Hoa Văn
(Tam quốc diễn nghĩa) - Trong Tam quốc diễn nghĩa, giữa khói lửa chiến tranh triền miên và những mưu đồ tranh đoạt giang sơn khốc liệt của thời Tam Quốc, còn có rất nhiều tình tiết hài hước, tinh tế, thể hiện văn tài của La Quán Trung - làm bộ lộ tính cách của nhân vật. Câu chuyện về cuốn binh thư Mạnh Đức tân thư của Tào Tháo là một trường hợp như vậy. Chuyện là vầy: Tào Tháo viết xong một cuốn binh thư đặt tên là "Mạnh Đức tân thư" cấp dưới ai biết đều khâm phục. Ai dè bị bóc phốt là đạo văn khiến bậc gian hùng Tào Tháo phải quê độ đốt bỏ sách!
> Điểm thú vị: sự kiện này làm liên tưởng tới trí nhớ siêu phàm của nhân vật Phùng Hành (vợ đảo chủ Đào Hoa Hoàng Dược Sư) trong tác phẩm kiếm hiệp Anh hùng xạ điêu của Kim Dung.
Trong giới học thuật và quân sự thời Tam Quốc, Tào Tháo nổi tiếng là một nhà chiến lược thiên tài, thi sĩ lẫy lừng và bậc thầy về tâm lý chiến. Thế nhưng, ngay cả một "gian hùng" tầm cỡ nhất thiên hạ cũng từng có một pha "đạo văn" bị "bóc phốt", đến mức tự thấy xấu hổ tò tẽn, bèn hủy luôn dự án xuất bản. Sự kiện này diễn ra ở Hồi 60.
Diễn biến vụ "bóc phốt" tại trướng Hứa Đô
Sau khi đại bại ở Xích Bích, Tào Tháo về Hứa Đô dưỡng sức, ban ngày lo việc triều chính, ban đêm miệt mài đèn sách. Vốn tự tin vào kinh nghiệm cầm quân cả đời mình, Tháo tự tay biên soạn một bộ binh pháp gồm 13 thiên, đặt tên rất kêu là Mạnh Đức tân thư (Sách mới của Mạnh Đức), chuẩn bị phát hành rộng rãi cho tướng sĩ học tập.
Đúng lúc đó, sứ giả của Lưu Chương từ Tây Xuyên là Trương Tùng (người có ngoại hình xấu xí nhưng trí nhớ siêu phàm) đến Hứa Đô. Do trước đó Tào Tháo khinh thường dung mạo của Trương Tùng nên thái độ rất hờ hững, sai chủ bạ Dương Tu ra tiếp chuyện cho xong.
Dương Tu vốn hay khoe khoang, liền mang bản thảo Mạnh Đức tân thư ra khoe với Trương Tùng như một kiệt tác ngàn năm có một. Trương Tùng cầm lên, chỉ liếc mắt đọc qua một lượt rồi bật cười ha hả, phán một câu xanh rờn rằng đây chỉ là đồ "hàng nhái" của cổ nhân, trẻ con ở Tây Xuyên cũng thuộc làu làu.
Dương Tu không tin, thách Trương Tùng đọc lại. Trương Tùng liền đứng giữa trướng, đọc vanh vách từ chữ đầu đến chữ cuối cuốn Mạnh Đức tân thư không sai một dấu chấm phẩy nào!
Dương Tu hoảng hồn chạy vào báo với Tào Tháo. Nghe xong, vị Thừa tướng oai phong lẫm liệt bỗng tái mặt, quê độ đến mức tự tay ném thẳng bản thảo tâm huyết của mình vào bếp lửa.
Trích nguyên văn trong tác phẩm (Bản dịch Phan Kế Bính)
"Trương Tùng xem từ đầu đến cuối một lượt, rồi cười ầm lên mà nói rằng: "Sách này thời Chiến Quốc, có người vô danh thị làm ra, trẻ con ở Thục trung chúng tôi cũng thuộc lòng cả. Sao lại bảo là 'Tân thư'? Đây là Thừa tướng ăn cắp của người xưa đấy thôi!"
Dương Tu nói: "Thừa tướng tốn công trong mấy năm trời mới làm xong sách này, sao ngài lại nói thế?"
Trương Tùng nói: "Nếu không tin, tôi xin đọc lại cho mà nghe!"
Bèn đọc thuộc lòng từ đầu đến cuối, không sai một chữ nào. Dương Tu kinh hãi nói rằng: "Ngài thật là bậc thần nhân, xem qua một lượt đã nhớ ngay!"
Tu bèn vào ra mắt Tào Tháo, nói rõ chuyện Trương Tùng đọc thuộc sách. Tháo nói: "Chẳng lẽ người đời xưa lại trùng ý với ta sao?" Nói rồi sai đem cuốn sách ấy đốt ngay đi".
Nghệ thuật "chống chế" đi vào sách giáo khoa
Pha "xào nấu" thiếu chuyên nghiệp:
Dưới góc nhìn bản quyền hiện đại, Tào Tháo đã phạm lỗi plagiarism (đạo văn) kinh điển. Ông lấy nguyên bộ Tôn Tử binh pháp (13 thiên) của Tôn Vũ thời Chiến Quốc, sửa lại vài từ ngữ, thêm thắt chút chú giải rồi tự tin ký tên tác giả Mạnh Đức. Lỗi lớn nhất của Tào Công là quên mất thời đó chưa có công cụ check đạo văn trực tuyến, nhưng lại tồn tại những "máy quét sống" có trí nhớ nhiếp ảnh như Trương Tùng.
Câu chữa cháy thần thánh:
Khi bị bắt quả tang, Tào Tháo không hề nhận mình chép bài, mà tung ra một câu biện minh xứng đáng được lưu danh thiên cổ: "Chẳng lẽ người đời xưa lại trùng ý với ta sao?" (Tức là: Ý tưởng lớn gặp nhau thôi, chứ ai thèm chép của ai!). Đây là đỉnh cao của nghệ thuật "giữ thể diện" – thà bảo cổ nhân vô tình nghĩ giống mình chứ nhất quyết không nhận mình là "copywriter".
Cái kết "tự hủy" để bịt đầu mối:
Dù ngoài miệng nói là "trùng ý tưởng", nhưng hành động ném ngay bản thảo vào lửa đốt sạch cho thấy Tào Tháo quê độ đến tận cùng. Với một người coi trọng sĩ diện và uy quyền tuyệt đối như Tháo, việc bị một tên sứ giả thấp bé, xấu xí từ vùng hẻo lánh bóc trần sự thật trước mặt thuộc hạ thân tín là một cú sốc tâm lý không hề nhẹ. Nếu cố tình xuất bản, thiên hạ sẽ cười cho thối mũi, nên giải pháp "tiêu hủy tang chứng" là nước đi khôn ngoan nhất.
Câu chuyện trên là một nét chấm phá duyên dáng và hài hước của La Quán Trung giữa bầu không khí chiến tranh khốc liệt. Nó kéo Tào Tháo từ đỉnh cao của một vị thần chiến tranh xuống mặt đất với những tính xấu rất "đời": thích khoe chữ, hơi sĩ diện hão và cũng có lúc "làm màu" quá đà.
Qua câu chuyện Mạnh Đức tân thư, độc giả không chỉ có một trận cười sảng khoái mà còn rút ra được bài học xương máu: Đừng bao giờ xem thường người khác qua vẻ bề ngoài, và đặc biệt là đừng bao giờ "đạo văn" khi chưa kiểm tra xem đối phương có trí nhớ siêu phàm hay không!
…
Sách Tào Tháo chép từ Binh pháp Tôn Tử?
Để giải mã trọn vẹn "vụ án văn học" này, cần phân tách rạch ròi giữa hư cấu tiểu thuyết của La Quán Trung và sự thật lịch sử chính thống, đồng thời làm rõ chân dung vị binh gia huyền thoại Tôn Tử cùng bối cảnh thời đại của ông.
Sách của Tào Tháo có phải chép từ Binh pháp Tôn Tử không?
Câu trả lời có hai vế hoàn toàn trái ngược nhau giữa tiểu thuyết và chính sử:
Câu chuyện trên là một nét chấm phá duyên dáng và hài hước của La Quán Trung giữa bầu không khí chiến tranh khốc liệt. Nó kéo Tào Tháo từ đỉnh cao của một vị thần chiến tranh xuống mặt đất với những tính xấu rất "đời": thích khoe chữ, hơi sĩ diện hão và cũng có lúc "làm màu" quá đà.
Qua câu chuyện Mạnh Đức tân thư, độc giả không chỉ có một trận cười sảng khoái mà còn rút ra được bài học xương máu: Đừng bao giờ xem thường người khác qua vẻ bề ngoài, và đặc biệt là đừng bao giờ "đạo văn" khi chưa kiểm tra xem đối phương có trí nhớ siêu phàm hay không!
…
Sách Tào Tháo chép từ Binh pháp Tôn Tử?
Để giải mã trọn vẹn "vụ án văn học" này, cần phân tách rạch ròi giữa hư cấu tiểu thuyết của La Quán Trung và sự thật lịch sử chính thống, đồng thời làm rõ chân dung vị binh gia huyền thoại Tôn Tử cùng bối cảnh thời đại của ông.
Sách của Tào Tháo có phải chép từ Binh pháp Tôn Tử không?
Câu trả lời có hai vế hoàn toàn trái ngược nhau giữa tiểu thuyết và chính sử:
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa (Hư cấu để "dìm hàng"): La Quán Trung cố tình xây dựng tình tiết Tào Tháo đạo văn Binh pháp Tôn Tử (13 thiên), đổi tên thành Mạnh Đức tân thư rồi bị Trương Tùng bóc mẽ đến mức phải đốt sách. Mục đích của tác giả là nhằm đề cao trí nhớ siêu phàm của Trương Tùng (một nhân vật phe Thục) và hạ bệ uy tín, phơi bày sự sĩ diện hão của Tào Tháo theo tư tưởng "Ủng Lưu phản Tào".
Trong chính sử (Sự thật lịch sử): Tào Tháo không hề đạo văn. Thực tế, Tào Tháo là một nhà quân sự xuất chúng, ông đã biên soạn hai công trình riêng biệt:
Tôn Tử lược giải (Lược giải binh pháp Tôn Tử): Tào Tháo không chép trộm mà chú giải lại bộ binh pháp của Tôn Tử để các tướng lĩnh đời sau dễ hiểu và dễ áp dụng hơn. Đây là bản chú giải Binh pháp Tôn Tử xưa nhất và có giá trị nhất còn lưu truyền đến ngày nay. Chính nhờ công sức hệ thống hóa và chú thích của Tào Tháo mà bộ sách của Tôn Tử mới không bị thất truyền qua bao biến cố lịch sử.
Mạnh Đức tân thư (hay Tào Công binh pháp): Đây là tác phẩm do chính Tào Tháo tự viết dựa trên kinh nghiệm thực chiến cả đời của bản thân (theo ghi chép trong Tam quốc chí của Trần Thọ). Sách gồm hơn 10 vạn chữ, từng được các tướng lĩnh thời Tam Quốc (như Quan Vũ, Lã Mông) nghiên cứu rất kỹ, nhưng đáng tiếc đã bị thất truyền sau thời nhà Đường.
La Quán Trung đã dùng nghệ thuật "bảy thực ba hư" cực kỳ tài tình. Ông lấy cái tên Mạnh Đức tân thư có thật trong sử sách, ghép vào hành động chú giải Binh pháp Tôn Tử của Tào Tháo, rồi nhào nặn thành một cú "đạo văn" hài hước. Trong lịch sử, Tào Tháo là "người thầy" giúp thiên hạ hiểu Tôn Tử, còn trong tiểu thuyết, ông lại biến thành "học trò chép bài" bị bắt quả tang.
Tôn Tử là ai?
Tôn Tử (tên thật là Tôn Vũ, sống khoảng năm 544 TCN – 496 TCN) là một nhà quân sự, nhà chiến lược vĩ đại bậc nhất trong lịch sử Trung Quốc và thế giới, được hậu thế tôn xưng là "Binh thánh" (Vị thánh của nghệ thuật quân sự).
La Quán Trung đã dùng nghệ thuật "bảy thực ba hư" cực kỳ tài tình. Ông lấy cái tên Mạnh Đức tân thư có thật trong sử sách, ghép vào hành động chú giải Binh pháp Tôn Tử của Tào Tháo, rồi nhào nặn thành một cú "đạo văn" hài hước. Trong lịch sử, Tào Tháo là "người thầy" giúp thiên hạ hiểu Tôn Tử, còn trong tiểu thuyết, ông lại biến thành "học trò chép bài" bị bắt quả tang.
Tôn Tử là ai?
Tôn Tử (tên thật là Tôn Vũ, sống khoảng năm 544 TCN – 496 TCN) là một nhà quân sự, nhà chiến lược vĩ đại bậc nhất trong lịch sử Trung Quốc và thế giới, được hậu thế tôn xưng là "Binh thánh" (Vị thánh của nghệ thuật quân sự).
Cuộc đời và sự nghiệp: Ông vốn là người nước Tề, sau sang nước Ngô ẩn cư. Nhờ sự tiến cử của Ngũ Tử Tư, Tôn Vũ được Ngô vương Hạp Lư trọng dụng làm tướng quân.
Giai thoại huấn luyện cung nữ: Để chứng minh tài cầm quân trước mặt Ngô vương, Tôn Tử đã chia 180 cung nữ trong triều thành hai đội, phong hai sủng phi của vua làm đội trưởng. Khi các cung nữ cười đùa không tuân lệnh, Tôn Tử bất chấp sự can ngăn của nhà vua, chém đầu ngay hai vị sủng phi để lập quân kỷ. Sau đó, đội quân cung nữ răm rắp tuân lệnh, di chuyển chuẩn xác như binh lính thực thụ.
Thành tựu: Ông giúp nước Ngô đánh bại nước Sở hùng mạnh, đưa nước Ngô lên hàng bá chủ thời bấy giờ. Kiệt tác Tôn Tử binh pháp (gồm 13 thiên) của ông không chỉ là sách gối đầu giường của các danh tướng cổ đại (như Tào Tháo, Gia Cát Lượng, Võ Nguyên Giáp) mà ngày nay còn được áp dụng rộng rãi trong kinh doanh, quản trị và tâm lý học.
Thời Chiến Quốc là gì?
Trong Tam quốc diễn nghĩa, nhân vật Trương Tùng có nói "Sách này thời Chiến Quốc, có người vô danh thị làm ra..." (thực chất Tôn Tử sống ở cuối thời Xuân Thu, đầu thời Chiến Quốc).
Thời Chiến Quốc (khoảng 475 TCN – 221 TCN) là một giai đoạn lịch sử đầy biến động, đẫm máu nhưng cũng rực rỡ nhất về mặt tư tưởng của Trung Quốc cổ đại, nằm ở cuối thời nhà Đông Chu.
Bối cảnh chính trị (Chiến tranh liên miên): Quyền lực của thiên tử nhà Chu lúc này chỉ còn là hư danh. Các nước chư hầu lớn thâu tóm lẫn nhau, cuối cùng chỉ còn lại 7 nước hùng mạnh nhất tranh giành thiên hạ, gọi là "Chiến Quốc Thất Hùng" gồm: Tần, Sở, Tề, Yên, Triệu, Ngụy, Hàn. Chiến tranh diễn ra khốc liệt với quy mô hàng chục vạn quân, mục tiêu không còn là tranh giành uy tín như thời Xuân Thu nữa mà là tiêu diệt và sáp nhập lãnh thổ của nhau.
Bối cảnh tư tưởng (Bách gia chư tử): Chính vì thời cuộc loạn lạc, các vua chư hầu đều khát khao tìm kiếm nhân tài và học thuyết để làm giàu mạnh đất nước. Điều này tạo nên thời kỳ "Trăm nhà đua tiếng" (Bách gia chư tử) với sự ra đời của hàng loạt trường phái triết học lớn đặt nền móng cho văn hóa Á Đông: Nho gia (Khổng Tử, Mạnh Tử), Đạo gia (Lão Tử, Trang Tử), Pháp gia (Hàn Phi Tử), Mặc gia (Mặc Tử) và Binh gia (Tôn Vũ, Tôn Tẫn).
Kết thúc: Thời Chiến Quốc khép lại vào năm 221 TCN khi vua nước Tần là Doanh Chính lần lượt tiêu diệt 6 nước còn lại, thống nhất toàn cõi Trung Hoa và tự xưng là Tần Thủy Hoàng.
Đánh giá tổng quan
Nếu ví lịch sử Trung Hoa như một bàn cờ, thì thời Chiến Quốc chính là lò luyện ra những bộ óc vĩ đại nhất về mưu lược và triết học. Tôn Tử là người đúc kết tinh hoa của nghệ thuật chiến tranh thời kỳ đó thành Binh pháp Tôn Tử. Còn Tào Tháo, sống cách đó hơn 700 năm, vừa là người kế thừa, chú giải xuất sắc bộ binh pháp ấy trong đời thực, nhưng lại trớ trêu trở thành nạn nhân của một màn "bóc phốt đạo văn" kinh điển dưới ngòi bút châm biếm bậc thầy của La Quán Trung.
….
Tào Tháo: nhân vật văn học và chính sử
Tào Tháo (155–220), tự Mạnh Đức, tên thuở nhỏ là A Man, là một trong những nhân vật lịch sử và văn học phức tạp, đa chiều và gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử Trung Quốc. Dưới ngòi bút của La Quán Trung trong Tam quốc diễn nghĩa, ông là hiện thân của một bậc "gian hùng" tàn nhẫn nhưng đầy mưu lược; còn trong chính sử, ông là một nhà chính trị, nhà quân sự thiên tài và là trụ cột đặt nền móng cho vương triều Tào Ngụy.
Nguồn gốc thân thế và Ngoại hình
Đánh giá tổng quan
Nếu ví lịch sử Trung Hoa như một bàn cờ, thì thời Chiến Quốc chính là lò luyện ra những bộ óc vĩ đại nhất về mưu lược và triết học. Tôn Tử là người đúc kết tinh hoa của nghệ thuật chiến tranh thời kỳ đó thành Binh pháp Tôn Tử. Còn Tào Tháo, sống cách đó hơn 700 năm, vừa là người kế thừa, chú giải xuất sắc bộ binh pháp ấy trong đời thực, nhưng lại trớ trêu trở thành nạn nhân của một màn "bóc phốt đạo văn" kinh điển dưới ngòi bút châm biếm bậc thầy của La Quán Trung.
….
Tào Tháo: nhân vật văn học và chính sử
Tào Tháo (155–220), tự Mạnh Đức, tên thuở nhỏ là A Man, là một trong những nhân vật lịch sử và văn học phức tạp, đa chiều và gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử Trung Quốc. Dưới ngòi bút của La Quán Trung trong Tam quốc diễn nghĩa, ông là hiện thân của một bậc "gian hùng" tàn nhẫn nhưng đầy mưu lược; còn trong chính sử, ông là một nhà chính trị, nhà quân sự thiên tài và là trụ cột đặt nền móng cho vương triều Tào Ngụy.
Nguồn gốc thân thế và Ngoại hình
Thân thế: Tào Tháo sinh ra tại Tiêu huyện, nước Bái (nay thuộc Bạc Châu, An Huy). Cha ông là Tào Tung, vốn là con nuôi của đại hoạn quan Tào Đằng (người có thế lực lớn cuối thời Đông Hán). Nhờ xuất thân từ gia đình hoạn quan giàu có và quyền thế, Tào Tháo sớm có điều kiện tiếp xúc với tầng lớp thượng lưu, nhưng cũng vì gốc gác này mà ông thường bị giới sĩ phu thanh lưu (những người trọng dòng dõi thuần khiết như Viên Thiệu) ngầm khinh miệt.
Ngoại hình: Khác với vẻ cao lớn, oai vệ của Lưu Bị hay Quan Vũ, Tào Tháo có ngoại hình không mấy nổi bật: dáng người nhỏ bé, lưng ngắn, mắt hẹp nhưng ánh nhìn sắc lẹm, râu dài. Tuy vóc dáng khiêm tốn nhưng ở ông luôn toát ra khí chất uy nghiêm, sắc sảo, khiến người đối diện vừa kính sợ vừa dè chừng. Tướng thuật gia Hứa Thiệu thời bấy giờ đã nhìn tướng ông và đưa ra lời nhận xét nổi tiếng: "Trị thế chi năng thần, loạn thế chi gian hùng" (Bậc năng thần thời bình, kẻ gian hùng thời loạn).
* Tính cách và Tài năng
Tính cách đa diện: Tào Tháo là sự tổng hòa của những nét tính cách đối lập đến cực đoan. Ông đa nghi, tàn nhẫn và thực dụng (sẵn sàng giết người trong mộng để lập uy, tàn sát dân Từ Châu để trả thù cho cha), nhưng đồng thời lại phóng khoáng, hào sảng, biết trọng dụng nhân tài và không câu nệ tiểu tiết. Ông sẵn sàng đi chân đất ra đón Hứa Du giữa đêm, hay đốt sạch thư từ tư thông của thuộc hạ với Viên Thiệu sau trận Quan Độ để thu phục lòng người.
* Tài năng toàn diện:
Quân sự: Là nhà chiến lược đại tài, giỏi dùng binh biến hóa khôn lường, biết lấy ít địch nhiều, đồng thời là tác giả bộ Tôn Tử lược giải nổi tiếng.
Chính trị & Kinh tế: Ông là người đề ra chiến lược "Phụng thiên tử dĩ lệnh chư hầu" (Đón vua Hán về Hứa Đô để danh chính ngôn thuận sai khiến thiên hạ) và chính sách đồn điền (cho quân lính và dân lưu tán cày ruộng hoang), giúp giải quyết triệt để nạn đói, tạo tiềm lực kinh tế vững mạnh cho miền Bắc.
Văn học: Tào Tháo cùng hai con trai (Tào Phi, Tào Thực) là linh hồn của nền văn học Kiến An. Thơ của ông (như Đoản ca hành, Quy tuy thọ) mang âm hưởng bi tráng, hào hùng, thể hiện khát vọng thống nhất giang sơn của một bậc bá chủ.
* Danh tiếng, Ảnh hưởng và Vị thế
* Danh tiếng, Ảnh hưởng và Vị thế
Trong văn hóa dân gian & sân khấu: Tào Tháo trở thành biểu tượng kinh điển của sự đa nghi và xảo quyệt. Trên sân khấu Kinh kịch Trung Quốc, nhân vật Tào Tháo luôn được vẽ mặt trắng (bạch kiểm) – đại diện cho kẻ gian trá. Trong ngôn ngữ đời thường, câu nói "Nhắc Tào Tháo, Tào Tháo đến" trở thành thành ngữ phổ biến để chỉ sự xuất hiện bất ngờ và khó lường.
Vị thế lịch sử: Dù cả đời không xưng đế (chỉ dừng ở tước Ngụy vương), nhưng Tào Tháo chính là người chấm dứt cục diện cát cứ hỗn loạn ở miền Bắc Trung Quốc, đặt nền móng vững chắc cho con trai là Tào Phi lập nên nhà Ngụy (truy tôn ông là Ngụy Vũ Đế).
* Những sự kiện nổi bật trong cuộc đời
- Mưu sát Đổng Trác (Hồi 4): Khi Đổng Trác lũng đoạn triều đình, Tào Tháo mượn thanh bảo đao Thất Tinh của Vương Doãn, giả vờ dâng đao để tìm cơ hội ám sát. Bị phát hiện, ông nhanh trí biến hành động rút đao thành dâng tặng rồi tẩu thoát. Sự kiện này khẳng định bản lĩnh gan dạ, ứng biến thần tốc của Tháo ngay từ buổi đầu lập nghiệp.
- Sát hại gia đình Lữ Bá Xa (Hồi 4): Trên đường trốn chạy, vì nghe nhầm tiếng mài dao mổ lợn thành tiếng mài dao giết mình, Tháo chém chết cả nhà ân nhân Lữ Bá Xa, sau đó giết luôn cả Lữ Bá Xa để diệt khẩu kèm câu tuyên ngôn: "Thà ta phụ người trong thiên hạ, chứ không để người trong thiên hạ phụ ta".
Đại thắng trận Quan Độ (Năm 200): Đối mặt với đại quân hùng hậu gấp bội của Viên Thiệu, Tào Tháo nghe theo kế của Hứa Du, trực tiếp dẫn kỵ binh tập kích kho lương Ô Sào, xoay chuyển cục diện, đánh tan thế lực lớn nhất phương Bắc và từng bước thống nhất Trung Nguyên.
Đại thắng trận Quan Độ (Năm 200): Đối mặt với đại quân hùng hậu gấp bội của Viên Thiệu, Tào Tháo nghe theo kế của Hứa Du, trực tiếp dẫn kỵ binh tập kích kho lương Ô Sào, xoay chuyển cục diện, đánh tan thế lực lớn nhất phương Bắc và từng bước thống nhất Trung Nguyên.
- Đại bại trận Xích Bích (Năm 208): Với 83 vạn đại quân tiến xuống phương Nam, do chủ quan kiêu ngạo, mắc kế liên hoàn và bị liên quân Tôn – Lưu dùng hỏa công đánh úp, Tào Tháo thua thảm hại, phải chạy trốn qua đường Hoa Dung, chấm dứt tham vọng thống nhất toàn cõi Trung Hoa.
Bình luận và Đánh giá
Nhân vật Tào Tháo luôn tồn tại dưới hai lăng kính đối lập:
Bình luận và Đánh giá
Nhân vật Tào Tháo luôn tồn tại dưới hai lăng kính đối lập:
* Lăng kính tiểu thuyết (Ủng Lưu phản Tào):
La Quán Trung khắc họa Tào Tháo như một "đại gian thần" phản diện nhằm làm nổi bật ngọn cờ chính nghĩa của Lưu Bị. Mọi mưu kế của Tháo đều bị đẩy lên thành sự xảo quyệt, đa nghi đến mức bệnh hoạn.
* Lăng kính lịch sử thực tiễn:
Nếu gạt bỏ định kiến phong kiến về tính "chính thống", Tào Tháo thực sự là một nhà cải cách vĩ đại. Giữa thời loạn lạc mà nhân mạng rẻ như cỏ rác, chính sự tàn nhẫn và quyết đoán của ông lại là công cụ cần thiết để dẹp yên các thế lực quân phiệt nhỏ lẻ, mang lại sự ổn định và phục hồi kinh tế cho vùng đồng bằng Hoa Bắc suốt nhiều thập kỷ. Ông không hề giả tạo; ông sống đúng với bản chất thực dụng của một nhà chính trị thời chiến: trọng thực tài, thưởng phạt phân minh và dám làm dám chịu.
* Cảm nhận chung:
* Cảm nhận chung:
Tào Tháo là một hình tượng nghệ thuật và lịch sử sống động bậc nhất bởi tính "người" rất thật của ông. Ông không mang vẻ đạo mạo hoàn hảo đến mức xa rời thực tế như Lưu Bị, cũng không được thần thánh hóa như Gia Cát Lượng.
Ở Tào Tháo có đầy đủ hỉ, nộ, ái, ố: có lúc khóc thương thuộc hạ chân thành, có lúc cười ngạo nghễ trước cái chết, có lúc tàn độc đến rợn người nhưng cũng có lúc làm thơ đầy trăn trở về kiếp nhân sinh ngắn ngủi. Chính sự mâu thuẫn đầy kịch tính ấy đã làm nên sức hấp dẫn bất tử của nhân vật Tào Tháo qua hàng nghìn năm.
….
Trương Tùng là ai?
Trương Tùng (mất năm 212), tự Tử Kiều, người quận Thục (nay thuộc Thành Đô, Tứ Xuyên), là một mưu sĩ tài ba nhưng có số phận đầy bi kịch dưới trướng Ích Châu mục Lưu Chương cuối thời Đông Hán. Trong Tam quốc diễn nghĩa, ông không chỉ được biết đến là người trực tiếp làm Tào Tháo bẽ mặt tại Hứa Đô mà còn là nhân vật then chốt mở đường giúp Lưu Bị tiến vào Tây Xuyên, đặt nền móng cho vương triều Thục Hán.
Nguồn gốc thân thế và Ngoại hình
….
Trương Tùng là ai?
Trương Tùng (mất năm 212), tự Tử Kiều, người quận Thục (nay thuộc Thành Đô, Tứ Xuyên), là một mưu sĩ tài ba nhưng có số phận đầy bi kịch dưới trướng Ích Châu mục Lưu Chương cuối thời Đông Hán. Trong Tam quốc diễn nghĩa, ông không chỉ được biết đến là người trực tiếp làm Tào Tháo bẽ mặt tại Hứa Đô mà còn là nhân vật then chốt mở đường giúp Lưu Bị tiến vào Tây Xuyên, đặt nền móng cho vương triều Thục Hán.
Nguồn gốc thân thế và Ngoại hình
Thân thế: Trương Tùng xuất thân từ một gia tộc thế phiệt ở đất Thục, giữ chức Biệt giá (một chức quan phụ tá cao cấp, thân cận bên cạnh Châu mục) dưới quyền Lưu Chương. Ông có anh trai là Trương Túc (làm Thái thú quận Quảng Hán) – người sau này cũng chính là kẻ tố giác mưu đồ của ông.
Ngoại hình: Nếu các danh tướng thời Tam Quốc thường có diện mạo đường bệ, uy phong thì Trương Tùng lại sở hữu ngoại hình cực kỳ khiêm tốn và xấu xí. Trong tiểu thuyết, ông được miêu tả là người thấp bé, trán dô, mũi tẹt, răng hô, tiếng nói sang sảng như chuông đồng. Chính vẻ ngoài kém sắc này đã khiến ông chịu nhiều thiệt thòi trong giao tiếp ngoại giao, tiêu biểu là việc bị Tào Tháo khinh miệt ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Tính cách và Tài năng
Tính cách và Tài năng
Tính cách: Trương Tùng là người tự phụ, kiêu ngạo, thẳng thắn đến mức bộc trực, đồng thời mang tâm lý "bất mãn thời cuộc". Ông chán ghét sự nhu nhược, bất tài của chủ công Lưu Chương nên luôn nung nấu ý định tìm một minh chủ thực sự để dâng hiến vùng đất Tây Xuyên trù phú, qua đó khẳng định tài năng của bản thân. Tuy nhiên, sự thiếu cẩn trọng và quá tin người cũng là điểm yếu chí mạng dẫn đến cái chết của ông.
Tài năng: Ẩn sau vẻ ngoài xấu xí là một bộ óc siêu việt:
Trí nhớ nhiếp ảnh (Quá mục bất vong): Ông có khả năng đọc qua một lượt là thuộc lòng không sai một chữ, điển hình là màn đọc thuộc vanh vách cuốn Mạnh Đức tân thư khiến Dương Tu kinh hãi và Tào
Tháo phải đốt sách.
Tài hùng biện và chính trị: Trương Tùng thông thạo cổ kim, ăn nói sắc bén, nhìn thấu cục diện thiên hạ. Ông nhận ra Tây Xuyên tuy hiểm trở nhưng nếu rơi vào tay kẻ yếu đuối như Lưu Chương thì sớm muộn cũng bị Trương Lỗ hoặc Tào Tháo thôn tính.
* Những sự kiện nổi bật trong cuộc đời
* Những sự kiện nổi bật trong cuộc đời
Đi sứ Hứa Đô và màn vạch mặt Tào Tháo (Hồi 60): Khi Trương Lỗ ở Hán Trung đe dọa đánh chiếm Tây Xuyên, Trương Tùng được Lưu Chương cử đi cầu cứu Tào Tháo. Vốn có ý định dâng bản đồ Tây Xuyên cho Tháo, nhưng vì bị Tháo khinh thường dung mạo và tiếp đón lạnh nhạt, Trương Tùng nổi giận. Ông dùng tài hùng biện mỉa mai chiến bại của Tháo ở Xích Bích, đồng thời đọc thuộc lòng bộ Mạnh Đức tân thư và bóc mẽ đây chỉ là sách chép lại của cổ nhân. Tào Tháo tức giận sai đánh Trương Tùng một trận rồi đuổi về.
Dâng bản đồ Tây Xuyên cho Lưu Bị (Hồi 60): Bị Tào Tháo hắt hủi, Trương Tùng ghé qua Kinh Châu và được Lưu Bị, Gia Cát Lượng cùng các tướng tiếp đón vô cùng trọng thị, nồng hậu suốt ba ngày liền mà không hề nhắc đến chuyện đất đai. Cảm động trước tấm lòng nhân nghĩa và sự tôn trọng của Lưu Bị, Trương Tùng chủ động rút từ trong tay áo ra tấm bản đồ địa hình Tây Xuyên (ghi rõ đường sá, kho tàng, hiểm yếu), bí mật trao cho Lưu Bị và hẹn làm nội ứng đón quân Thục vào Xuyên.
Mưu sự bại lộ và cái chết thảm khốc (Hồi 62): Khi Lưu Bị đã đưa quân vào Tây Xuyên nhưng còn chần chừ chưa ra tay đánh Lưu Chương, Trương Tùng sốt ruột viết một bức thư mật gửi cho Lưu Bị thúc giục hành động. Không may, bức thư này rơi vào tay anh trai ông là Trương Túc. Vì sợ liên lụy đến gia tộc, Trương Túc lập tức mang thư đi tố giác với Lưu Chương. Trương Tùng bị bắt và bị chém đầu ngay giữa chợ cùng toàn bộ gia quyến.
Bình luận và Đánh giá
Bi kịch của một "kẻ phản chủ vì đại cục": Dưới góc độ đạo đức phong kiến truyền thống (trung thần không thờ hai chủ), hành động âm thầm bán đứng chủ công Lưu Chương để dâng đất cho Lưu Bị của Trương Tùng bị xem là bất trung. Tuy nhiên, xét trên góc độ thực tiễn chính trị, Trương Tùng là người có tầm nhìn xa. Ông hiểu rằng Lưu Chương bất tài không thể giữ nổi cơ nghiệp, việc tìm một bậc minh chủ như Lưu Bị là cách tốt nhất để bảo vệ sự bình yên cho Tây Xuyên và giúp bản thân thi triển hoài bão.
Bài học về cách dùng người: Câu chuyện của Trương Tùng là một minh chứng kinh điển cho nghệ thuật thu phục nhân tâm trong Tam quốc diễn nghĩa. Tào Tháo vì "trông mặt mà bắt hình dong" nên đánh mất cả một vùng Tây Xuyên rộng lớn vào tay đối thủ. Ngược lại, Lưu Bị nhờ sự chân thành, trọng hiền tài mà không tốn một mũi tên hòn đạn nào đã có được tấm bản đồ chiến lược quý giá nhất.
Cái chết do sự chủ quan: Dù thông minh xuất chúng, Trương Tùng lại chết vì sự bất cẩn sơ đẳng trong việc bảo mật thông tin. Việc gửi thư mật qua đường đưa tin thông thường mà thiếu kiểm soát đã khiến ông mất mạng dưới tay chính anh ruột mình.
Cảm nhận chung: Trương Tùng là một nhân vật phụ nhưng có vai trò xoay chuyển cả cục diện thời Tam Quốc. Ông hiện lên đầy sống động với sự đối lập thú vị giữa ngoại hình xấu xí và trí tuệ rực sáng. Cuộc đời ngắn ngủi của Trương Tùng để lại nhiều suy ngẫm về số phận của những kẻ sĩ mang tài năng lớn trong thời loạn: đôi khi họ không chết dưới lưỡi gươm của kẻ thù ngoài chiến trận, mà gục ngã bởi sự hẹp hòi của thời cuộc và một phút sơ sẩy của chính bản thân mình.
.....
Chuyện Phùng Hành đọc nhớ Cửu Âm Chân Kinh lừa Chu Bá Thông
Trong văn học Trung Quốc, khả năng "quá mục bất vong" (nhìn qua một lần là nhớ mãi không quên) luôn được xem là đỉnh cao của trí tuệ. Nếu ở thời Tam Quốc có mưu sĩ Trương Tùng dùng trí nhớ siêu phàm để làm Tào Tháo quê độ phải tự tay đốt sách, thì trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung, phu nhân của Đông Tà Hoàng Dược Sư là Phùng Hành cũng sở hữu bộ não "máy quét" tương tự để chép lại kỳ thư võ học Cửu Âm Chân Kinh.
Đặt hai nhân vật cách nhau cả nghìn năm này cạnh nhau, ta sẽ thấy những màn "hack não" vừa kinh điển vừa đầy thú vị.
Hai sự kiện có nét tương đồng
* Màn "bóc phốt" của Trương Tùng tại Hứa Đô (Tam quốc diễn nghĩa - Hồi 60)
Tào Tháo sau khi bại trận ở Xích Bích, đêm ngày miệt mài viết ra bộ binh pháp 13 thiên, đặt tên rất oách là Mạnh Đức tân thư, định bụng phát hành làm tài liệu gối đầu giường cho ba quân.
Đúng lúc đó, sứ giả Tây Xuyên là Trương Tùng (mặt mũi xấu xí, răng hô mũi tẹt) đến Hứa Đô. Bị Tào Tháo khinh thường ngoại hình nên tiếp đón hời hợt, Trương Tùng ghim hận trong lòng. Khi chủ bạ Dương Tu mang Mạnh Đức tân thư ra khoe, Trương Tùng chỉ liếc mắt lướt qua một lượt rồi bật cười khanh khách, phán rằng đây là đồ "chép lại của cổ nhân", trẻ con ở Tây Xuyên cũng thuộc làu. Dương Tu không tin, Trương Tùng liền đứng giữa trướng đọc vanh vách từ chữ đầu đến chữ cuối không sai một dấu phẩy. Tào Tháo nghe báo cáo thì tái mặt, tự ái đến mức ném thẳng bản thảo vào bếp lửa đốt sạch để phi tang.
* Màn "copy" thần sầu của Phùng Hành trên đảo Đào Hoa (Anh hùng xạ điêu)
Vợ của Hoàng Dược Sư là Phùng Hành – một tuyệt thế giai nhân thông minh tuyệt đỉnh, từng đọc qua sách gì là nhớ trọn vẹn từng chữ.
Năm xưa, hai đệ tử của Hoàng Dược Sư là Trần Huyền Phong và Mai Siêu Phong ăn trộm mất quyển hạ của bộ Cửu Âm Chân Kinh rồi bỏ trốn. Hoàng Dược Sư tức giận đến phát điên. Để dỗ chồng nguôi giận, Phùng Hành đã dùng mưu mời Chu Bá Thông (người đang giữ quyển thượng của bộ kinh) lên đảo Đào Hoa chơi. Bà giả vờ chê cuốn kinh của Chu Bá Thông là đồ giả mạo, thách ông đưa ra cho xem. Khi Chu Bá Thông mắc bẫy rút kinh thư ra, Phùng Hành chỉ cầm lật qua lật lại một lượt từ đầu đến cuối rồi trả lại, miệng vẫn chê bai đó là hàng nhái. Ngay sau khi Chu Bá Thông rời đi, Phùng Hành ngồi vào bàn, chép lại trọn vẹn quyển hạ Cửu Âm Chân Kinh từ trí nhớ của mình mà không sai lấy một nét chữ.
Những điểm tương đồng và khác biệt thú vị
Cảm nhận chung: Trương Tùng là một nhân vật phụ nhưng có vai trò xoay chuyển cả cục diện thời Tam Quốc. Ông hiện lên đầy sống động với sự đối lập thú vị giữa ngoại hình xấu xí và trí tuệ rực sáng. Cuộc đời ngắn ngủi của Trương Tùng để lại nhiều suy ngẫm về số phận của những kẻ sĩ mang tài năng lớn trong thời loạn: đôi khi họ không chết dưới lưỡi gươm của kẻ thù ngoài chiến trận, mà gục ngã bởi sự hẹp hòi của thời cuộc và một phút sơ sẩy của chính bản thân mình.
.....
Chuyện Phùng Hành đọc nhớ Cửu Âm Chân Kinh lừa Chu Bá Thông
Trong văn học Trung Quốc, khả năng "quá mục bất vong" (nhìn qua một lần là nhớ mãi không quên) luôn được xem là đỉnh cao của trí tuệ. Nếu ở thời Tam Quốc có mưu sĩ Trương Tùng dùng trí nhớ siêu phàm để làm Tào Tháo quê độ phải tự tay đốt sách, thì trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung, phu nhân của Đông Tà Hoàng Dược Sư là Phùng Hành cũng sở hữu bộ não "máy quét" tương tự để chép lại kỳ thư võ học Cửu Âm Chân Kinh.
Đặt hai nhân vật cách nhau cả nghìn năm này cạnh nhau, ta sẽ thấy những màn "hack não" vừa kinh điển vừa đầy thú vị.
Hai sự kiện có nét tương đồng
* Màn "bóc phốt" của Trương Tùng tại Hứa Đô (Tam quốc diễn nghĩa - Hồi 60)
Tào Tháo sau khi bại trận ở Xích Bích, đêm ngày miệt mài viết ra bộ binh pháp 13 thiên, đặt tên rất oách là Mạnh Đức tân thư, định bụng phát hành làm tài liệu gối đầu giường cho ba quân.
Đúng lúc đó, sứ giả Tây Xuyên là Trương Tùng (mặt mũi xấu xí, răng hô mũi tẹt) đến Hứa Đô. Bị Tào Tháo khinh thường ngoại hình nên tiếp đón hời hợt, Trương Tùng ghim hận trong lòng. Khi chủ bạ Dương Tu mang Mạnh Đức tân thư ra khoe, Trương Tùng chỉ liếc mắt lướt qua một lượt rồi bật cười khanh khách, phán rằng đây là đồ "chép lại của cổ nhân", trẻ con ở Tây Xuyên cũng thuộc làu. Dương Tu không tin, Trương Tùng liền đứng giữa trướng đọc vanh vách từ chữ đầu đến chữ cuối không sai một dấu phẩy. Tào Tháo nghe báo cáo thì tái mặt, tự ái đến mức ném thẳng bản thảo vào bếp lửa đốt sạch để phi tang.
* Màn "copy" thần sầu của Phùng Hành trên đảo Đào Hoa (Anh hùng xạ điêu)
Vợ của Hoàng Dược Sư là Phùng Hành – một tuyệt thế giai nhân thông minh tuyệt đỉnh, từng đọc qua sách gì là nhớ trọn vẹn từng chữ.
Năm xưa, hai đệ tử của Hoàng Dược Sư là Trần Huyền Phong và Mai Siêu Phong ăn trộm mất quyển hạ của bộ Cửu Âm Chân Kinh rồi bỏ trốn. Hoàng Dược Sư tức giận đến phát điên. Để dỗ chồng nguôi giận, Phùng Hành đã dùng mưu mời Chu Bá Thông (người đang giữ quyển thượng của bộ kinh) lên đảo Đào Hoa chơi. Bà giả vờ chê cuốn kinh của Chu Bá Thông là đồ giả mạo, thách ông đưa ra cho xem. Khi Chu Bá Thông mắc bẫy rút kinh thư ra, Phùng Hành chỉ cầm lật qua lật lại một lượt từ đầu đến cuối rồi trả lại, miệng vẫn chê bai đó là hàng nhái. Ngay sau khi Chu Bá Thông rời đi, Phùng Hành ngồi vào bàn, chép lại trọn vẹn quyển hạ Cửu Âm Chân Kinh từ trí nhớ của mình mà không sai lấy một nét chữ.
Những điểm tương đồng và khác biệt thú vị
Về ngoại hình: Đây là sự tương phản cực lớn tạo nên nét duyên cho hai câu chuyện. Trương Tùng thấp bé, trán dô, mũi tẹt, răng hô – chuẩn "xấu lạ" nhưng kết cấu não bộ cực khủng. Ngược lại, Phùng Hành là một tuyệt sắc giai nhân, tài sắc vẹn toàn, khí chất thoát tục.
Về tài liệu được "scan": Trương Tùng đọc Mạnh Đức tân thư (binh pháp 13 thiên nặng về chiến thuật, lý luận quân sự), còn Phùng Hành đọc Cửu Âm Chân Kinh (bí kíp võ công tối thượng toàn khẩu quyết huyền bí, khó hiểu).
Về động cơ hành động: Trương Tùng dùng trí nhớ để "cà khịa" và trả đũa – vì bị Tào Tháo khinh thường nên ông muốn dằn mặt, phá tan danh tiếng tác giả của Tháo. Trong khi đó, Phùng Hành hành động vì tình yêu thương chồng, chỉ mong giúp Hoàng Dược Sư nguôi cơn giận và có lại bí kíp võ công đã mất.
Về chiêu thức tâm lý: Cả hai lại giống nhau đến lạ lùng khi đều dùng chiêu "Phủ nhận nguồn gốc và chất lượng". Trương Tùng chê sách của Tháo là hàng đạo nhái của người thời Chiến Quốc, còn Phùng Hành chê sách của Chu Bá Thông là đồ giả mạo trẻ con cũng thuộc.
Về kết cục của "bản sao": Dù trí nhớ siêu phàm đến đâu, cả hai cuốn sách được sao chép này đều không thể lưu truyền cho hậu thế. Bản thảo của Tào Tháo bị chính ông quê độ đốt thành tro, còn bản chép tay của Phùng Hành sau khi bà kiệt sức qua đời cũng bị Hoàng Dược Sư đốt theo mộ vợ.
Bình luận
Nghệ thuật "kích tướng" đi vào lòng người:
Cả Trương Tùng và Phùng Hành đều là bậc thầy về tâm lý chiến. Muốn người khác tin mình thuộc lòng, họ không bao giờ khen cuốn sách hay, mà đều mở đầu bằng một tràng cười khinh bỉ và phán một câu xanh rờn: "Sách này trẻ con quê tôi cũng thuộc!". Chính sự ngạo mạn này đã đánh trúng vào lòng tự ái của Dương Tu và sự ngây thơ của Lão Ngoan Đồng Chu Bá Thông, tạo điều kiện cho hai "máy quét sống" trổ tài.
Độ khó của "file dữ liệu" được lưu trữ:
Trương Tùng đọc Mạnh Đức tân thư (thực chất là Binh pháp Tôn Tử). Dưới góc độ logic, ông vốn đã đọc qua Binh pháp Tôn Tử từ trước, nên khi lướt qua sách của Tào Tháo, bộ não của ông thực hiện chức năng "đối chiếu dữ liệu" và nhận ra sự trùng lặp. Dù vẫn cực kỳ siêu phàm, nhưng nó có nền tảng từ trước.
Phùng Hành thì ở một đẳng cấp "hack game" hoàn toàn khác. Bà hoàn toàn không biết võ công, chưa từng tiếp xúc với Cửu Âm Chân Kinh bao giờ. Những câu khẩu quyết Đạo gia trong kinh thư vốn tối nghĩa, trúc trắc, người luyện võ đọc cả đời còn không hiểu, vậy mà bà chỉ lật xem đúng một lần đã chép lại chính xác tuyệt đối như máy photocopy đời mới nhất.
Lời nguyền của những bộ não siêu việt:
Có một sự trùng hợp trớ trêu là cả hai "thiên tài trí nhớ" này đều có kết cục bi thảm gắn liền với chính sự thông minh của mình. Trương Tùng vì quá tự tin vào trí tuệ nên chủ quan trong việc bảo mật thư từ, để lộ kế hoạch dâng Tây Xuyên cho Lưu Bị và bị chém đầu. Phùng Hành vì cố vắt kiệt tâm lực để nhớ và chép lại cuốn kinh thư đồ sộ khi đang mang thai Hoàng Dung, dẫn đến lao lực, sinh khó mà chết yểu.
Nếu ngày nay có cuộc thi Siêu Trí Tuệ, Trương Tùng và Phùng Hành chắc chắn sẽ là hai quán quân bất bại. Sự tương đồng giữa một mưu sĩ xấu xí thời Tam Quốc và một giai nhân tuyệt sắc thời Tống cho thấy một quy luật thú vị của văn chương: Đỉnh cao của trí tuệ không nằm ở ngoại hình, và đôi khi một cái liếc mắt của thiên tài cũng đủ sức làm đảo lộn cả một giang sơn hay một cõi giang hồ!
.....
Nếu ngày nay có cuộc thi Siêu Trí Tuệ, Trương Tùng và Phùng Hành chắc chắn sẽ là hai quán quân bất bại. Sự tương đồng giữa một mưu sĩ xấu xí thời Tam Quốc và một giai nhân tuyệt sắc thời Tống cho thấy một quy luật thú vị của văn chương: Đỉnh cao của trí tuệ không nằm ở ngoại hình, và đôi khi một cái liếc mắt của thiên tài cũng đủ sức làm đảo lộn cả một giang sơn hay một cõi giang hồ!
.....
Tam quốc diễn nghĩa - La Quán Trung (thế kỷ 14, năm 1330)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét