Tổng thống Donal Trump trong một lần đang trình bày Thông điệp liên bang (minh hoạ)
Trần Hồng Phong
Khoảng 9h hôm nay 25/2/2026 (giờ VN), tổng thống Hoa Kỳ Donal Trump sẽ trình bày Thông điệp liên bang 2026 trước lưỡng viện Quốc Hội, dự kiến kéo dài trong 90 phút. Đây là một sự kiện thường niên, quan trọng trong đời sống chính trị - xã hội Mỹ. Thông điệp liên bang của Tổng thống Trump chắc chắn thu hút hàng tỷ lượt xem trực tuyến toàn cầu. Ông Trump sẽ nói gì hôm nay?
I. Thông điệp Liên bang là sự kiện gì?
Thông điệp Liên bang (State of the Union Address) là bài phát biểu chính thức hằng năm của Tổng thống Hoa Kỳ trước Quốc hội, nhằm:
- Báo cáo tình trạng của Liên bang,
- Đánh giá những vấn đề lớn của đất nước,
- Và đề xuất chương trình nghị sự lập pháp – chính sách cho năm tới.
Về nghi thức, đây là phiên họp chung của Hạ viện và Thượng viện, tổ chức tại Điện Capitol, được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc và theo dõi rộng rãi trên thế giới.
II. Cơ sở hiến định và nguồn gốc lịch sử
1. Cơ sở pháp lý trong Hiến pháp
Cơ sở của Thông điệp Liên bang xuất phát từ Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều II, Khoản 3:
“He shall from time to time give to the Congress Information of the State of the Union, and recommend to their Consideration such Measures as he shall judge necessary and expedient.”
Tạm dịch: Tổng thống phải, theo từng thời điểm, cung cấp cho Quốc hội thông tin về tình trạng của Liên bang và đề xuất các biện pháp cần thiết.
Cơ sở của Thông điệp Liên bang xuất phát từ Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều II, Khoản 3:
“He shall from time to time give to the Congress Information of the State of the Union, and recommend to their Consideration such Measures as he shall judge necessary and expedient.”
Tạm dịch: Tổng thống phải, theo từng thời điểm, cung cấp cho Quốc hội thông tin về tình trạng của Liên bang và đề xuất các biện pháp cần thiết.
Như vậy, Hiến pháp không bắt buộc hình thức, thời điểm hay tần suất “hằng năm”, nhưng truyền thống chính trị đã định hình nó thành một sự kiện thường niên.
2. Nguồn gốc lịch sử
* Năm 1790: George Washington đọc Thông điệp Liên bang đầu tiên trực tiếp trước Quốc hội, theo mô hình “diễn văn nhà vua” của châu Âu.
* 1801–1913: Thomas Jefferson cho rằng đọc trực tiếp mang màu sắc quân chủ, nên chuyển sang gửi văn bản; truyền thống này kéo dài hơn 100 năm.
* Năm 1913: Woodrow Wilson khôi phục việc đọc trực tiếp, coi đây là công cụ lãnh đạo chính trị.
Từ Franklin D. Roosevelt trở đi: thuật ngữ “State of the Union” được dùng chính thức; sự kiện gắn chặt với truyền thông đại chúng (radio, truyền hình).
III. Ý nghĩa chính trị – pháp lý của Thông điệp Liên bang
2. Nguồn gốc lịch sử
* Năm 1790: George Washington đọc Thông điệp Liên bang đầu tiên trực tiếp trước Quốc hội, theo mô hình “diễn văn nhà vua” của châu Âu.
* 1801–1913: Thomas Jefferson cho rằng đọc trực tiếp mang màu sắc quân chủ, nên chuyển sang gửi văn bản; truyền thống này kéo dài hơn 100 năm.
* Năm 1913: Woodrow Wilson khôi phục việc đọc trực tiếp, coi đây là công cụ lãnh đạo chính trị.
Từ Franklin D. Roosevelt trở đi: thuật ngữ “State of the Union” được dùng chính thức; sự kiện gắn chặt với truyền thông đại chúng (radio, truyền hình).
III. Ý nghĩa chính trị – pháp lý của Thông điệp Liên bang
1. Về hiến định và phân quyền
Thông điệp Liên bang là điểm giao cắt hiếm hoi giữa: Hành pháp (Tổng thống), Lập pháp (Quốc hội), và công chúng.
Tổng thống không ban hành luật trong bài phát biểu này, nhưng: đặt chương trình nghị sự, tạo áp lực chính trị lên Quốc hội, và định hình khung tranh luận công.
2. Về quyền lực mềm của Tổng thống
Dù không có giá trị pháp lý trực tiếp, Thông điệp Liên bang là: công cụ lãnh đạo dư luận, tuyên bố tầm nhìn quốc gia, và định vị vai trò lịch sử của Tổng thống.
Nhiều chương trình lớn của Mỹ bắt đầu từ Thông điệp Liên bang.
IV. Nội dung và “thông điệp” trong Thông điệp Liên bang.
Một bài Thông điệp Liên bang điển hình thường bao gồm:
- Đánh giá tình hình quốc gia: kinh tế, an ninh, xã hội.
- Thành tựu nổi bật của chính quyền.
- Đề xuất lập pháp: ngân sách, thuế, y tế, giáo dục, nhập cư.
- Thông điệp đối ngoại: chiến tranh, hòa bình, vị thế Mỹ.
- Biểu tượng chính trị – nhân văn: mời công dân tiêu biểu, nạn nhân, cựu chiến binh… làm khách mời danh dự.
Có thể nói, đây là bài diễn văn chính sách quan trọng nhất trong năm của Tổng thống Hoa Kỳ.
V. Ảnh hưởng thực tế của Thông điệp Liên bang
1. Đối với Quốc hội
Tạo áp lực chính trị buộc Quốc hội phản hồi.
Dẫn tới dự luật cụ thể, hoặc ít nhất là các phiên điều trần.
2. Đối với dư luận
Định hướng tranh luận xã hội trong nhiều tháng.
Ảnh hưởng mạnh đến xếp hạng tín nhiệm của Tổng thống.
3. Đối với quốc tế
Được coi là tuyên bố chính sách đối ngoại không chính thức.
Các nước theo dõi sát nội dung liên quan đến thương mại, quân sự, liên minh.
VI. Những sự kiện, tình tiết nổi bật trong lịch sử
Thông điệp Liên bang là điểm giao cắt hiếm hoi giữa: Hành pháp (Tổng thống), Lập pháp (Quốc hội), và công chúng.
Tổng thống không ban hành luật trong bài phát biểu này, nhưng: đặt chương trình nghị sự, tạo áp lực chính trị lên Quốc hội, và định hình khung tranh luận công.
2. Về quyền lực mềm của Tổng thống
Dù không có giá trị pháp lý trực tiếp, Thông điệp Liên bang là: công cụ lãnh đạo dư luận, tuyên bố tầm nhìn quốc gia, và định vị vai trò lịch sử của Tổng thống.
Nhiều chương trình lớn của Mỹ bắt đầu từ Thông điệp Liên bang.
IV. Nội dung và “thông điệp” trong Thông điệp Liên bang.
Một bài Thông điệp Liên bang điển hình thường bao gồm:
- Đánh giá tình hình quốc gia: kinh tế, an ninh, xã hội.
- Thành tựu nổi bật của chính quyền.
- Đề xuất lập pháp: ngân sách, thuế, y tế, giáo dục, nhập cư.
- Thông điệp đối ngoại: chiến tranh, hòa bình, vị thế Mỹ.
- Biểu tượng chính trị – nhân văn: mời công dân tiêu biểu, nạn nhân, cựu chiến binh… làm khách mời danh dự.
Có thể nói, đây là bài diễn văn chính sách quan trọng nhất trong năm của Tổng thống Hoa Kỳ.
V. Ảnh hưởng thực tế của Thông điệp Liên bang
1. Đối với Quốc hội
Tạo áp lực chính trị buộc Quốc hội phản hồi.
Dẫn tới dự luật cụ thể, hoặc ít nhất là các phiên điều trần.
2. Đối với dư luận
Định hướng tranh luận xã hội trong nhiều tháng.
Ảnh hưởng mạnh đến xếp hạng tín nhiệm của Tổng thống.
3. Đối với quốc tế
Được coi là tuyên bố chính sách đối ngoại không chính thức.
Các nước theo dõi sát nội dung liên quan đến thương mại, quân sự, liên minh.
VI. Những sự kiện, tình tiết nổi bật trong lịch sử
1. Những Thông điệp Liên bang mang tính bước ngoặt
1941 – “Four Freedoms” của Franklin D. Roosevelt: đặt nền tảng tư tưởng cho vai trò toàn cầu của Mỹ.
1964 – “War on Poverty” của Lyndon B. Johnson: mở rộng nhà nước phúc lợi.
2002 – “Axis of Evil” của George W. Bush: khởi đầu học thuyết đối ngoại thời hậu 11/9.
2. Những khoảnh khắc gây tranh cãi
1982: bài phát biểu đầu tiên được truyền hình trực tiếp toàn cầu.
2020: Nancy Pelosi xé bản sao bài phát biểu của Donald Trump ngay tại hội trường – một hình ảnh mang tính biểu tượng của sự chia rẽ chính trị.
2021: Joe Biden đọc Thông điệp Liên bang trong bối cảnh đại dịch và hậu sự kiện Quốc hội bị tấn công.
VII. Thông điệp Liên bang dưới thời Donald Trump
1941 – “Four Freedoms” của Franklin D. Roosevelt: đặt nền tảng tư tưởng cho vai trò toàn cầu của Mỹ.
1964 – “War on Poverty” của Lyndon B. Johnson: mở rộng nhà nước phúc lợi.
2002 – “Axis of Evil” của George W. Bush: khởi đầu học thuyết đối ngoại thời hậu 11/9.
2. Những khoảnh khắc gây tranh cãi
1982: bài phát biểu đầu tiên được truyền hình trực tiếp toàn cầu.
2020: Nancy Pelosi xé bản sao bài phát biểu của Donald Trump ngay tại hội trường – một hình ảnh mang tính biểu tượng của sự chia rẽ chính trị.
2021: Joe Biden đọc Thông điệp Liên bang trong bối cảnh đại dịch và hậu sự kiện Quốc hội bị tấn công.
VII. Thông điệp Liên bang dưới thời Donald Trump
Dưới thời Donald Trump, Thông điệp Liên bang mang đặc điểm: Văn phong đối đầu, trực diện, Nhấn mạnh “America First”, Đề cao thuế quan, kiểm soát nhập cư, chủ quyền kinh tế, Sử dụng Thông điệp Liên bang như diễn đàn vận động chính trị hơn là báo cáo kỹ thuật.
Các bài phát biểu này thường gây phản ứng mạnh, cả ủng hộ lẫn phản đối, phản ánh rõ mức độ phân cực trong chính trị Mỹ.
Nhận định và kết luận
Thông điệp Liên bang không chỉ là một bài diễn văn, mà là: Nghi thức hiến định, công cụ lãnh đạo chính trị, tuyên bố chính sách quốc gia, và tấm gương phản chiếu tình trạng dân chủ Mỹ ở từng thời kỳ.
Trong thế giới hiện đại, nơi truyền thông và mạng xã hội khuếch đại mọi phát ngôn, Thông điệp Liên bang ngày càng trở thành sự kiện chính trị – truyền thông có sức ảnh hưởng toàn cầu, vượt xa khuôn khổ “báo cáo trước Quốc hội” như ý định ban đầu của Hiến pháp.
…..
Cập nhật:
Thông điệp Liên bang 2026 của Tổng thống Donald Trump đã diễn ra vào 21:00 ET ngày 24/02/2026 tại phòng họp Hạ viện, Điện Capitol.
1) Bối cảnh chung của Mỹ và quốc tế ngay trước Thông điệp Liên bang 2026
* Bối cảnh trong nước Mỹ
- Cú “đánh” pháp lý vào chính sách thuế quan khẩn cấp: ngày 20/02/2026, Tòa Tối cao ra phán quyết trong Learning Resources, Inc. v. Trump với kết luận dứt khoát: IEEPA không cho phép Tổng thống áp thuế quan.
- Tranh chấp ngân sách – đóng cửa một phần: trước Thông điệp Liên bang, nguy cơ/diễn biến “shutdown” liên quan ngân sách DHS là điểm nóng vì xung đột quanh chính sách nhập cư và tài trợ cho cơ quan thực thi.
- Chủ đề “đời sống – chi phí” vẫn là áp lực chính trị: nhiều phân tích báo chí coi “affordability” (giá cả/chi phí sinh hoạt) và lạm phát là điểm dễ tổn thương của chính quyền trong bối cảnh tranh luận chính sách gay gắt.
- Nhập cư và thực thi liên bang: vấn đề nhập cư tiếp tục là trục chính trị trung tâm; các động thái thực thi mạnh tay vừa là “thành tích” để trình bày, vừa là điểm kích hoạt phản ứng đối lập.
* Bối cảnh quốc tế
- Bất định thương mại toàn cầu: sau phán quyết của Tòa Tối cao, các đối tác thương mại “cần biết” các thỏa thuận/điều khoản đã đàm phán với Mỹ có còn giữ nguyên hay không; đây là dạng bất định làm thị trường và chính phủ nước ngoài khó lập kế hoạch.
- Điểm nóng an ninh (Iran): nhiều nguồn theo dõi sự kiện nhấn mạnh căng thẳng với Iran là mảng đối ngoại dễ được Tổng thống dùng để thể hiện lập trường cứng rắn trong bài phát biểu.
2) “Dự đoán nội dung” Thông điệp Liên bang 2026 của Trump: các mảng có xác suất cao
Vì sự kiện đã diễn ra theo giờ Việt Nam, phần dưới đây phản ánh những nội dung mà các nguồn tin lớn dự báo trước giờ phát biểu (tức “dự đoán thị trường thông tin”), dựa trên bối cảnh chính sách và các “điểm nóng” vừa nêu.
- Cú “đánh” pháp lý vào chính sách thuế quan khẩn cấp: ngày 20/02/2026, Tòa Tối cao ra phán quyết trong Learning Resources, Inc. v. Trump với kết luận dứt khoát: IEEPA không cho phép Tổng thống áp thuế quan.
- Tranh chấp ngân sách – đóng cửa một phần: trước Thông điệp Liên bang, nguy cơ/diễn biến “shutdown” liên quan ngân sách DHS là điểm nóng vì xung đột quanh chính sách nhập cư và tài trợ cho cơ quan thực thi.
- Chủ đề “đời sống – chi phí” vẫn là áp lực chính trị: nhiều phân tích báo chí coi “affordability” (giá cả/chi phí sinh hoạt) và lạm phát là điểm dễ tổn thương của chính quyền trong bối cảnh tranh luận chính sách gay gắt.
- Nhập cư và thực thi liên bang: vấn đề nhập cư tiếp tục là trục chính trị trung tâm; các động thái thực thi mạnh tay vừa là “thành tích” để trình bày, vừa là điểm kích hoạt phản ứng đối lập.
* Bối cảnh quốc tế
- Bất định thương mại toàn cầu: sau phán quyết của Tòa Tối cao, các đối tác thương mại “cần biết” các thỏa thuận/điều khoản đã đàm phán với Mỹ có còn giữ nguyên hay không; đây là dạng bất định làm thị trường và chính phủ nước ngoài khó lập kế hoạch.
- Điểm nóng an ninh (Iran): nhiều nguồn theo dõi sự kiện nhấn mạnh căng thẳng với Iran là mảng đối ngoại dễ được Tổng thống dùng để thể hiện lập trường cứng rắn trong bài phát biểu.
2) “Dự đoán nội dung” Thông điệp Liên bang 2026 của Trump: các mảng có xác suất cao
Vì sự kiện đã diễn ra theo giờ Việt Nam, phần dưới đây phản ánh những nội dung mà các nguồn tin lớn dự báo trước giờ phát biểu (tức “dự đoán thị trường thông tin”), dựa trên bối cảnh chính sách và các “điểm nóng” vừa nêu.
(a) Kinh tế – thuế quan sau phán quyết Tòa Tối cao
Khả năng rất cao ông Trump:
- Đóng khung phán quyết như một trở ngại đối với chương trình “cân bằng thương mại”,
- Đồng thời tuyên bố chuyển công cụ sang các cơ sở luật khác (không phải IEEPA) để tiếp tục mục tiêu thuế quan. Nhiều phân tích nhắc đến hướng Section 122 của Trade Act 1974 (biện pháp tạm thời) như một lựa chọn đang được nói tới sau phán quyết.
- Điểm đáng chú ý về mặt “thông điệp”: ông Trump có động cơ biến thách thức pháp lý thành khung “ý chí chính trị vs. bộ máy”, từ đó kêu gọi Quốc hội “hợp thức hóa” chương trình thuế quan bằng luật mới.
Khả năng rất cao ông Trump:
- Đóng khung phán quyết như một trở ngại đối với chương trình “cân bằng thương mại”,
- Đồng thời tuyên bố chuyển công cụ sang các cơ sở luật khác (không phải IEEPA) để tiếp tục mục tiêu thuế quan. Nhiều phân tích nhắc đến hướng Section 122 của Trade Act 1974 (biện pháp tạm thời) như một lựa chọn đang được nói tới sau phán quyết.
- Điểm đáng chú ý về mặt “thông điệp”: ông Trump có động cơ biến thách thức pháp lý thành khung “ý chí chính trị vs. bộ máy”, từ đó kêu gọi Quốc hội “hợp thức hóa” chương trình thuế quan bằng luật mới.
(b) Nhập cư – an ninh biên giới – ngân sách DHS
Kỳ vọng rất cao ông Trump: nhấn mạnh siết biên giới/thi hành luật, gắn điều đó với ngân sách DHS, gây sức ép công khai lên phe đối lập ngay trên truyền hình quốc gia.
(c) Đối ngoại – Iran, đồng minh, trật tự quốc tế
Các nguồn theo dõi trực tiếp sự kiện cho thấy ông Trump có khả năng: nhấn mạnh răn đe và “đường đỏ” với Iran, đồng thời dùng bài phát biểu để phát tín hiệu với đồng minh (NATO/Châu Âu) trong bối cảnh thương mại và an ninh đang liên thông.
(d) “America at 250” – khung biểu tượng
Chủ đề/khẩu hiệu của bài phát biểu được truyền thông nêu là “America at 250…”, nên dự đoán ông Trump sẽ: dựng “đại tự sự” về phục hưng quốc gia, gắn chính sách kinh tế–biên giới–an ninh vào một trục biểu tượng thống nhất.
3) Những khả năng/tình huống “kịch tính” có thể xảy ra trong hội trường
Các tình huống thường gặp ở Thông điệp Liên bang, và có xác suất cao trong bối cảnh phân cực hiện nay:
- Biểu tình mềm của nghị sĩ đối lập (biển phản đối, đứng dậy rời hội trường, hoặc không vỗ tay có chủ đích). Các tiền lệ kiểu này đã từng xảy ra các năm trước và luôn là “điểm rơi” truyền thông.
- Khoảnh khắc “khách mời biểu tượng”: Nhà Trắng thường mời khách theo thông điệp chính sách (nạn nhân tội phạm, cựu chiến binh, gia đình tiêu biểu…). Danh sách khách mời/khung câu chuyện có thể tạo cao trào cảm xúc và tranh luận.
- Đụng độ ngôn từ về thuế quan: sau phán quyết 20/02/2026, nếu ông Trump công bố “lộ trình thuế quan mới”, phản ứng tức thì của thị trường và đồng minh có thể bùng lên ngay trong đêm phát biểu, đẩy sự kiện thành “tuyên bố chính sách đối ngoại–thương mại” hơn là báo cáo thường niên.
- Trục Iran: nếu Tổng thống dùng thông điệp để nêu đe dọa/biện pháp cứng, nó có thể tạo “kịch tính an ninh” (đặc biệt khi truyền thông đã nhấn mạnh căng thẳng Iran trước giờ phát biểu).
4) Dư luận quốc tế: họ nhìn sự kiện này qua lăng kính gì?
Tựu trung có 3 lăng kính chính:
- Lăng kính thương mại: thế giới quan tâm nhất đến “Mỹ sẽ làm gì với thuế quan sau khi Tòa Tối cao chặn IEEPA”, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng, giá cả, và các thỏa thuận vừa ký/đang đàm phán.
- Lăng kính an ninh Trung Đông: nếu Mỹ phát tín hiệu cứng với Iran, mức độ rủi ro địa-chính trị và giá năng lượng là phản xạ dây chuyền mà các nước theo dõi sát.
- Lăng kính thể chế Mỹ: phán quyết của Tòa Tối cao ngay trước Thông điệp Liên bang khiến dư luận quốc tế quan sát “độ bền của rào chắn pháp quyền” và khả năng Tổng thống xoay sang các căn cứ luật khác.
.......
Kỳ vọng rất cao ông Trump: nhấn mạnh siết biên giới/thi hành luật, gắn điều đó với ngân sách DHS, gây sức ép công khai lên phe đối lập ngay trên truyền hình quốc gia.
(c) Đối ngoại – Iran, đồng minh, trật tự quốc tế
Các nguồn theo dõi trực tiếp sự kiện cho thấy ông Trump có khả năng: nhấn mạnh răn đe và “đường đỏ” với Iran, đồng thời dùng bài phát biểu để phát tín hiệu với đồng minh (NATO/Châu Âu) trong bối cảnh thương mại và an ninh đang liên thông.
(d) “America at 250” – khung biểu tượng
Chủ đề/khẩu hiệu của bài phát biểu được truyền thông nêu là “America at 250…”, nên dự đoán ông Trump sẽ: dựng “đại tự sự” về phục hưng quốc gia, gắn chính sách kinh tế–biên giới–an ninh vào một trục biểu tượng thống nhất.
3) Những khả năng/tình huống “kịch tính” có thể xảy ra trong hội trường
Các tình huống thường gặp ở Thông điệp Liên bang, và có xác suất cao trong bối cảnh phân cực hiện nay:
- Biểu tình mềm của nghị sĩ đối lập (biển phản đối, đứng dậy rời hội trường, hoặc không vỗ tay có chủ đích). Các tiền lệ kiểu này đã từng xảy ra các năm trước và luôn là “điểm rơi” truyền thông.
- Khoảnh khắc “khách mời biểu tượng”: Nhà Trắng thường mời khách theo thông điệp chính sách (nạn nhân tội phạm, cựu chiến binh, gia đình tiêu biểu…). Danh sách khách mời/khung câu chuyện có thể tạo cao trào cảm xúc và tranh luận.
- Đụng độ ngôn từ về thuế quan: sau phán quyết 20/02/2026, nếu ông Trump công bố “lộ trình thuế quan mới”, phản ứng tức thì của thị trường và đồng minh có thể bùng lên ngay trong đêm phát biểu, đẩy sự kiện thành “tuyên bố chính sách đối ngoại–thương mại” hơn là báo cáo thường niên.
- Trục Iran: nếu Tổng thống dùng thông điệp để nêu đe dọa/biện pháp cứng, nó có thể tạo “kịch tính an ninh” (đặc biệt khi truyền thông đã nhấn mạnh căng thẳng Iran trước giờ phát biểu).
4) Dư luận quốc tế: họ nhìn sự kiện này qua lăng kính gì?
Tựu trung có 3 lăng kính chính:
- Lăng kính thương mại: thế giới quan tâm nhất đến “Mỹ sẽ làm gì với thuế quan sau khi Tòa Tối cao chặn IEEPA”, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng, giá cả, và các thỏa thuận vừa ký/đang đàm phán.
- Lăng kính an ninh Trung Đông: nếu Mỹ phát tín hiệu cứng với Iran, mức độ rủi ro địa-chính trị và giá năng lượng là phản xạ dây chuyền mà các nước theo dõi sát.
- Lăng kính thể chế Mỹ: phán quyết của Tòa Tối cao ngay trước Thông điệp Liên bang khiến dư luận quốc tế quan sát “độ bền của rào chắn pháp quyền” và khả năng Tổng thống xoay sang các căn cứ luật khác.
.......
Bài liên quan:
- Nước Mỹ chia rẽ do chính sách và thực thi quyền hành pháp của tổng thống Trump (6/2025)
- Chính sách nhập cư cứng rắn thời tổng thống Trump: Mỹ giảm sức hút nhân tài từ nước khác? (4/2025)
- Trump & Dự án Project 2025 bí ẩn (2025)
- Tổng thống Trump có quyền rút Mỹ ra khỏi NATO và Liên Hợp Quốc không? (3/2025)
