sống này sẽ chẳng còn gì là sung sướng".

Tổ sư Lâm Triêu Anh năm xưa lập môn quy cấm môn hạ rời Cổ Mộ, trừ khi có một nam tử cam tâm tình nguyện chết thay cho nàng. Hành động xả thân của Dương Quá đã hóa giải lời thề ấy. Trong gian thạch thất, Tiểu Long Nữ bắt Dương Quá thề, và chàng dõng dạc hứa:

"Đệ tử Dương Quá suốt kiếp này trong lòng chỉ có một mình cô cô; nếu về sau thay lòng đổi dạ, thì khỏi cần cô cô đến giết, chỉ cần nhìn thấy mặt cô cô, là đệ tử sẽ tự sát".

Thoát khỏi Cổ Mộ: Hai người vô tình phát hiện ra bí mật Cửu Âm chân kinh và bản đồ đường ngầm do Vương Trùng Dương khắc dưới đáy quan tài, cùng nhau thoát khỏi Cổ Mộ ra thế giới bên ngoài.

Giai đoạn 3: Biến cố trên núi Chung Nam và sự ngộ nhận về danh phận "Thê tử"

* Đêm định mệnh: 

Dương Quá theo Âu Dương Phong đi học võ công, Tiểu Long Nữ bị Âu Dương Phong điểm huyệt nằm bất động bên bụi hoa hồng. Doãn Chí Bình lợi dụng cơ hội dùng dải vải bịt mắt Tiểu Long Nữ và giở trò đồi bại, cướp đi vết son trinh nữ (Thủ cung sa) của nàng.

* Sự ngộ nhận và hiểu lầm: 

Bị bịt mắt, Tiểu Long Nữ đinh ninh người ân ái với mình là Dương Quá. Sáng hôm sau, nàng vén tay áo chỉ vết son trinh nữ đã mất và bảo Dương Quá đừng gọi là "Cô cô" nữa, đồng thời hỏi:

"Chẳng lẽ chàng không coi ta là thê tử của chàng?".

* Sự chia ly đầu tiên: 

Dương Quá lúc đó chưa từng nghĩ đến chuyện ái tình nam nữ, ngơ ngác đáp: "Không, không, cô cô không thể làm thê tử của ta, ta làm sao xứng nổi? Cô cô là sư phụ của ta, là cô cô của ta". Tiểu Long Nữ uất ức, đau đớn hộc máu và phẫn nộ bỏ đi.

* Dương Quá đại ngộ ái tình: 

Sau khi trải qua quãng thời gian lưu lạc, tiếp xúc với Lục Vô Song và Hoàn Nhan Bình, Dương Quá mới chợt đại ngộ ra nhu tình mật ý của Tiểu Long Nữ đêm đó. Chàng nhận ra trái tim mình đã yêu sư phụ sâu sắc và tha thiết muốn lấy nàng làm vợ: "Thà phải chết ngay, ta cũng muốn lấy cô cô làm thê tử của ta".

Giai đoạn 4: Tái ngộ tại Anh hùng đại yến – Bất chấp lễ giáo phong kiến

* Tái ngộ và hợp kích: 

Tại Anh hùng đại yến ở Lục gia trang, Dương Quá và Tiểu Long Nữ gặp lại nhau trong niềm vui vỡ òa. Cả hai liên thủ dùng Ngọc nữ tâm kinh và Đả cẩu bổng pháp đánh bại thầy trò Kim Luân pháp vương, lập đại công cho võ lâm Trung Nguyên.

* Công khai tuyên bố muốn kết hôn: 

Quách Tĩnh vui mừng muốn gả con gái Quách Phù cho Dương Quá, nhưng Dương Quá thẳng thừng từ chối. Bất chấp sự bàng hoàng của mấy trăm anh hùng võ lâm, Tiểu Long Nữ hồn nhiên tuyên bố:

"Muội tự mình muốn làm thê tử của Quá nhi, Quá nhi sẽ không lấy nữ nhi của huynh đâu".

* Thách thức lễ giáo: 

Quách Tĩnh phẫn nộ cho rằng sư đồ kết hôn là đại nghịch bất đạo, định ra tay trừng phạt. Dương Quá hiên ngang đứng ra bảo vệ tình yêu:

"Long cô nương dạy điệt nhi võ công, điệt nhi muốn lấy nàng làm vợ đấy. Các vị có chém điệt nhi nghìn đao, muôn kiếm, thì điệt nhi cũng cứ muốn lấy nàng làm vợ... kiếp này quyết không thay đổi".

Giai đoạn 5: Thử thách Tuyệt Tình cốc và Bái đường thành thân tại cung Trùng Dương

* Sóng gió Tuyệt Tình cốc: 

Vì nghe lời khuyên của Hoàng Dung về định kiến thế tục, Tiểu Long Nữ sợ làm hại tương lai Dương Quá nên lại âm thầm bỏ đi, lạc vào Tuyệt Tình cốc và nhận lời cưới Công Tôn Chỉ. Dương Quá tìm đến, trúng kịch độc hoa Tình. Cả hai trải qua sinh tử, Dương Quá sẵn sàng ném viên Tuyệt Tình đơn duy nhất xuống vực thẳm vì không chịu sống một mình nếu Tiểu Long Nữ chết.

* Lễ bái đường tại cung Trùng Dương: 

Dương Quá bị Quách Phù chém đứt cánh tay phải, Tiểu Long Nữ bị Toàn Chân ngũ tử và Kim Luân pháp vương vây đánh trọng thương chí mạng. Bất chấp cái chết cận kề và vết nhơ trinh tiết vừa được vạch trần (Doãn Chí Bình tự sát tạ tội), Dương Quá đã ôm Tiểu Long Nữ và dõng dạc tuyên bố trước quần đạo phái Toàn Chân:

"Danh phận sư đồ, danh tiết thanh bạch chẳng là cái quái gì hết! Chúng mình hãy vứt quách cả đi!... Từ rày trở đi, nàng không còn là sư phụ của ta, không còn là cô cô của ta, mà là vợ của ta!".

Hai người cùng quỳ trước bức họa tổ sư Vương Trùng Dương và Lâm Triêu Anh để thực hiện nghi lễ bái đường thành thân:

"Đệ tử Dương Quá và đệ tử họ Long thật lòng tương ái, thủy chung như nhất, nguyện đời đời kiếp kiếp kết thành phu phụ".

Giai đoạn 6: Lời hẹn 16 năm trên Đoạn Trường nhai và Cuộc trùng phùng dưới đáy vực

Dòng chữ khắc trên vách đá: Biết mình trúng độc Băng phách ngân châm vào đại huyệt không thể cứu chữa, lo sợ Dương Quá sẽ tuẫn tình theo mình, Tiểu Long Nữ đã gieo mình xuống vực sâu Đoạn Trường nhai và để lại dòng chữ hẹn ước:

"Mười sáu năm sau, tại đây tái hợp, phu thê thâm tình, xin đừng lỡ hẹn".

* Sự chờ đợi mười sáu năm: 

Hoàng Dung phải bịa ra câu chuyện "Nam Hải thần ni" đưa Tiểu Long Nữ đi chữa bệnh để Dương Quá chịu uống Đoạn Trường thảo giải độc hoa Tình và sống tiếp. Trải qua 16 năm đằng đẵng tương tư, Dương Quá luyện thành Huyền thiết trọng kiếm, sáng tạo ra Ám nhiên tiêu hồn chưởng và trở thành "Thần điêu đại hiệp" danh chấn thiên hạ.

* Trùng phùng viên mãn: 

Đúng mồng 7 tháng 3 sau 16 năm, Dương Quá trở lại Đoạn Trường nhai nhưng không thấy bóng dáng thê tử. Trong sự tuyệt vọng tột cùng, chàng nhảy xuống vực sâu. Dưới đáy vực, chàng phát hiện ra một thủy động dẫn đến thạch thất ngầm – nơi Tiểu Long Nữ đã sống suốt 16 năm nhờ ăn bạch ngư và mật ong ngọc phong để giải sạch kịch độc. Hai người vỡ òa ôm lấy nhau sau nửa đời ly biệt:

"Hai người đứng ngây hồi lâu, cùng kêu khẽ một tiếng 'a', rồi ôm chầm lấy nhau, ngỡ ngỡ ngàng ngàng, chưa biết là thật hay ảo?".

Bản chất sự chuyển hóa tâm lý

* Từ tình mẫu tử/sư đồ đến ái tình lứa đôi: 

Thuở ban đầu trong Cổ Mộ, quan hệ của hai người mang đậm tính chở che, chăm sóc. Tiểu Long Nữ lớn tuổi hơn, thay Tôn bà bà nuôi dưỡng, dạy dỗ Dương Quá như một người chị, người mẹ. Dương Quá đối với nàng là sự tôn kính, phụ thuộc thuần khiết. 

Tuy nhiên, việc cùng nhau trải qua ranh giới sống chết khi đóng cửa Cổ Mộ (hạ Đoạn long thạch) và sự trưởng thành về thể xác lẫn tâm lý của Dương Quá đã làm nảy mầm thứ tình cảm nam nữ mãnh liệt.

* Sự đối lập về nhận thức thế sự: 

Tiểu Long Nữ hoàn toàn không có khái niệm về lễ giáo phong kiến do sống biệt lập từ nhỏ; nàng yêu là yêu, muốn làm thê tử là thẳng thắn bộc lộ trước đám đông. Ngược lại, Dương Quá ban đầu còn bị khống chế bởi khái niệm "sư đồ" truyền thống, nhưng khi nhận ra ái tình chân chính, tính cách quật cường, phản kháng của chàng đã bùng nổ, sẵn sàng chống lại cả thế giới để bảo vệ người mình yêu.

Phá vỡ gông cùm lễ giáo phong kiến

Trong xã hội Nam Tống, quan hệ sư đồ được coi trọng ngang hàng với quan hệ phụ tử và quân thần ("Quân, sư, phụ"). Việc đệ tử lấy sư phụ bị coi là hành vi loạn đốn, đại nghịch bất đạo, bị toàn bộ giới võ lâm và xã hội phỉ báng. 

Kim Dung đã dũng cảm đặt hai nhân vật chính vào vị thế thách thức toàn bộ trật tự đó. Sự kiên định của Dương Quá và Tiểu Long Nữ khẳng định một triết lý nhân văn sâu sắc: Tình yêu chân chính, thuần khiết vượt lên trên mọi giáo điều thối nát và danh tiết bề ngoài.

Sự trùng phùng kỳ tích sau 16 năm dưới đáy vực Tuyệt Tình cốc không đơn thuần là một sự may mắn ngẫu nhiên hay sự sắp đặt khiên cưỡng. Nhìn từ ngòi bút của tác giả, đó chính là kết quả tất yếu từ tính cách của nhân vật:Nếu Tiểu Long Nữ không mang tính cách lạnh lùng, vô tư vô lự từ nhỏ (mười hai yếu quyết chữ "Thiểu"), nàng đã không thể một mình chịu đựng sự cô độc suốt 16 năm dưới đáy vực.

Nếu Dương Quá không phải là kẻ si tình tuyệt đối ("Tây Cuồng"), chàng đã không giữ trọn lời thề mười sáu năm, và cuối cùng sẵn sàng gieo mình xuống vực thẳm để tìm thê tử.

Chính tấm lòng nhân thiện (tặng đàn ngọc phong cho Chu Bá Thông) đã vô tình mang lại vị thuốc giải độc (mật ong ngọc phong) cứu sống Tiểu Long Nữ.

Mối tình Dương Quá – Tiểu Long Nữ từ sư đồ đến phu phụ không chỉ là một thiên tiểu thuyết võ hiệp ly kỳ, mà là bản hùng ca xưng tụng sự thủy chung, lòng vị tha và sức mạnh vĩnh cửu của tình yêu con người giữa thế thái nhân tình biến ảo.
...

Hai chữ "Chiếu liệu" & tấm lòng người mẹ của Tôn bà bà

Trong Thần điêu hiệp lữ, Tôn bà bà thân phận chỉ là một bà ão già nua, là người hầu của Chưởng môn Cổ Mộ là Tiểu Long Nữ - lúc này 18 tuổi, xuất hiện ở vài hồi đầu và ra đi rất sớm. 

Thế nhưng, khoảnh khắc lâm chung của bà lại là một trong những cột mốc thiêng liêng nhất, khởi đầu cho toàn bộ thiên tình ca bất hủ giữa Dương Quá và Tiểu Long Nữ. Lời cầu xin và dặn dò hai chiều của Tôn bà bà về sự "chiếu liệu" (chăm sóc, lo liệu, bảo vệ nhau) không chỉ cứu mạng một thiếu niên cô độc mà còn sưởi ấm hai tâm hồn băng giá giữa nhân gian lạnh lẽo. Đó chính là tấm lòng của một người mẹ, với bao yêu thương dành cho các con.

Lời dặn "chiếu liệu" phút lâm chung 

Sau khi Dương Quá trốn chạy khỏi sự ngược đãi của các đạo sĩ phái Toàn Chân, cậu bé được Tôn bà bà – người a hoàn già sống trong Cổ Mộ – phát hiện và đưa về trị thương. Cảm thương cho thân thế mồ côi, chịu nhiều uất ức của Dương Quá, Tôn bà bà tha thiết muốn thu nhận cậu. Tuy nhiên, Tiểu Long Nữ vì tuân giữ môn quy khắt khe do tổ sư Lâm Triêu Anh để lại (không cho người ngoài, đặc biệt là nam giới, bước chân vào nhà mồ) nên kiên quyết không cho Dương Quá ở lại.

Tôn bà bà đành dắt Dương Quá ra ngoài, định đưa thuốc giải độc mật ong sang cung Trùng Dương cho Triệu Chí Kính để tránh hậu họa. Tại đây, do sự nghi ngờ và xua đuổi vô lý của các đạo sĩ phái Toàn Chân, xung đột đã nổ ra. Trong lúc giao tranh hỗn loạn, Quảng Ninh Tử Hách Đại Thông do vô ý đã dồn hết nội lực huyền công hất văng Tôn bà bà, khiến bà đập thủng mảng tường gạch, hộc ra ngụm máu tươi và rơi vào cảnh nguy kịch.

Khi thấy Tôn bà bà bị thương nặng, Dương Quá – đứa trẻ vốn chịu nhiều ghẻ lạnh – đã không màng tính mạng, lao ra dang tay ôm chặt lấy bà để che chắn trước các mũi kiếm của phái Toàn Chân. Đúng lúc đó, Tiểu Long Nữ xuất hiện. Nhìn thấy Tôn bà bà sắp trút hơi thở cuối cùng, cuộc đối thoại trăn trối nghẹn ngào giữa ba người đã diễn ra ngay trước sự chứng kiến của đông đảo đạo sĩ Toàn Chân.

Khi Tiểu Long Nữ cúi xuống bên cạnh Tôn bà bà đang hấp hối:

"Tiểu Long Nữ cúi xuống, hỏi Tôn bà bà: - Bà bà cảm thấy thế nào? 

Tôn bà bà thở dài, nói: - Cô nương, cả đời ta chưa cầu xin cô nương điều gì. Bây giờ ta chỉ cầu xin cô nương một điều, cô nương không bằng lòng thì thôi. 

Tiểu Long Nữ hơi cau đôi mày thanh tú, hỏi: - Bây giờ bà bà muốn gì? 

Tôn bà bà chỉ Dương Quá, nhất thời chưa nói nên lời. 

Tiểu Long Nữ nói: - Bà bà muốn ta chiếu liệu cho nó chứ gì? 

Tôn bà bà cố hít một hơi, nói: - Ta cầu xin cô nương chiếu liệu cho nó suốt cả đời, không để cho nó bị thiệt thòi với người khác, cô nương có đáp ứng hay không? 

Tiểu Long Nữ lưỡng lự: - Chiếu liệu cho nó suốt đời ư? Tôn bà bà gằn giọng: - Cô nương, nếu lão bà tử này không chết, cũng sẽ chiếu liệu cho cô nương suốt đời. Hồi cô nương còn nhỏ, mọi việc ăn uống, tắm rửa, cứt đái... chẳng phải đều do một tay lão bà tử này lo liệu đó sao? Cô nương... cô nương đã báo ... đáp gì chưa ? 

Tiểu Long Nữ cắn môi, nói: - Được, ta đáp ứng bà bà."

Ngay sau khi nhận được lời hứa từ Tiểu Long Nữ, Tôn bà bà quay sang nhắn nhủ những lời cuối cùng với Dương Quá:

"Trên bộ mặt xấu xí của Tôn bà bà thoáng hiện nụ cười, lão bà nhìn Dương Quá, môi mấp máy, tựa hồ muốn nói. Dương Quá biết ý, ghé tai lại gần, nói nhỏ: - Bà bà có gì muốn dặn đệ tử phải không?

Tôn bà bà nói: - Ngươi... ngươi cúi thấp chút nữa. Dương Quá y lời, ghé tai sát miệng Tôn bà bà. Tôn bà bà nói: - Long cô cô của ngươi cũng không ai thân thích, ngươi… ngươi... cũng... Nói tới đó, Tôn bà bà đột nhiên hộc máu ra, làm ướt cả một bên má và ngực áo của Dương Quá, rồi nhắm mắt mà chết."

Sự thấu hiểu và tình yêu thương vô bờ bến

Hành động trăn trối hai chiều của Tôn bà bà hàm chứa sự minh triết, thấu suốt và một tình yêu thương con người vô bờ bến:

* Sự thấu suốt trước hai số phận cô độc: 

Tôn bà bà nhìn thấy ở Dương Quá và Tiểu Long Nữ hai linh hồn cô đơn nhất thiên hạ. Dương Quá mồ côi cha mẹ, bị gia đình Quách Tĩnh nghi ngại, bị sư phụ phái Toàn Chân đánh đập, đi đâu cũng bị hắt hủi. 

Tiểu Long Nữ thì từ nhỏ sống trong Hoạt tử nhân mộ, tu luyện môn võ công diệt trừ thất tình lục dục, không biết đến thế giới bên ngoài và chẳng có một ai là thân thích ngoài Tôn bà bà. Nếu Tôn bà bà chết đi, Tiểu Long Nữ sẽ hoàn toàn trần trọi, lạnh lẽo; còn Dương Quá sẽ không có lấy một chỗ dung thân.

* Dùng ân nghĩa cả đời để "ép" Tiểu Long Nữ phá vỡ môn quy: 

Tiểu Long Nữ vốn là người tôn trọng di huấn của tổ sư và lời dạy của sư phụ một cách tuyệt đối. Để Tiểu Long Nữ chịu phá lệ thu nhận một nam tử như Dương Quá, Tôn bà bà đã dùng đến "vũ khí" cuối cùng: ân nghĩa bế bồng, chăm sóc Tiểu Long Nữ từ thuở ẵm ngửa. 

Lời nhắc nhở "Cô nương đã báo đáp gì chưa?" mang sức nặng ngàn cân, khiến một Tiểu Long Nữ vốn lưỡng lự đã phải cắn môi gật đầu đáp ứng.

* Thiết lập mối quan hệ "chiếu liệu" hai chiều: 

Tôn bà bà không chỉ xin Tiểu Long Nữ chăm sóc Dương Quá, mà trước khi trút hơi thở cuối cùng, bà còn ghé tai dặn Dương Quá: "Long cô nương của ngươi cũng không ai thân thích, ngươi… ngươi... cũng...". 

Lời trăn trối dở dang vì ngụm máu tươi hộc ra đã gieo vào lòng Dương Quá một ý thức trách nhiệm thiêng liêng: Chàng không chỉ là kẻ thụ ơn được chăm sóc, mà chàng cũng phải là người "chiếu liệu", bảo vệ cho Cô cô yếu đuối, không người thân thích ấy.

Chiếc gạch nối sinh mệnh và cội nguồn của ái tình

Hai chữ "chiếu liệu" trở thành kim chỉ nam xuyên suốt cuộc đời của cả hai nhân vật. Vì lời đáp ứng với Tôn bà bà, Tiểu Long Nữ thu nhận Dương Quá, dạy võ công, chăm lo ăn ở. Và cũng chính nhờ sự "chiếu liệu" đầy trách nhiệm đó, hơi ấm nhiệt thành như lửa của Dương Quá đã từng bước làm tan chảy lớp băng tuyết trong tâm hồn Tiểu Long Nữ. 

Ngược lại, Dương Quá suốt đời coi việc bảo vệ, nương tựa vào Cô cô là lý do sống duy nhất. Khi Tiểu Long Nữ trúng kịch độc, nàng từng nghĩ: "Nếu ta không giết ngươi, chết rồi ta còn mặt mũi nào gặp Tôn bà bà? Ngươi một thân một mình trên thế gian, lấy ai chiếu liệu cho ngươi?". Sự "chiếu liệu" ban đầu từ một lời hứa dặn dò đã thăng hoa thành tình yêu, tình nghĩa phu phụ khắc cốt ghi xương.

Hình tượng Tôn bà bà – Đóa hoa nhân ái giữa lòng Cổ Mộ: 

Tôn bà bà không sở hữu võ công thuộc hàng đệ nhất, nhưng bà sở hữu trái tim của một người mẹ hiền vĩ đại. Bà là hiện thân của lòng trắc ẩn, tính vị tha, không câu nệ định kiến môn phái. Nếu không có phút xả thân và lời trăn trối đẫm nước mắt của bà, Tiểu Long Nữ sẽ mãi mãi là một pho tượng băng không cảm xúc trong lòng đất, còn Dương Quá sẽ trở thành một kẻ lưu lang bạt hờn giận cả thế gian.

Lời dặn dò trước khi chết của Tôn bà bà là một trong những tình tiết giàu tính nhân văn nhất trong Thần điêu hiệp lữ. Bằng hai chữ "chiếu liệu", một người a hoàn già đã nhóm lên ngọn lửa tình thương giữa hai con người cô độc, đặt nền móng cho một thiên tình sử vượt qua mọi nghịch cảnh, lễ giáo và rào cản sinh tử của nhân gian.

.....

Bài liên quan:

• Kiếm hiệp Kim Dung: nhân sinh chốn giang hồ & chấp niệm về cõi Phật
• Giải mã cái chết của Dương Khang
• Mối tình bi kịch Cam Bảo Bảo – Ðoàn Chính Thuần
• Đoàn Diên Khánh dùng độc kế loạn luân, quyết đòi ngôi vương Đại Lý
• Vệt nắng cuối cùng ở Hắc Mộc Nhai
• 5 đại cao thủ Ỷ thiên đồ long ký: Trương Tam Phong đứng đầu?
• 5 đại mỹ nhân trong kiếm hiệp Kim Dung: Ai là số 1?
• 5 tuyệt địa trong kiếm hiệp Kim Dung
• A Châu: tài hoá trang và cái chết thảm khốc trên cầu đá xanh
• Tạ Tốn vào cửa Phật
• 5 nữ ác nhân trong kiếm hiệp Kim Dung